ΣΙΓΟΥΡΙΑ

Δημήτρης Αντ. Σιδερής, ομ. καθηγητής καρδιολογίας. dimitrissideris.wolrdpress.com

Κοινή Γνώμη, 8 Νοεμβρίου 2022

Στη φυσική υπάρχουν τρεις δυνάμεις που εμποδίζουν την πορεία μας: Τριβή, αδράνεια και ελαστικότητα. H τριβή καταναλώνει ενέργεια που εμπεριέχει κάθε κινητό. Η αδράνεια είναι μια δύναμη που εμποδίζει κάθε μεταβολή στην κινητική κατάσταση του κινητού. το ξεκίνημα και την επιτάχυνσή του, την επιβράδυνση και το σταμάτημά του. Η ελαστικότητα αποθηκεύει άμεσα ενέργεια από την κίνηση που πάει να επιταχυνθεί, έτσι που να αντισταθμίζεται η αδράνεια, και την αποδίδει στη συνέχεια, όταν ακολουθήσει η επιβράδυνση. Ούτε αυτή καταναλώνει ενέργεια. Αυτές οι δυνάμεις υπάρχουν ανάλογα και στην προσωπική και την κοινωνική μας ζωή.

Με απασχολεί πολύ η αδράνεια. Εντάξει, την τριβή την καταλαβαίνω. Θα χάσω ενέργεια, θα πληρώσω, για να κινηθώ. Δεν μου αρέσει. Λογικό. Η αδράνεια όμως δεν έχει κόστος. Έχει μια ψυχολογική αντιστοιχία με το αίσθημα τις σιγουριάς, της ασφάλειας σε ό,τι δεν μεταβάλλεται. Είναι η βολή μας. Σημαίνει να καθόμαστε στον καναπέ απέναντι στο χαζοκούτι και να βρίζουμε την απαράδεκτη κατάσταση, αντί να κάνουμε κάτι για να την αλλάξουμε. Προπάντων, η σιγουριά μας απαλλάσσει από πολύ δυσάρεστα συναισθήματα. Τι να κάνουμε; Έτσι είναι τα πράγματα! Μπορεί να υποφέρουμε, αλλά όχι και να χάσουμε τη βολή μας για να τα αλλάξουμε. Απαλλασσόμαστε από τις ενοχές μας. Ένα τέτοιο συναίσθημα είναι η πίστη στα είδωλα. Είδωλα είναι κατασκευές αισθητές (φυσικές) ή νοητές (μεταφυσικές), στις οποίες αποθέτομε την πίστη μας. Αυτές μας λένε τι να κάνουμε. Κι εμείς, ασυνείδητοι, ήσυχοι και ευτυχείς (Κ. Π. Καβάφης),  μεταθέτομε σ΄ αυτές τις ευθύνες μας για κάθε πράξη μας. Δε φταίμε εμείς που σκοτώσαμε τους Άραβες, ο Θεός μας διέταξε: “Θάνατο στους άπιστους”, μας έλεγε διαμέσου των ιερέων Του. Το ίδιο έλεγε σ΄ αυτούς βέβαια ο Αλάχ για εμάς τους Χριστιανούς. Δεν είναι πάντοτε ο Θεός. Μπορεί να είναι η λογική. “Αν συνεχιστεί ο πόλεμος, θα νικήσουμε, αλλά θα έχουν σκοτωθεί τεράστιος αριθμός στρατιωτών. Αν τους ρίξουμε μια ατομική βόμβα, θα σκοτώσουμε αστραπιαία σχεδόν 200 000 αμάχους, αλλά αυτοί θα είναι σημαντικά λιγότεροι”. Λογικό! Ή μπορεί να είναι ο κομπιούτορας. Αυτός δεν κάνει λάθη. Ό,τι μας πει, αυτό είναι το σωστό. Κι εμείς δεν έχομε ευθύνη. Βέβαια, ο ηλεκτρονικός υπολογιστής δίνει, για τα ανθρώπινα μέτρα, αλάνθαστα συμπεράσματα, ανάλογα με τα δεδομένα που του βάζεις. Και ποιος εγγυάται ότι τα δεδομένα που επιλέξαμε να θέσουμε στη διάθεσή του είναι αλάνθαστα και ότι δεν έχουν σφάλμα, άλλοτε γνωρίζοντάς το και άλλοτε με υπαίτια άγνοιά μας; Κι όταν ο κομπιούτορας δείξει ένα ύποπτο αντικείμενο να έρχεται ακάθεκτο εναντίον μας, και δεν είναι βέβαιο αν είναι ένα κοινό αεροπλάνο που έχασε το δρόμο του ή ένας πύραυλος με θερμοπυρηνική κεφαλή, μας δίνει 10 δευτερόλεπτα περιθώριο, να πατήσουμε ή όχι το κουμπί, όπως έγινε από τους Ιρανούς και κατέρριψαν ένα αεροπλάνο. Έτσι γλιτώσαμε τον παγκόσμιο πόλεμο που ήταν έτοιμος να ξεσπάσει στην Κούβα τον καιρό του Κένεντυ και του Χρουστσώφ. Τότε επικράτησε η ανθρώπινη υπευθυνότητα πάνω στις εντολές που έδιναν οι υπολογιστές και οι “αλάνθαστοι” στρατηγοί. Σιγουριά δίνει και η αφοσίωση σε μια ιδεολογία. Η πίστη στην ιερότητα της ιδιοκτησίας και τον καπιταλισμό που την προστατεύει ή της κοινοκτησίας και τον κομμουνισμό μας παρέχει το άλλοθι για να κάνουμε ό,τι αυτή η ιδεολογία μας προστάζει, χωρίς τύψεις για εγκλήματα που επιτελούμε στο όνομά της.

