ΚΟΙΝΩΝΙΚΟΤΗΤΑ

Δημ. Α. Σιδερής, ομ. καθηγητής καρδιολογίας, dimitrissideris.wordpress.com

Ηπειρωτικός Αγών, 24 Απριλίου 2020.

Μου έλεγε την ιστορία η γιαγιά μου. Στο χωριό οι γυναίκες μαζεύονταν και κουβέντιαζαν. Κανένας δεν τους ξέφευγε από το κουτσομπολιό τους. Πρωταθλήτρια η κερά-Λενιώ. Ο άντρας της, για να της κόψει το χούι, φεύγοντας ένα πρωί για τη δουλειά του, πήρε μαζί του τα ρούχα της. Την άφησε τσίτσιδη. Εκείνη έμεινε στο σπίτι, έκανε τις δουλειές, καθάρισε, μαγείρεψε, ζύμωσε, έκανε τις πίτες της. Η ώρα περνούσε κι οι φιλενάδες της άρχισαν να μαζεύονται. Άκουγε τις φωνές τους και δεν μπορούσε να κρατηθεί. Είπε λοιπόν: “Πίτα μπρος και πίτα πίσω/νάβγω θέλω να μιλήσω!”. Πώς τη θυμήθηκα αυτή την ιστορία τελευταία και ξεπήδησε στο μυαλό μου σχεδόν αυτόματα μια άλλη ρήση; “Γάντια χέρια, μάσκα φάτσα/θε να βγω να πάω στην πιάτσα!”

Πασχίζομε μια ζωή να φτιάξουμε ένα σπιτάκι. Το χτίζομε ή το αγοράζομε έτοιμο, το επιπλώνομε, κουζίνα, ψυγείο, πλυντήριο, το στολίζομε, κρεμάμε πίνακες στους τοίχους, βάζομε μπιχλιμπίδια σε βιτρίνα, βέβαια τηλεόραση και γραφείο με υπολογιστή, ως κουλτουριάρηδες έχομε βιβλιοθήκη. Κι όταν είναι όλα έτοιμα, δε βλέπομε την ώρα να βγούμε έξω, να ζούμε έξω από το σπίτι. Δεν δεχόμαστε τους φίλους στο σπίτι μας, δεν συγκεντρωνόμαστε εκπεριτροπής στο δικό τους, δίνομε ραντεβού στην ταβέρνα ή στην καφετέρια. Στο σπίτι επικοινωνούμε με όλο τον κόσμο. Η τηλεόραση μάς φέρνει άκοπα τις ειδήσεις από παντού και, υπνωτισμένοι από το κινούμενο φως της, όπως παλιά γύρω από το τζάκι, απολαμβάνομε το πλύσιμο που κάνει στο μυαλό μας. Με τον υπολογιστή και το τάμπλετ είμαστε πιο ενεργητικοί. Δεν δεχόμαστε μόνο, αλλά και εκπέμπομε σήματα, ρωτάμε, μας απαντούν, μαζί με τους φίλους μας ανταλλάσσομε κουτσομπολιά, σαν την κερα-Λενιώ, ξομπλιάζομε γνωστούς και φίλους. Κι όμως αυτό δεν μας ικανοποιεί. Ανακαλύπτομε πως η όραση και η ακοή, όσο και αν ξανοίγουν σε πρωτοφανή έκταση τον κόσμο μπροστά μας δεν μπορούν να αντικαταστήσουν τις αισθήσεις επαφής, την αφή, την όσφρηση, τη γεύση. Να φιλήσεις, να αγγίξεις το ιδρωμένο χέρι, να μυρίσεις το ανεπαίσθητο άρωμα του κορμιού του διπλανού σου, όχι μόνο να ανταλλάξεις έννοιες, αλλά και να μοιραστείς συναισθήματα.

