GREEKLISH

Δημ. Α. Σιδερής, ομ. καθηγητής καρδιολογίας, dimitris.sideris@gmail.com

Πρωινός Λόγος Τρικάλων, 21 Νοεμβρίου 2019.

Όταν μια χρόνια κατάσταση δεν ικανοποιεί ανάγκες, προκύπτουν ανωμαλίες που καταλήγουν είτε σε ανατροπή της κατάστασης (π.χ. επανάσταση) είτε σε καταστολή των αναγκών που η μη ικανοποίησή τους οδηγεί σε όλεθρο (π.χ. δικτατορία με τις συνέπειές της). Η προσπάθεια για ανατροπή της κατάστασης μπορεί να είναι ασύντακτη, αυθαίρετη, αποκρουστική, ανεπαρκής, οχλοκρατική. Τότε καταλήγει σε αποτυχία, με συχνά αντίθετα αποτελέσματα. Αυτός ο γενικός κανόνας έχει εφαρμογή σε μεγάλη ποικιλία συνθηκών. Θα συζητήσω σήμερα τα παραπάνω σε σχέση με την επικοινωνία μεταξύ μας.

Οι κλασικοί πρόγονοί μας είχαν ανακαλύψει τον ιδανικό τρόπο επικοινωνίας και αυτό βοήθησε στην εκπληκτική πολιτιστική ανάπτυξή τους. Οι έννοιες του λόγου τους είχαν μεγάλη ποικιλία βάθους και πλάτους, καθώς τη μιλούσαν διαφορετικοί άνθρωποι με κοινή γλώσσα, βουνίσιοι βοσκοί ή ληστές, πεδινοί αγρότες, νησιώτες ψαράδες ή πειρατές κλπ. Παράλληλα είχαν ανακαλύψει τον ιδεώδη τρόπο διατήρησης των λεγομένων τους, μια γραφή που είχε 24 μόλις σύμβολα, που καθένα τους αντιστοιχούσε σε ένα στοιχειώδη φθόγγο της μιλιάς τους, ενώ κάθε φθόγγος συμβολιζόταν με ένα μόνο γραπτό σημείο (γράμμα). Αυτός ο τρόπος ήταν διαδεδομένος στις αρχαίες δημοκρατικές πολιτείες, αποτέλεσμα και προϋπόθεση για να διαβάζουν τις αποφάσεις του συνόλου, υποχρεωτικές για όλους, και να εκφράζουν όλοι γραπτά τη βούλησή τους. Στις ολιγαρχίες γενικά δεν είναι απαραίτητη η γραφή, αρκεί η ανάγνωση. Να διαβάζουν τους νόμους. Και στη μοναδική Μακεδονική μοναρχία ούτε γραφή χρειαζόταν ούτε ανάγνωση. Νόμος ήταν η βούληση του βασιλιά.