 Έτσι κι αλλιώς, η σιγουριά που μας δίνουν τα είδωλα είναι σκάρτη. Δεν αποτελεί εξασφάλιση. Η ζωή είναι ζωντανή, εξελίσσεται. Απόλυτη σιγουριά υπάρχει μόνο στο νεκροταφείο. Το μόνο βέβαιο, χωρίς αμφισβήτηση, είναι ότι κάποια στιγμή θα πεθάνουμε. Ακόμη και γι΄ αυτό οι θρησκείες μας υπόσχονται μετά θάνατον ζωή. Μόνο που αυτή δεν έχει επαφή με την πραγματικότητα που ζούμε. Και, φυσικά, χωρίς πίστη σε κανένα είδωλο, “το φριχτότατο αυτό κακό, ο θάνατος, δεν πρέπει να μας σκοτίζει, γιατί όσο εμείς υπάρχομε, ο θάνατος δεν υπάρχει, κι άμα έρθει ο θάνατος, εμείς δεν υπάρχομε” (Επίκουρος). Άλλο φυσικό φαινόμενο που πλησιάζει την έννοια της σιγουριάς είναι ο βάλτος, ακίνητος, αμετάβλητος. Μόνο που αναδίνει ο βάλτος προς τα έξω τη δυσοσμία του, τη δυσοσμία της ακινησίας του, της σαπίλας, πάλι του θανάτου. Κι όμως δεν τολμούμε να κουνηθούμε να απομακρυνθούμε. Κάθε κίνησή μας αναταράζει το βάλτο που ξερνάει τη σαπίλα του και μας παραλύει. Και προτιμούμε να μένουμε στον καναπέ μας και, βλέποντας τις ειδήσεις, να κλαίμε τη μοίρα μας παρά να κινητοποιηθούμε, να κάνουμε κάτι.

Μα τι να κάνουμε; Νοιώθομε εντελώς ανίσχυροι. Κι όμως. Έχομε όπλα, έχομε φαντασία, λογική, βούληση. Αναμφισβήτητα κανένας μόνος του δεν μπορεί να ανατρέψει την πορεία του κόσμο. Ακόμη και ο Χριστός σταυρώθηκε, η διδαχή του επεκτάθηκε και από τη στιγμή που έγινε επίσημη θρησκεία του κράτους έγινε ένα είδωλο για να το πιστεύουμε και κάνουμε ό,τι, αλλοτριωμένους, μας διατάζει. Σκοτώνομε τους εχθρούς μας ενάντια στο “ἀγαπᾶτε τοὺς ἐχθροὺς ὑμῶν“. Κλέβομε οι ισχυροί τους αδυνάτους, ενάντια στην εντολή “ἐφ’  ὃσον  ἐποιήσατε  ἑνί  τούτων  τῶν  αδελφῶν  μου  τῶν  ἐλαχίστων,  ἐμοῖ  ἐποιήσατε“. Καμιά προσωπικότητα δεν άλλαξε ποτέ τον κόσμο. Κι όμως ο κόσμος αλλάζει. Πώς άραγε;