Η ανθρωπότητα έχει στηριχτεί στη συνάφεια των ανθρώπων μεταξύ μας. Οι προ-πρόγονοί  μας μαζεύονταν όπου έβρισκαν πιο εύκολα τροφή. Φυσικές συνθήκες για συνεύρεση. Εκεί, ο ένας με τον άλλον συγχρωτίζονταν, με τις αισθήσεις επαφής ένοιωθαν ο ένας τον άλλον,  άντρες με γυναίκες έκαναν παιδιά, συγχρωτίζονταν με τις αισθήσεις επαφής, μητέρες με παιδιά, δημιουργούσαν τις βιολογικές συνθήκες για συνεύρεση. Για να βρουν πιο εύκολα τροφή κυνηγώντας θηράματα και για ν΄ αποφύγουν να γίνουν οι ίδιοι τα θύματα άλλων θηρευτών, θηρίων, ενώνονταν, και όλοι μαζί ήταν πιο αποτελεσματικοί από τον καθένα μόνο του. Κοινωνικές και κοπαδιαστές συνθήκες για συνεύρεση. Στα πλαίσια αυτά, επικρατούσε άλλοτε η μίμηση, άλλοτε ο ανταγωνισμός, άλλοτε η συνεργασία. Η μίμηση ήταν το σημείο της αγέλης, η συνεργασία της κοινωνίας.

Σε όλα τα παραπάνω, οι αισθήσεις επαφής έπαιζαν πρωτεύοντα ρόλο. Σε όλες τις περιπτώσεις η συνεύρεση με τις αισθήσεις επαφής βοηθούσαν τον καθένα στην ικανοποίηση των προσωπικών του αναγκών. Και ξαφνικά βρισκόμαστε σε μια πρωτοφανή κατάσταση, όπου η συνεύρεση μεταξύ μας, με τη βοήθεια των αισθήσεων επαφής, είναι ολέθρια για τον καθένα. Προστασία μας είναι η αυτοφυλάκισή μας στο πανέμορφο σπίτι μας.

Βέβαια η κατάσταση δεν είναι ακριβώς πρωτοφανής. Είναι η συνθήκη για κάθε επιδημία. Στον Πελοποννησιακό πόλεμο η πολιορκία των Αθηνών έφερε τους κατοίκους της Αττικής μέσα στην Αθήνα και ο συνωστισμός γέννησε τον περίφημο λοιμό. Στο Μεσαίωνα όταν άρχισε δειλά να συγκεντρώνεται ο κόσμος στις πόλεις, η πανούκλα σκότωσε το 1/3 του πληθυσμού της Ευρώπης. Στον Α΄ Παγκόσμιο πόλεμο ο συνωστισμός των στρατιωτών στα χαρακώματα σκότωσε από τον τύφο αριθμό στρατιωτών συγκρίσιμο με εκείνον από τις σφαίρες του εχθρού. Σήμερα ξέρομε περισσότερα πράγματα. Ο τύφος καταπολεμήθηκε με τη χρήση βαμβακερών εσωρούχων που μπορούσαν να βράζονται κάθε εβδομάδα, έτσι που να σκοτώνονται οι ψείρες που μετέφεραν το μικρόβιο από τον ένα στον άλλον πριν προλάβουν να πολλαπλασιασθούν, καθώς η επώαση των αβγών τους ήθελε 10 μέρες. Η πανώλη δεν αποτελεί πια σοβαρή απειλή, αφού έχομε απαλλαγεί από τα ποντίκια στα σπίτια μας και από τους ψύλλους που μεταφέρουν το μικρόβιο από τον ένα στον άλλο. Από την ευλογιά φαίνεται πως γλιτώσαμε οριστικά, αφού ο υποχρεωτικός δαμαλισμός (εμβολιασμός) σε όλο τον πλανήτη έκανε τον ιό να μη βρίσκει δέκτη να συντηρηθεί ώσπου να πεθάνει από φυσικό θάνατο πριν βρει τρόπο να πολλαπλασιασθεί. Πέρα από την αριθμητική, στατιστική, περιγραφή των επιδημιών, υπάρχει και ο τραγικός, προσωπικός παράγοντας. Ο λεπρός έπρεπε να φέρει μαζί του κουδουνάκια για να απομακρύνουν τους άλλους, ενώ η αρρώστια δεν τον σκότωνε άμεσα, αλλά τον ακρωτηρίαζε προκαλώντας φρικτή δυσμορφία. Και, όπως όλες οι επιδημίες, δεν φειδόταν κανέναν, ούτε και βασιλιάδες, όπως ο ικανός Βαλδουΐνος Δ΄ της Ιερουσαλήμ στις Σταυροφορίες. Βρέθηκε το φάρμακο και ο αριθμός των πασχόντων στον κόσμο περιορίσθηκε τόσο, που δεν αποτελεί πια σοβαρό κίνδυνο διάδοσης της νόσου.