Η γλώσσα αλλάζει διαρκώς παρακολουθώντας τις εξελίξεις των κοινωνικών αναγκών. Παύει να αλλάζει, όσο σημαντική και αν είναι, όταν πάψουν να τη μιλούν άνθρωποι. Σαν τη λατινική, αξιοσέβαστη, αναλλοίωτη πια, σαν ιερή μούμια. Η γλώσσα μας είναι μοναδική που, διαρκώς εξελισσόμενη, διατηρείται πάνω από 3 χιλιετίες. Μετά την οριστική κατάλυση της δημοκρατίας (Χαιρώνεια), η γλώσσα συνέχισε να αλλάζει με ταχύ ρυθμό, καθώς μάλιστα έμαθαν να τη μιλούν πλήθος βαρβάρων. Όπως σήμερα η ευρύτερα χρησιμοποιούμενη γλώσσα είναι εκείνη δύο αλληλοδιάδοχων κοσμοκρατοριών, δηλαδή τα κακά Αγγλικά. Η γραφή της γλώσσας όμως, έμεινε αναλλοίωτη. Αποτέλεσμα, έχει πάψει να ικανοποιεί ανάγκες και οδηγεί σε ανωμαλίες. Η διάσταση γλώσσας και γραφής υπάρχει εδώ και 23 αιώνες περίπου, αλλά το πρόβλημα επιδεινώθηκε εδώ και λίγες δεκαετίες. Πρώτο, οι μισοί Έλληνες ζουν έξω από την Ελλάδα και χάνουν μέσα σε 2-3 γενιές την Ελληνική ταυτότητά τους. Πριν από 2 γενιές οι Ελληνοαμερικανοί γιόρταζαν το Πάσχα και εύχονταν, “του χρόνου να γιορτάσουμε στην πατρίδα”. Κάποια στιγμή ο γιος μιας οικογένειας γύρισε από το Βιετνάμ ακίνητος, τυλιγμένος με την Αμερικανική σημαία. Από τότε, ο νόστος για την Ελληνική πατρίδα εξαφανίσθηκε. Αυτοί οι άνθρωποι ξεχνούν τη γλώσσα των παππούδων τους, χωρίς να έχουν την ενίσχυσή της με τον πιστό θεράποντά της, τη γραφή, που είναι απρόσιτη, και χάνουν κάθε ίχνος Ελληνικής ταυτότητας. Η σύγχρονη διαρροή νέων επιστημόνων θα ακολουθήσει μοιραία αυτή την πορεία, αν δεν υπάρξει μέθοδος να σταματήσει. Δεύτερο, πάντοτε υπήρχε το πρόβλημα με αλλόγλωσσους στην Ελλάδα, αλλά επιταχύνθηκε με την αθρόα εισροή ξένων αλλόγλωσσων μεταναστών και προσφύγων, που επιπλέον, έχουν συχνά ποικίλη θρησκεία, χρώμα δέρματος, ήθη και έθιμα. Η ανακοπή αυτής της εισροής δεν είναι ρεαλιστική για λόγους ανθρωπιστικούς, αλλά και διεθνών πιέσεων. Μένει να γίνεται ελεγχόμενη. Το πρώτο μέτρο είναι να αναπτυχθεί δυνατότητα επικοινωνίας με τον ντόπιο πληθυσμό, η οποία θα αμβλύνει προστριβές. Δεν έχομε αναπτύξει μέθοδο. Οι δάσκαλοι έχουν εκπαιδευθεί να διδάσκουν ανάγνωση και γραφή σε παιδιά που μιλούν τη γλώσσα μας από τη μάνα τους, ενώ χρειάζονται δάσκαλοι να διδάσκουν σε ενήλικες την Ελληνική γλώσσα. Μια Ελληνίδα “μάνα” μάλλον χρειάζονται παρά δασκάλους. Τρίτο. Μετά από 2 αιώνες ελεύθερης ζωής και επίμονης εκπαίδευσης στη γλώσσα που μάθαμε από τη μάνα μας, η συντριπτική πλειονότητα όλων μας (76%-100% του συνόλου με υπερδωδεκαετή εκπαίδευση στη γλώσσα μας) αδυνατεί να γράψει ένα κείμενο χωρίς ορθογραφικά λάθη (Φωνητική γραφή. dimitrissideris.wordpress.com).

Η ανάγκη ανατροπής αυτής της διάστασης γλώσσας-γραφής, άρχισε ήδη να διαφαίνεται με τη διάδοση των αυθαίρετων, ασύντακτων, αποκρουστικών και ανεπαρκών Greeklish. Χωρίς κανένας να τις διδάξει, άρχισαν όλες οι παραπάνω ομάδες πληθυσμού (ομογενείς, μετανάστες, ντόπιοι), που επιθυμούν να επικοινωνούν γραπτά στην Ελληνική γλώσσα, να χρησιμοποιούν το λατινικό αλφάβητο που προσφέρεται στο πληκτρολόγιο του διαδικτύου. Η λατινική γραφή όμως έχει προβλήματα. Πρώτο, δεν επαρκεί για να αποδώσει γραπτά την ελληνική γλώσσα. Δεν έχει γράμματα για φθόγγους όπως οι Γ, Δ, Θ, Χ. Δεύτερο δεν έχει σύμβολα για να αποδώσει ελληνικά γράμματα και χρησιμοποιεί σύμβολα που θυμίζουν οπτικά τα ελληνικά γράμματα, όπως το w για το ω, το 8 για το θ κλπ. Τρίτο, δεν προφέρουν όλοι οι ξένοι με τον ίδιο τρόπο τα λατινικά γράμματα. Οι Άγγλοι π.χ. το a το προφέρουν άλλοτε σαν α (father), άλλοτε σαν έι (table) και άλλοτε σαν ο (all). Εκείνο όμως που, επιτέλους, είναι απαραίτητο, είναι να αναγεννήσουμε τη φωνητική γραφή, όπως είχαν οι πρόγονοί μας που την ανακάλυψαν και μεγαλούργησαν μ΄ αυτήν. Φυσικά υπάρχουν κάποιες διαφορές ανάμεσα σε φωνητικές γραφές. Έχοντας πειραματισθεί προσωπικά με κάποιες από αυτές, κατέληξα ότι ο τρόπος γραφής που χρησιμοποιήθηκε από το Μεγάλο Δάσκαλο Γιάνη Βηλαρά είναι η περισσότερο κατάλληλη για τις ανάγκες της σύγχρονης Ελληνικής γλώσσας.

