320 ΤΣΙΓΓΑΝΟΙ

Δημήτρης Αντ. Σιδερής, ομ, καθηγητής καρδιολογίας, dimitrissideris.wordpress.com

Ηπειρωτικός Αγών, 25 Αυγούστου 2023

Έγραφα προ καιρού για τους Εβραίους, μια φυλή που κυνηγήθηκε από όλους, ως την εξόντωσή τους, από την αρχαιότητα ως τις μέρες μας. Και ένας φίλος μού παρατήρησε ότι το ίδιο ισχύει και για τους Ρομά. Πραγματικά, οι ναζί εξόντωναν όχι για τις πράξεις τους, αλλά για το τι ήταν, όχι μόνο τους Εβραίους, αλλά και τους κομμουνιστές, τους Ρομά, τους Μάρτυρες του Ιεχωβά και τους ομοφυλόφιλους. Πραγματικά, ακόμη και όταν δεν διώκονταν οι Ρομά δεν γίνονταν εύκολα ανεκτοί στις ποικίλες κοινωνίες. Γιατί άραγε;

Για τους Εβραίους πρότεινα ότι γίνονταν αντιπαθείς, επειδή σε μια περίοδο ταχείας οικονομικής ανόδου (π.χ. σταυροφορίες, βιομηχανική επανάσταση), χρειαζόταν κεφάλαιο και έντοκο δάνειο, που όμως απαγορευόταν τόσο από τους Μουσουλμάνους όσο και από τους Χριστιανούς και επιτρεπόταν μόνο από τους Εβραίους. Έτσι έγιναν αυτοί οι παγκόσμιοι τραπεζίτες που ακόμη και σήμερα έχουν τεράστια επιρροή πάνω στη διεθνή οικονομία. Δεν δέχομαι ότι υπάρχουν “περιούσιοι” λαοί ή φυλετικά ανώτεροι από άλλους. Αυτή είναι η προκατάληψη των φασιστικών και ναζιστικών θεωριών.

Εντάξει για τους φασίστες και για τις “δημοκρατικές” κοινωνίες. Αλλά τους Ρομά, γιατί να τους απωθούν; Οι Ρομά ή Γύφτοι ή Τσιγγάνοι ή με άλλα ονόματα, είναι μια παλιά φυλή που γλωσσολογικές έρευνες έχουν δείξει ότι προέρχονται από την Ινδία περνώντας από την Περσία. Τα σωματικά χαρακτηριστικά τους (π.χ. μελαχροινοί) συμφωνούν σχετικά. Η κύρια διαφορά, ωστόσο, που τους κάνει να διαφέρουν από τους άλλους λαούς είναι ότι δεν έχουν ιδιοκτησία. Ούτε καλλιεργήσιμη γη ούτε κτηνοτροφία και ας ζουν νομαδικά. Η ιδιοκτησία θεωρείται κάτι το περίπου ιερό από τους σύγχρονους λαούς, καθώς είναι πυλώνας για τον υπάρχοντα καπιταλιστικό πολιτισμό. Οι ναζί ενέταξαν τους Ρομά μαζί με τους κομμουνιστές, καθώς και οι δυο αρνούνται την ιδιοκτησία, με διαφορετικό βέβαια τρόπο μεταξύ τους. Είναι μια φυλή που ουδέποτε υπήρξε κατακτητική, ακριβώς, διότι περιφρονεί την ιδιοκτησία γης. Από την άλλη, για τον ίδιο λόγο, δεν έχουν την αυστηρή αποστροφή που έχουν οι ιδιοκτήτες στην κλοπή. Αν δεν υπάρχει ιδιοκτησία ούτε και κλοπή υπάρχει! Εμπόδιο στην κλοπή για τους τσιγγάνους είναι το νομικό δίκαιο, όχι η ηθική που έχει επικρατήσει μεταξύ τους με την παιδεία τους και η οποία θα περιθωριοποιούσε τον παραβάτη της.  Για την κοινωνία των νοικοκυραίων όμως ακόμη και ο φόνος ενός Ρομά επειδή έκλεψε λίγα ευρά από ένα βενζινάδικο, δεν φαίνεται απαράδεκτος. Από την άλλη, ποτέ δεν ήταν ένας κατακτητικός λαός. Τι να την κάνουν την κατάκτηση γεωγραφικού χώρου, αφού δεν έχουν ιδιοκτησία! Χωρίς περιουσία όμως πώς ζουν οι γύφτοι;

