ΑΝΤΙΘΕΣΕΙΣ

Δημήτρης Α. Σιδερής, ομ. καθηγητής καρδιολογίας, dimitrissideris.wordpress.com

Ηπειρωτικός Αγών, 29 Απριλίου 2021

            “Κατηγορούμενε, άρχισες να δέρνεις τη γυναίκα σου πριν ή μετά το γάμο σας;” Ό,τι κι αν απαντήσει ο κατηγορούμενος, πριν ή μετά, ομολογεί ότι την έδερνε. Ο θανατοποινίτης ερωτάται: “Προτιμάς απαγχονισμό ή στραγγαλισμό;” Ό,τι κι αν απαντήσει ο θανατοποινίτης μοιάζει σα να συναινεί ελεύθερα στην εκτέλεσή του – ρωτήθηκε!

Στο νοητό κόσμο το Α είναι Α και δεν είναι μη-Α. Στοιχειώδης νόμος της τυπικής λογικής, στηριγμένης κατά κύριο λόγο στον Αριστοτέλη και στον Πλάτωνα. Στον αισθητό κόσμο, όμως, ισχύει η διαλεκτική λογική στηριγμένη στον Ηράκλειτο, που παρατηρούσε πως “Οὐκ ἄν δίς τὸν αὐτὸν ποταμὸν μβαίης“. Σ΄ αυτήν, στον αισθητό κόσμο που ζούμε, δεν ισχύει η απόλυτη αντίθεση, αφού τίποτε δεν είναι δυο φορές ο εαυτός του. Και αυτό πρέπει να το λάβουμε σοβαρά υπόψη μας, για να μην πέφτουμε σε παγίδες όπως της προηγούμενης παραγράφου.

Θα αναφερθώ σε κάποια παραδείγματα. Η αντίθεση μεταξύ ανατολικής και δυτικής εκκλησίας υπήρχε εξαρχής, από τότε που η πρωτεύουσα του Ρωμαϊκού κράτους μεταφέρθηκε από τη Ρώμη στη Νέα Ρώμη, το Βυζάντιο, που αργότερα ονομάσθηκε Κωνσταντινούπολη. Υπέβοσκε και από παλιά, στον ανταγωνισμό μεταξύ Ελληνικού και Ρωμαϊκού πολιτισμού. Βαθμιαία η αντιπαράθεση βάθαινε, επιστρατεύτηκαν ως και πλαστογραφίες, για να φθάσει στο σχίσμα το 1054. Για μας, τους “καλούς” ορθοδόξους, οι καθολικοί ήταν “κακοί”, ενώ για εκείνους ίσχυε το αντίθετο. Ο εχθρός του εχθρού μου είναι φίλος μου, σύμφωνα με την τυπική λογική. Οι κακές όψεις του καθολικισμού δεν άργησαν να αναδειχθούν στους πιστούς του και δημιουργήθηκαν τα μεταρρυθμιστικά σχήματα των διαμαρτυρομένων, Λουθηρανών, Καλβινιστών και λοιπών. Αυτοί είδαν, τα “κακά” στοιχεία του καθολικισμού, όπως τα έβλεπαν και οι ορθόδοξοι. Όμως αυτό δεν σήμανε πως ταυτίστηκαν με την ορθοδοξία. Οι διαφορές τους από την ορθοδοξία είναι εξίσου χαώδεις όσο και του καθολικισμού.

Η λεγόμενη φιλελεύθερη (ή αστική) δημοκρατία έχει επιτύχει πολλά, αλλά και έχει αθροίσει σωρεία δεινών στην ανθρωπότητα, καθώς προάγει την ανισότητα. Και, φυσικά, μεταξύ ανίσων δεν είναι δυνατό να υπάρχει ελευθερία. Στον αντίποδά της βρίσκεται ο κομμουνισμός. Αυτός επιδίωξε την ισότητα, αλλά, για να την πετύχει, χρειάστηκε να μεταχειρισθεί τέτοια μέσα που πάει πάλι περίπατο η ελευθερία. Και χωρίς ελευθερία, ούτε ισότητα μπορεί να υπάρχει, αφού, όπως λέει ο Orwell, “όλοι είναι ίσοι, αλλά κάποιοι είναι πιο ίσοι από τους άλλους”. Διάβαζα προ καιρού ότι ένα ολοένα μεγαλύτερο ποσοστό των πολιτών στην Ευρώπη έχει αρχίσει να βλέπει πως η “δημοκρατία” δεν είναι καλό πολίτευμα. Επομένως; Το αντίθετο της δημοκρατίας, όπως μας έδειξε η Γαλλική Επανάσταση, είναι η μοναρχία. Να επιστρέψουμε στη μοναρχία;