Τα 5 φωνήεντα της γλώσσας μας, Α, Ε, Ι, Ο, ΟΥ, είχαμε 15 τρόπους να τα παραστήσουμε γραπτά: “Α, Αι, Ε, ΑΙ, Η, Ηι, Ι, Υ, ΕΙ, ΟΙ, ΥΙ, Ο, Ω, Ωι, ΟΥ”. Εξάλλου, μόνο για το φθόγγο «Α», είχαμε τα: “α, ᾳ, ά, ὰ, ᾶ, ἀ, ἁ, ἂ, ἃ, ἄ, ἅ, ἆ, ἇ, ᾀ, ᾁ ᾂ, ᾃ ᾄ, ᾄ, ᾅ, ᾆ, ᾇ”. Από όλα αυτά όμως απαραίτητα είναι μόνο δύο: τα “α” και “ά”. Παρανοϊκό; Με τη γλωσσική μεταρρύθμιση έχουν επιβιώσει μόνο αυτά, τα “α” και “ά”, αλλά τα περιττά φωνήεντα παραμένουν.

Ο Βηλαράς δηατήρησε μόνο το “Η” για το φθόγγο “Η”, ενό το “Ι” το κράτησε ος σήμφονο, όταν μαζή με ένα φονήεν αποτελή μία συλαβή. Αντηκατάστησε τα “ΑΙ” κε “Ω” με “Ε” κε “Ο”. Για το φθόγγο ΟΥ χρησημοπήησε, όπος κε άλη, το σήμβολο ȣ. Δεν υπάρχει στο πληκτρολόγηο, αλά κε δεν χρηάζετε. Μπορή να γραφή στη θέση τυ το “Υ” πυ έχη ήδη αχρηστεφθή. Φένετε ασηνήθηστη, γι’  αφτό αντηπαθητηκή, τέτια γραφή, αλά ήνε τόσο απλή! Προπάντον σήμφονη με το πνέβμα της αρχέας παράδοσής μας.

 

6 thoughts on “GREEKLISH

  1. Κύριε καθηγητά μου, με όλο το σεβασμό, θα προτιμούσα να αλλάξω τελείως γλώσσα παρά να δω τα ελληνικά που έμαθα να διαστρεβλώνονται με τέτοιο τρόπο. Δεν μας φτάνει η μεταμεσονύκτια αποπομπή τόνων και πνευμάτων επί Ράλλη, να ισοπεδώσουμε και τα φωνήεντα; Και γιατί οι Γάλλοι ή οι Άγγλοι δεν έχουν απλουστεύσει τόσα χρόνια τώρα τις γλώσσες τους (που είναι πιο μπερδεμένες ως προς τη σχέση γραφής και προφοράς από την ελληνική); Αντίθετα, υπάρχουν ισχυρά κινήματα στις χώρες αυτές για την προστασία της γλώσσας (με πρωτοστάτη την Γαλλική Ακαδημία). Ο Βηλαράς και οι όμοιοί του ας μείνουν στην ιστορία της γλώσσας ως “αναρχικοί”: δεν χρειάζονται μιμητές ή αντιγραφείς. Και κάτι ακόμη: η αρχαία παράδοση θα απαιτούσε να γράφουμε και να μιλούμε π.χ. τη γλώσσα του Ομήρου ή του Ησιόδου. Όπως έχουμε δεχθεί την ιστορική εξέλιξη της γλώσσας, έτσι έχουμε υιοθετήσει και την ιστορική εξέλιξη της γραφής, Αλλιώς, ας επιστρέψουμε στη Γραμμική Γραφή Α.
    Ζητώ συγγνώμη για το αψύ ύφος, αλλά όλοι έχουμε τις ευαισθησίες μας. Και η γλώσσα είναι μια από τις πιο σοβαρές: ολόκληρους πολέμους έχει γεννήσει στην Ελλάδα, ας μη προσθέσουμε κι άλλες έριδες στις πολλές που μας κατατρύχουν ως χώρα.