Τι κάνομε τώρα; Η δημιουργία του κόσμου συνεχίζεται, δεν τέλειωσε την 6η μέρα, όπως διαδίδουν οι στενόμυαλοι ερμηνευτές της Βίβλου. Κι έχομε ένα νέο είδος. Δεν είναι ακριβώς ζωντανό ον. Είναι ένα πρωτεϊνικό μόριο, που, υπό ορισμένες συνθήκες, πολλαπλασιάζεται και μεταδίδεται ευκολότατα από τον ένα στον άλλο προκαλώντας συνήθως ελαφρά συμπτώματα, αλλά και σκοτώνοντας αλύπητα ένα μικρό ποσοστό των πασχόντων, ιδιαίτερα των πιο ευάλωτων γέρων και χρονίως πασχόντων. Κι αυτοί πρέπει να περάσουν τις τελευταίες στιγμές της ζωής τους μακριά από τα αγαπημένα τους πρόσωπα, εκείνα που η παρουσία τους με τις αισθήσεις επαφής ανακουφίζουν κάπως οποιαδήποτε ενοχλήματα. Περιμένομε να βρούμε τρόπο να εξουδετερώνουμε το ένοχο μόριο, χωρίς να βλάπτουμε τον οργανισμό μας και/ή να βρούμε τρόπο να πείσουμε τον οργανισμό μας να βρει αυτός τρόπους να τον εξουδετερώνει παράγοντας κατάλληλα αντισώματα. Η ιστορία μας δημιουργεί αισιόδοξες προσδοκίες. Στο μεταξύ όμως, για να κερδίσουμε χρόνο, δεν έχομε άλλο τρόπο από την κοινωνική απομόνωση. Αυτό σημαίνει όμως διάσπαση της κοινωνίας με όλες τις συνέπειες για την ανεύρεση θηραμάτων, που σήμερα είναι τα προϊόντα της τεχνολογίας και της οικονομίας. Κι αυτό σημαίνει να προετοιμαστούμε, όταν, με το καλό, γλιτώσουμε από την πανδημία, να συνεργασθούμε όλοι στενά, με μίμηση και συμπληρωματικότητα, χωρίς ανταγωνισμούς.

 

 

2 thoughts on “ΚΟΙΝΩΝΙΚΟΤΗΤΑ

  1. Γράφεις: “Στο χωριό οι γυναίκες μαζεύονταν και κουβέντιαζαν. Κανένας δεν τους ξέφευγε από το κουτσομπολιό τους”
    Ερώτηση: μήπως θυμάσαι πως λέγονταν αυτές οι συνάξεις της γειτονιάς;
    Ερωτώ γιατί τέτοιες συνάξεις γίνονται ακόμη κάθε σούρουπο στα χωριά της Χαλκιδικής και λέγοντο σόμπορο.(Η λέξη δεν καταγράφεται στο Λεξικό της Ακαδημίας)..

    Like

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

Connecting to %s