ΜΑΓΕΙΑ, ΘΡΗΣΚΕΙΑ, ΕΠΙΣΤΗΜΗ

Δημήτρης Α. Σιδερής, ομ. καθηγητής καρδιολογίας, dimitrissideris.wordpress.com

Πρωινός Λόγος. Τρίκαλα, 1 Ιουλίου 2021

Η εξέλιξη του ανθρώπου από την καρποσυλλογή και το κυνήγι στην καλλιέργεια της γης και την κτηνοτροφία απαιτούσε περιορισμούς τόσο στη διατροφή όσο και στη γενετήσια λειτουργία. Παράλληλα σήμανε τη βία μεταξύ ατόμων του ίδιου είδους. Τα άλλα ζώα αφαιρούσαν ζωή από φυτά και ασθενέστερα ζώα για να χορτάσουν την πείνα τους. Οι άνθρωποι σκότωναν άλλους ανθρώπους για να εξασφαλίσουν ότι δεν ΘΑ πεινάσουν στο μέλλον. Όλα αυτά απαιτούσαν την ύπαρξη κάποιας εξουσίας για να παραμένει η συμβιώνουσα ομάδα συμπαγής, να είναι κοινωνία και όχι κοπάδι. Η πρωτόγονη εξουσία αφορούσε σε δύο τομείς: Αφενός στη βία, για άμυνα εναντίον καταπατητών και για καταπάτηση ξένων παραγωγικών μονάδων. Φορέας ήταν αυτός που εξελίχθηκε σε βασιλιά. Και, αφετέρου, σε εποπτεία της τήρησης των περιοριστικών κανόνων με φορέα της το μάγο που εξελίχτηκε σε ιερέα. Ο τελευταίος επιβαλλόταν με χρήση έμμεσης βίας, που έφθανε ως την αποβολή του ατόμου από την κοινωνία, (π.χ. με τον αφορισμό), που μπορούσε να φθάσει σε εξόντωση, καθώς εκτός κοινωνίας πια κανένας δεν επιβιώνει αν δεν είναι θεός ή θηρίο (Αριστοτέλης). Στην πρωτόγονη φάση της ανθρωπότητας, οι αρχέγονοι περιορισμοί δεν είχαν αποφασισθεί από κανέναν άνθρωπο. Ήταν αυτόματη συνέπεια της ανάγκης για επιβίωση και της δυνατότητας του ανθρώπου για ευκολότερους τρόπους επιβίωσης. Αφού κανένας άνθρωπος δεν τους είχε επιβάλει, η προέλευσή τους ήταν μεταφυσική, από τον Μεγάλο Μανιτού, από το Θεό. Παρά ταύτα, χρειαζόταν επιβολή που την ασκούσαν οι μάγοι-ιερείς. Αυτοί γνώριζαν τους κανόνες. Αυτοί γενικά γνώριζαν. Από τα φυσικά φαινόμενα που δεν έλεγχαν, όπως τις κινήσεις των άστρων στον ουρανό ή και το πέταγμα των πουλιών ή από άλλες πηγές, τους οιωνούς,  προσπαθούσαν να προβλέψουν το μέλλον, ακόμη και να το επηρεάσουν. Μερικές φορές, άλλοτε συνειδητά και άλλοτε υποσυνείδητα, τα κατάφερναν κι έτσι το κύρος τους αυξανόταν και τα λοιπά μέλη της κοινωνίας πίστευαν και υπάκουαν αυτούς τους άρχοντες. Για το καλό τους.

Το μέλλον είναι βέβαια αόρατο. Όμως, “θεο μν μελλόντων, νθρωποι δ γιγνομένων, σοφο δ προσιόντων ασθάνονται” (Φιλόστρατος). Αυτοί ήταν οι σοφοί που αισθάνονταν τα προσιόντα, τα επικείμενα, ό,τι θα συνέβαινε στο άμεσο μέλλον. Με πιθανότητες βέβαια. Εδώ χρειάζεται να πούμε κάτι για τις πιθανότητες. Ένα σακούλι έχει μέσα τους αριθμούς 1 – 10. Οι πιθανότητες να βγάλω από μέσα τον αριθμό 11, είναι προφανώς μηδενικές. Είναι αδύνατο. Ένα άλλο φανταστικό σακούλι περιέχει τους αριθμούς από το 1 ως το άπειρο. Οι πιθανότητες να βγάλω από μέσα τον αριθμό 11 είναι πάλι μηδενικές. Δεν είναι όμως αδύνατο, είναι μόνον απίθανο. Κάποιον αριθμό θα βγάλω, γιατί όχι τον 11; Και αν κάνω άπειρες απόπειρες εσαεί, κάποτε μπορεί να βγάλω και τον 11. Η προβλεπόμενη αποτυχία δρα αποτρεπτικά στην προσπάθεια. Παρά ταύτα, αν πιστεύω ότι κάποτε θα πετύχω, συνεχίζω την προσπάθεια και κάποτε είναι ενδεχόμενο να επιτύχω το απίθανο. Έτσι, η πίστη, ότι θα φθάσω σε αίσιο αποτέλεσμα όταν αυτό είναι απίθανο είναι προτρεπτική για την τελικά καλή έκβαση.