    Like

    1. Προφανώς είμαι νοητικά ανεπαρκής, διότι, χρόνια τώρα δεν μπορώ να καταλάβω πώς η γραφή διαστρεβλώνει τη γλώσσα. Το αντίθετο, ναι, ισχύει. Με την καθιερωμένη γραφή δεν μπορεί να γράψει μία σελίδα χωρίς ορθογραφικό λάθος η συντριπτική πλειονότητα των καλά εκπαιδευμένων Ελλήνων. Ορθογραφία γνωρίζουν μόνον ο κ. Μπαμπινιώτης, ο Google και ελάζιστοι άλλοι. Δεν κατάλαβα ακόμη γιατί πρέπει να μιμούμαστε τους Άγγλους και τους Γάλλους και όχι, π.χ. τους αρχαίους ‘Ελληνες, που είχαν φωνητική γραφή, τους Ρωμαίους, αλλά και από τους σύγχρονους, τους Ιταλούς, τους Ισπανούς κλπ. Κι ακόμη, μπορεί ο Βηλαράς να ανήκε στους αναρχικούς. Όμως δεν ήξερα πως και ο Σολωμός ανήκε σ΄ αυτούς. Βέβαια τις δικές σας απόψεις συμμερίζονται η πλειονότητα των συμπατριωτών μας. Πάντως σας ευχαριστώ που σχολιάσατε το κείμενό μου και το λέω αυτό με απόλυτη ειλικρίνεια. Ένας αρνητικός σχολιασμός είναι για μένα πιο πολύτιμος από ένα like. Ή θα με κάνει να αλλάξω γνώμη ή θα με αναγκάσει να βρω και άλλα επιχειρήματα για τις απόψεις μου. Άλλη μια φορά σας ευχαριστώ. Καληνύχτα.

      Like

  2. Χωρίς καμία διάθεση προσβολής, μίλησα για στρέβλωση της γραπτής γλώσσας (όχι της γλώσσας με την ευρύτερη έννοια του εκφραστικού μέσου, του λεξιλογίου κτλ.), που βέβαια χαρακτηρίζεται από τον τρόπο γραφής της. Ως προς τους συγγραφείς, ας μη συγκρίνουμε ανόμοια πράγματα. Ο Σολωμός ήταν πρωτίστως ιταλομαθής και δεν έγραφε όπως έγραφε από ιδεοληψία, σε αντίθεση με τον Βηλαρά (δεν θα προχωρήσω γιατί δεν είμαι ειδικός για να πω περισσότερα). Ωστόσο, η ορθογραφία μας, όπως έχει εξελιχθεί, ξεχωρίζει ομόηχες λέξεις (πρόχειρο παράδειγμα: ήδη, ίδει, είδη, Ίδη) που αλλιώς μόνο από τα συμφραζόμενα θα εικάζονταν. Ακόμη, διευκολύνει την ετυμολογία. Αν αντί για «διείσδυση» γράφαμε «δηήσδηση», υπήρχε περίπτωση να βρούμε τις ρίζες της λέξης αυτής; Κι αν θέλετε, η ποικιλία των φωνηέντων δίνει και μια αισθητική ποιότητα στον γραπτό λόγο, κάτι ανάλογο με τις αποχρώσεις των χρωμάτων. Σκεφθείτε να υπήρχε μόνο ένα μπλε ή πράσινο, χωρίς εκείνες τις άπειρες διαβαθμίσεις που μας κάνουν να απολαμβάνουμε ένα δάσος ή μια λίμνη.
    Ευχαριστώ για την υπομονή σας.
    Αντώνης Παπαγιάννης, πνευμονολόγος