Υπάρχει μια τεράστια φυσική δύναμη, ο συντονισμός. Όταν τύχει δύο ταλαντώσεις που αλληλεπηρεάζονται να έχουν ίδια ιδιοσυχνότητα, αλληλοενισχύονται έτσι που με ελάχιστη ενέργεια έχομε μέγιστες επιδόσεις. Η βούλησή μας αλλάζει περιοδικά διαρκώς. Όταν η βούληση πολλών τύχει να συμπίπτει, γίνεται συντονισμός και η ενέργεια όλων αποκτά ασύλληπτη δύναμη. Όταν σας ταΐζουν με σκουπίδια ή με δολώματα τα ΜΜΕ, ξεχωρίστε τα σημαντικά και αρχίστε να διαμορφώνετε τη σκέψη σας: Πώς αλλιώς θα ήταν καλύτερα τα πράγματα; Με αυτά τα ίδια ΜΜΕ, που σήμερα παρέχονται με ηλεκτρονική ευκολία για να μας χειραγωγούν, διαδώστε όσο μπορείτε τις σκέψεις σας, δεχθείτε εκείνες άλλων, συζητήστε μεταξύ σας και αρχίστε να βρίσκετε τα σημεία που συμφωνείτε. Αρχίζει ο συντονισμός. Αυτό είναι το πρώτο βήμα για μείζονα αλλαγή. Φυσικά, χρειάζεται προσοχή. Τα καθεστώτα δεν φοβούνται τόσο τους ακραίους ή τους τρομοκράτες, όσο τους διανοητές, και μάλιστα τους αδέσμευτους. Τους εξουδετερώνουν, τους φυλακίζουν, τους δολοφονούν. Μου έρχονται αυτή τη στιγμή κάποια ονόματα, όπως ο Μάρτιν Λούθερ Κιγκ και στον τόπο μας ο Νικηφόρος Μανδηλαράς και πολλοί άλλοι. Δεν πετυχαίνουν όμως πάντοτε να τους αφανίσουν. Υπάρχουν κάποια ονόματα που νίκησαν, όπως ο Μαχάτμα Γκάντι και ο Νέλσον Μαντέλα. Ναι, υπάρχει ελπίδα.

ΙΔΙΩΤΙΚΟΣ ΤΟΜΕΑΣ

Δημήτρης Αντ. Σιδερής, ομ, καθηγητής καρδιολογίας, dimitrissideris.wordpress.com

Ηπειρωτικός Αγών, 5 Νοεμβρίου 2022

Έχω γράψει επανειλημμένα για το δημόσιο τομέα και τις ανεπάρκειές του. Η λειτουργία του εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από την κρατική οργάνωση, για την εύρυθμη λειτουργία της οποίας υπεύθυνη είναι τελικά η εκάστοτε κυβέρνηση, ενώ η αλλαγή του απαιτεί τη συνδρομή όλων των εξουσιών, κυβέρνησης, βουλής, δικαιοσύνης. Και έχω αναφέρει τις δυσκολίες που είχε (έχει) αυτό το έργο, ειδικά με τις μοναδικές γεωγραφικές και ιστορικές ιδιαιτερότητες του τόπου μας. Ο βασικός ρόλος του δημόσιου τομέα είναι επιτελικός, στρατηγικός, να καθορίζει στόχους, ενώ του ιδιωτικού εκτελεστικός, τακτικός, να υλοποιεί τους στόχους. Η ανεπάρκεια του δημόσιου τομέα εκδηλώνεται κύρια με απουσία καλά μελετημένων στόχων. Αυτό απαιτεί όδωση, κίνητρα, για πραγματοποίησή τους. Καθώς οι στόχοι δεν είναι καλά μελετημένοι, ο λαός δυσφορεί, παραβιάζει νόμους και το κράτος αντιδρά άλλοτε αναλαμβάνοντας και εκτελεστικό ρόλο και άλλοτε, για να αποφεύγονται οι ατασθαλίες, με ασύλληπτη γραφειοκρατία, που, υποτίθεται, ελέγχει να μη γίνονται σκάνδαλα, ενώ στην πράξη εμποδίζει την εκτέλεση οποιουδήποτε έργου, δημόσιου και ιδιωτικού, σωστά και έγκαιρα, με αποτέλεσμα τη διαφθορά. Πληρώνω κάτω από το τραπέζι για να παρακάμψω τα εμπόδια. Γιατί λοιπόν να μην αναθέσουμε το σύνολο των έργων στους ιδιώτες, ακόμη και την άμυνά, την υγεία, την παιδεία, την πρόνοιά μας;