Στα παραπάνω πολιτικά παραδείγματα η αντίθεση σε ένα σχήμα δεν σημαίνει αναίρεση του σχήματος. Ισχύει η διαλεκτική λογική. Κι αυτό διότι οι έννοιες δεν είναι αιώνιες, σαφείς, στεγανές, ακίνητες. Και πάνω σ΄ αυτή τη βάση στηρίζονται οι συγχύσεις. Ο Αριστοτέλης χώρισε τα πολιτεύματα σε τρεις σαφείς κατηγορίες, μοναρχία, ολιγαρχία, δημοκρατία, ανάλογα με τον αριθμό των μετεχόντων στην εξουσία. Καθώς οι αριθμοί είναι νοητές οντότητες, ο χωρισμός είναι καθαρός, σαφής, δεν αφήνει αμφιβολίες. Από τη μελέτη όμως 158 πολιτευμάτων είδε τα προβλήματα και τις ασάφειες. Αν η δημοκρατία ήταν το αντίθετο της βασιλείας, τότε η αποτυχία της θα σήμαινε επιστροφή στη μοναρχία. Όμως, εκτός από τη μοναρχία, υπάρχει και η ολιγαρχία, που επίσης αντιτίθεται στη βασιλεία. Και η Γαλλική Επανάσταση δεν έφερε δημοκρατία, αλλά ολιγαρχία, που την ονόμασε ρεπούμπλικα (République française). Η ρεπούμπλικα όμως, καταγόμενη από τη Ρωμαϊκή Res Publica ήταν ολιγαρχία, όχι δημοκρατία, διότι οι άρχοντες ήταν προεπιλεγμένοι, όχι όλος ο λαός, που επέλεγε μεταξύ προεπιλεγμένων. Στη δημοκρατία όλοι μετέχουν στην εξουσία με κλήρωση. Και να τώρα πώς ξεχωρίζουν οι αντιθέσεις. Η φιλελεύθερη “δημοκρατία” είναι στην πραγματικότητα η ολιγαρχία των πλουσίων, των εργοδοτών, ενώ η σοσιαλιστική “δημοκρατία”, αλλιώς κομμουνισμός, είναι η ολιγαρχία των εργαζομένων. Και οι δύο ολιγαρχίες συγκρουόμενες μεταξύ τους, αλλά και οι δύο αντίθετες με τη δημοκρατία. Κι εμείς, όταν πηγαίνουμε να ρίξουμε την ψήφο μας στην κάλπη, δεν ερωτώμαστε ποιον θέλομε να μας εκπροσωπεί, αλλά ποιον από εκείνους που βρίσκονται στη λίστα των κομμάτων προτιμάμε. Στη δημοκρατία δεν τίθεται τέτοιο ερώτημα. Οι πολίτες δεν ερωτώνται ποιον θέλουν να τους εκπροσωπεί, οι ίδιοι αυτοπροσώπως, εκπεριτροπής, λένε τι επιθυμούν. Και όποτε χρειάζεται εκπροσώπηση, όπως στη βουλή, αυτή γίνεται με κλήρωση μεταξύ όλων και περιορισμένη θητεία. Έτσι, όλοι ανεξαιρέτως σε κάποια φάση της ζωής τους, γίνονται άρχοντες, έχουν εξουσία. Αυτό μοιάζει σωστό. Αντισταθμίζει για τον καθένα το γεγονός ότι όλοι ανεξαιρέτως, για κάποιο διάστημα, εκτελούν υποχρεωτική εργασία υπακούοντας ασυζητητί στον ιεραρχικά ανώτερό τους. Κι αυτό γίνεται στη διάρκεια της υποχρεωτικής εθνικής θητείας τους. 

Ωραία, μου φαίνεται, ακούονται τα παραπάνω. Δε μιλώ για τις θέσεις εξουσίας που απαιτούν ειδικές γνώσεις, όπως δικανικές για την αστική και τη διοικητική δικαιοσύνη ή διοικητικές, ηγετικές ικανότητες, όπως για την κυβέρνηση. Πώς όμως θα μπορούσε να λειτουργεί μια βουλή με κληρωμένους βουλευτές, που δεν ανήκουν δηλαδή σε κόμματα; Φαντάζομαι την κυβέρνηση να παρουσιάζει ένα νομοσχέδιο. Οι βουλευτές θα απαντήσουν ναι ή όχι, αν είναι σύμφωνο με τις επιθυμίες και τις ανάγκες τους, αφού ακούσουν τα υπέρ και τα κατά από τους κυβερνητικούς και αντιπολιτευτικούς αντιπροσώπους. Αν η απάντηση της βουλής είναι αρνητική, το πρόβλημα που λύνει το νομοσχέδιο μένει άλυτο, εξακολουθεί να ισχύει ο ήδη υπάρχων νόμος. Στην πραγματικότητα, ο βουλευτής ψηφίζει για το δίλημμα: ο παρουσιαζόμενος νέος νόμος ή ο υπάρχων; Τα διλήμματα μπορεί να είναι ποικίλα. Π.χ., θέλετε να είναι ελεύθερες οι συγκεντρώσεις για διασκέδαση, διαμαρτυρία ή άλλους λόγους; Τότε όμως θα ανεχθείτε, χωρίς διαμαρτυρίες, να πλημμυρίζουν και να μην επαρκούν οι ΜΕΘ, διότι οι συγκεντρώσεις είναι που γεννούν το πλήθος των μολύνσεων του κορωνοϊού. Ναι, αλλά το πρόβλημα είναι πολυσύνθετο και έχει ποικίλες λύσεις. Δεν αποκλείεται λοιπόν να παρουσιάσουν και τα δικά τους νομοσχέδια οι αντιπολιτεύσεις, που συνήθως είναι πολλές. Αν κανένα από τα προτεινόμενα νομοσχέδια δεν ικανοποιεί την πλειοψηφία, ή θα πρέπει να κατατεθούν άλλα (πολύ χρονοβόρα διαδικασία) ή ξαναψηφίζουν οι βουλευτές μεταξύ των δύο επικρατεστέρων. Τώρα, κανένας δεν ξέρει αν θα είναι η πιο επιθυμητή λύση, πάντως θα είναι η περισσότερο ανεκτή από όλους, που έτσι θα δεχθούν και την όποια καταστολή απαιτεί η εφαρμογή κάθε νόμου. Προσέχετε τα (ψευδο)διλήμματα. Είναι παγίδες για υποκλοπή της συναίνεσής σας.

One thought on “ΑΝΤΙΘΕΣΕΙΣ

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

Connecting to %s