Κύριες ενασχολήσεις τους είναι η μεταλλουργία και η μουσική. Κανένα από αυτά δεν απαιτεί μόνιμη εγκατάσταση κάπου. Η κατεργασία χάλκινων ιδίως αντικειμένων, οι κασσιτερώσεις και η δύσκολη κατεργασία του σιδήρου απαιτούν τέχνη, την οποίαν αποκτούν με τρόπο πατροπαράδοτο. Η κατεργασία του χρυσού έχει κάνει μερικούς τσιγγάνους πολύ πλούσιους. Και μπορεί να ζουν σε πολυτελείς βίλες δίπλα σε παράγκες και τσαντίρια. Το εμπόριο δεν έχει σταθερό τόπο, και ως έμποροι αυτοί μπορούν να εκμεταλλεύονται τους φτωχούς τσιγγάνους διακινώντας αγαθά νόμιμα ή παράνομα, συμπεριλαμβάνοντας ναρκωτικά, όπλα, κλοπιμαία κλπ.  Ονόματα όπως “Χαλκιάς”, “Γύφτος και Γυφτόπουλος”. “Smith” στους Άγγλους, είναι δηλωτικά σχετικά. Ως προς τη μουσική, ας θυμηθούμε τα τσιγγάνικα βιολιά, τα flamenco, ενώ  τα δημοτικά λεγόμενα τραγούδια μας έχουν περισωθεί και διαδοθεί χάρη στους τσιγγάνους οργανοπαίχτες, που γύριζαν από το ένα πανηγύρι στο άλλο για να διασκεδάζουν τους άρχοντες “μπαλαμούς”. Γενικά, εκείνους που μας διασκεδάζουν, όπως οι γελωτοποιοί και οι οργανοπαίχτες, συνήθως τους περιφρονούμε, είναι υπηρέτες μας. Παρά την αντίθετη άποψη από μερικούς, δεν υπολείπονται πνευματικά. Ο Charlie Chaplin, o Yul Brynner, ο Bob Hoskins και άλλοι διάσημοι είχαν, αναφέρεται, τσιγγάνικη προέλευση. Σε μας, ο αξιαγάπητος τραγουδιστής Κώστας Χατζής, οι πιο γνωστοί κλαριντζήδες, Σαλέας, οι Χαλκιάδες. Αλλά και σε επιστημονικό επίπεδο, η κόρη του λεγόμενου “βασιλιά των τσιγγάνων”, η Χριστίνα Χαλιλοπούλου, είναι δικηγόρος με λαμπρές σπουδές και έντονη κοινωνική δράση.

Γιατί όμως έχουν απομονωθεί, και δεν ενσωματώνονται στο πλήθος των κρατών που τους φιλοξενούν; Μια απλή απάντηση είναι ότι αρνούνται να παντρευτούν κάποιον έξω από τη φυλή τους. Αναρωτιέμαι όμως είναι μόνον αυτό ή και το αντίθετο, οι συνηθισμένοι πολίτες δεν δέχονται το γάμο με γύφτο ή γύφτισσα. Τους λείπει ίσως η παιδεία που θα τους ενσωμάτωνε στον κορμό της χώρας. Η παιδεία δεν διδάσκεται. Είναι, αν θέλετε, η κλίμακα των αξιών που έχουν φυτευτεί μέσα μας από τα ποικίλα βιώματά μας. Αρχική πηγή παιδείας είναι φυσικά οι γονείς, που τείνουν να διατηρούν τις πατροπαράδοτες παραδόσεις. Στη συνέχεια έρχεται το σχολείο. Στο σχολείο συνεχίζεται η παιδεία τους, αφενός από τη συμπεριφορά των δασκάλων τους και αφετέρου από εκείνη των άλλων παιδιών (που είναι ίσως και η πιο σημαντική). Αν λοιπόν τα σχολεία τους είναι σε μια απομονωμένη περιοχή, ένα γκέτο, δεν είναι δυνατή η προσαρμογή της παιδείας τους. Στο κάτω κάτω προτιμούν τα παιδιά να παίζουν παρά να πηγαίνουν στο σχολείο που δημιουργεί υποχρεώσεις. Αλλά και σε μεικτά σχολεία, τα παιδιά των “νοικοκυραίων”, συχνά με προτροπή των γονιών τους, απομονώνουν τα τσιγγανόπουλα, όπως και κάθε ξένο, μετανάστη κλπ. Η εκπαίδευσή τους είναι επομένως δύσκολη, ακόμη και αν τους έχει παραχωρηθεί τόπος για να ζουν μια πιο συμβατική ζωή. Απαιτεί φωτεινό μυαλό των δασκάλων, που δεν μπορούν βέβαια να το έχουν όλοι. Ίσως θα βοηθούσε αν διδάσκονταν (σωστά, υποχρεωτικά) όχι μόνο την εθνική γλώσσα, αλλά και τη δική τους γλώσσα. Η ύπαρξη γλωσσών μειονοτήτων όχι μόνο δεν θέτει σε κίνδυνο την εθνική ταυτότητα, αλλά και πλουτίζει τον πολιτισμό, καθώς η γλώσσα είναι φορέας πολιτισμού που γονιμοποιείται και συνεχίζεται στα πλαίσια της μειονότητας. Μας ενδιαφέρει να γνωρίζουν τη γλώσσα μας εμπλουτίζοντας από αυτήν τη νοοτροπία τους, όχι το να μη μιλούν τη γλώσσα τους. Η οργάνωση διασκεδάσεων από το σχολείο, π.χ. πάρτι σε εφήβους,  αγωνιστικών δραστηριοτήτων, χορωδιών, ορχηστρών κλπ θα διευκόλυνε ίσως την απαρτίωση μειονοτήτων. Η θεμελιώδης αρχή τους, η άρνηση της γαιοκτησίας δεν ενοχλεί, καθώς είναι παραδεκτή στην κοινωνία μας, όπως με εμπόρους, ναυτικούς, χρηματιστές κλπ.

Άλλο χαρακτηριστικό της φυλής τους είναι η μαντεία. Η κυριαρχούσα θέση είναι ότι η μαντεία είναι διαβολική ενέργεια. Όταν προβάλλονται γεγονότα που μοιάζουν μαγικά, πρέπει να είναι θαύματα. Η δεισιδαιμονία του κοινού είναι που ενισχύει κάθε είδους μαγεία.

Advertisement

One thought on “320 ΤΣΙΓΓΑΝΟΙ

  1. “Η παιδεία δεν διδάσκεται”???
    Μεγάλη κουβέντα που χρήζει ειδικής ανάλυσης.

    Like

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

Connecting to %s