Αν κάνω κάτι αδύνατο, αυτό είναι απλώς απάτη. Η απάτη είναι το επάγγελμα των σύγχρονων “μάγων”. Ο πιο διάσημος μάγος, ο Hudini, αποκάλυψε μερικές απάτες που κρύβονταν κάτω από την παρουσίαση περιστατικών που ήταν “αδύνατο” να έχουν λάβει χώρα, όπως η επικοινωνία με “πνεύματα”. Κι όμως είναι τόσο πολλοί που πιστεύουν στο αδύνατο, στην απάτη, συγχέοντάς το με το απίθανο!

Σε αντίθεση με το “αδύνατο”, το απίθανο είναι δυνατό να συμβεί, αλλά πολύ σπάνια. Αυτό μπορεί να είναι το “θαύμα”. Έγινε ένα ναυάγιο. Από τους 100 επιβάτες πνίγηκαν οι 99. Ένας σώθηκε, καθώς πιάστηκε από ένα σωσίβιο που έτυχε να επιπλέει δίπλα του. Είχε κάνει μια θερμή προσευχή και θεώρησε πως η πίστη και η προσευχή του τον έσωσαν. Βέβαια, παρόμοια προσευχή μπορεί να είχαν κάνει και οι άλλοι 99 που δεν σώθηκαν. Ωστόσο, ό,τι συνέβηκε δεν ήταν αδύνατο· ήταν απίθανο, με πιθανότητες μόλις 1%.

Επεν Θες: Γεννηθήτω φς κα γένετο φς“. Αυτό δεν ήταν απάτη· ήταν ένα θαύμα. Πραγματικά έγινε φως. Πώς; Το θρησκευτικό βιβλίο της Γένεσης δεν το λέει. Και εδώ βρίσκεται η διαφορά μεταξύ θρησκείας και επιστήμης. Η θρησκεία ασχολείται με το “Ποιος;”, η επιστήμη με το “Πώς;”. Αφού ασχολούνται με διαφορετικά θέματα, δεν μπορεί να υπάρξει ούτε συμφωνία ούτε διαφωνία μεταξύ των δύο Οι επιστήμονες και οι θεολόγοι που βλέπουν αντιπαράθεση απλώς επιδιώκουν εξουσία της μιας αντίληψης πάνω στην άλλη. Η επιστήμη αναζητεί την αλήθεια εκεί όπου διασταυρώνονται το νοητό με το αισθητό, η θεωρία με την εμπειρία, η υπόθεση με την παρατήρηση. Η θρησκεία είναι μόνο νοητή. Τα θαύματα όμως συμβαίνουν πάντοτε με τη μεσολάβηση φυσικών νόμων. Ο σωσμένος από το ναυάγιο βρέθηκε κοντά σε ένα σωσίβιο. Οι φυσικοί νόμοι είναι η βούληση του Θεού για όσους πιστεύουν σ΄ Αυτόν. Και ο Θεός δεν παραβιάζει τη βούλησή Του. Η Γένεση δε λέει τίποτε για το τι συνέβηκε ανάμεσα στο ό,τι είπε ο Θεός και στη γέννηση του φωτός. Σα να μην παρεμβλήθηκε χρόνος ανάμεσά τους. Έγινε ακαριαία σε μηδενικό χρόνο! Ο χρόνος όμως υπήρχε. Αν δεν υπήρχε χρόνος, δεν θα χρειάζονταν 6 ολόκληρες μέρες για τη Δημιουργία. Απλώς θα έλεγε ο Θεός και σε μηδενικό χρόνο όλα θα είχαν συντελεσθεί. Επιστήμη: “δώρον θεόδοτον”. Θεός: “δωτήρ φώτων επιστήμης” (Οικουμενικός Πατριάρχης Βαρθολομαίος).

Πλήθος σύγχρονων πιστών συγχέουν τη θρησκεία με τη μαγεία. Προσδοκούν το θαύμα ακόμη και όταν είναι αδύνατο να γίνει, χωρίς φυσικές προϋποθέσεις για να συμβεί. Στην τρέχουσα πανδημία, πολλοί κληρικοί και πιστοί θεωρούν ότι ο Θεός προστατεύει τους πιστούς του με μαγικό τρόπο, έτσι που η νόσος δεν μπορεί να μεταδοθεί από τον ένα στον άλλον μέσα στις εκκλησίες ή με την αγία κοινωνία χρησιμοποιώντας το ίδιο κουταλάκι. Φυσικά, οι νόμοι της μετάδοσης της νόσου είναι ίδιοι παντού όπου υπάρχει συγχρωτισμός, στους κινηματογράφους, στα γήπεδα, στα συλλαλητήρια, στις εκκλησίες. Είναι φυσικοί νόμοι, είναι η θεία βούληση και ο Θεός, για όσους πραγματικά πιστεύουν, δεν αλλάζει τη βούλησή Του κάνοντας ρουσφέτια. Βέβαια, για τους πραγματικά πιστούς, ο Θεός μπορεί να κάνει θαύμα, αλλά με άλλον τρόπο. Μπορεί να φυτέψει με το Άγιο Πνεύμα τη βούλησή Του στους άρχοντες που εξουσιάζουν όλους για να εφαρμόσουν τους σωστούς ανθρώπινους νόμους που χρειάζονται για την αντιμετώπιση της πανδημίας.

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

Connecting to %s