    Like

    1. Ευχαριστώ για τον ενδιαφέροντα διάλογο. Βέβαια υπάρχει το (ψευδο)πρόβλημα των ομόηχων λέξεων με τη φωνητική γραφή. Ωστόσο, το λέω ψευδο- διότι το νόημα της γλώσσας μας βρίσκεται στις προτάσεις που αποτελούν αισθητή έκφραση του νοητού συλλογισμού και όχι στις λέξεις που αποτελούν αισθητή έκφραση των νοητών εννοιών. Παράδειγμα: Η φωνητικά λέξη “αφτή” δεν είναι σαφές αν εννοεί τις αντωνυμίες “αυτή”¨, “αυτοί” ή το όργανο της ακοής “αφτί”. Όμως καμιά σύγχυση δεν προκύπτει στο λόγο μας, αφού λέμε π.χ. “αφτή πονάη, αφτή πονούν, πονάη το αφτή μου”. Εξάλλου, η φωνητική γραφή μερικές φορές ξεκαθαρίζει συγχύσεις που μπορούν να υπάρχουν με την παραδοσιακή γραφή. Για παράδειγμα μια “γυναίκα που βιάζεται” δεν είναι σαφές αν επείγεται ή αν υφίσταται βιασμό. Αντίθετα, φωνητικά, σαφώς “μια γηνέκα που βιάζετε επήγετε, ενό μια γηνέκα που βηάζετε ηφήστατε βηασμό”. Ως προς την ετυμολογία έχετε δίκιο. Όμως μια ετυμολογία που μοναδικό σκοπό της έχει να μας καθοδηγεί με τι ορθογραφία να γράφουμε τις λέξεις είναι προφανώς άχρηστη. αφού μπορούμε να γράφουμεφωνητικά. Αντίθετα, μια ετυμολογία που έχει σκοπό να βρίσκει την καταγωγή των λέξεων είναι πολύτιμη, για να μας προσφέρει την ιστορική συνέχεια των εννοιών που προσκολλήθηκαν σε μια λέξη στην ιστορική πορεία της. Αυτό όμως πρέπει να προκύπτει από την ακουστή λέξη και όχι από τη γραπτή απεικόνιση της που οδηγεί σε φαύλο κύκλο (επειδή κάποιοι εικάζουν πως η λέξη κατάγεται από μια αρχαία αντίστοιχη που μοιάζει, τη γράφουν με ανάλογη ορθογραφία, που βλέποντάς την οι άλλοι εικάζουν πως πραγματικά κατάγεται από αυτή την αρχαία λέξη. Άλλη μια φορά ευχαριστώ.

      Like

  3. Αυτά που γράφετε σχετικά με την ετυμολογία αδυνατώ να τα καταλάβω/παραδεχθώ: Αναγνωρίζετε την αξία της (γιατί φανερώνει την συνέχεια της γλώσσας), αλλά θα θέλατε να βασίζεται στον ήχο των λέξεων και όχι στην οπτική/ορθογραφική ομοιότητα; (Κατάλαβα σωστά;) Μα α) ακριβώς ο ήχος είναι συχνά … παραπλανητικός και β) δεν ξέρουμε πώς ακριβώς ακουγόταν στην αρχαιότητα οι φθόγγοι. Αντίθετα, η γραπτή παράσταση των φθόγγων, στο βαθμό που διατηρήθηκε, φανερώνει (τις περισσότερες φορές) τις ετυμολογικές σχέσεις των λέξεων. Κατά τα άλλα: ε ναι, είναι και θέμα αισθητικής. Μπορεί και να συνηθίσουμε μετά από λίγα χρόνια να βλέπουμε τις ελληνικές λέξεις γραμμένες με τον τρόπο που προτείνετε, ο οποίος, πάντως, σήμερα μας φαίνεται εντελώς κακόγουστος. Εγώ προσωπικά δεν τολμώ να κάνω το … άλμα (από το παράθυρο).

    Like

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

Connecting to %s