Πριν από πολλά χρόνια άρχισα να χτίζω ένα σπιτάκι στη Σύρο. Ο εργολάβος γνωστός. Ο αρχιτέκτονας και ο πολιτικός μηχανικός συγγενείς ή στενοί φίλοι, προσφέρθηκαν δωρεάν. Είχε υπολογισθεί τότε δαπάνη 6 εκατομμυρίων δραχμών. Έφτασε τα 12 εκατομμύρια και το σπίτι ήταν ακόμη γιαπί. Όταν, μετά από μια διακοπή για ανεξάρτητους λόγους, ζήτησα από τον εργολάβο να το τελειώσει, ώστε να γίνει κατοικήσιμο και πόσο θα στοίχιζε η τελείωση, μου απάντησε να πληρώνω κάθε μέρος του έργου που θα εκτελούσε. Κι αν είχε εξαντληθεί ο προϋπολογισμός μου και το σπίτι δεν ήταν ακόμη κατοικήσιμο; Θα καταντούσα καβαφικός ανέστιος και πένης! Το πούλησα κι αγόρασα ένα πολύ μικρότερο έτοιμο. Εδώ και λίγο καιρό έχω μια νομική υπόθεση. Απευθύνθηκα σε ένα δικηγόρο που υπολόγισε τη συνολική δαπάνη μου στα 600 €. Έχω ήδη πληρώσει 1500 €, καθώς όλο και κάτι απρόοπτο προέκυπτε. Δεν εκτέλεσε ολόκληρο το έργο που του ανέθεσα και, για να συνεχίσει, χρειάζεται και άλλα χρήματα, ενώ δεν μπορεί τώρα, λόγω άλλων ασχολιών για πολλούς μήνες. Φοβούμαι πως η ανεπάρκεια του ιδιωτικού τομέα συναγωνίζεται επάξια εκείνη του δημόσιου. Μπορείτε να μου πείτε πως δική μου ήταν η ευθύνη. Έπρεπε να έχω κατοχυρώσει με κάθε λεπτομέρεια την έκταση των έργων που ανέθεσα στους επαγγελματίες. Δίκιο έχετε, αλλά τόσες λεπτομέρειες εγώ δεν μπορώ να τις ξέρω. Εγώ γνωρίζω τις ανάγκες μου, τι θέλω, όχι πώς μπορεί να γίνει. Όφειλε να έχει γίνει αναλυτική συζήτηση με τους ειδικούς πριν τους ανατεθεί το έργο. Εκείνοι θα έπρεπε να μου παρουσιάσουν τα ποικίλα στάδια για την εκτέλεσή του, εκείνοι, όχι εγώ, όφειλαν να τα γνωρίζουν και το κόστος τους σε χρόνο και χρήμα.

Σε αντίθεση με τα παραπάνω. βρέθηκα κατηγορούμενος σε Βρετανικό δικαστήριο για τροχαία παράβαση. Απευθύνθηκα σε δικηγόρο. “Πώς θέλετε να κάνουμε την υπεράσπισή σας;”, με ρώτησε. Έμεινα άναυδος. “Μα, σεις ξέρετε!”. “Όχι, σεις αποφασίζετε. Ο δικαστής θα ρωτήσει, αθώος ή ένοχος. Αν πείτε αθώος, θα κάνω κάθε προσπάθεια να αθωωθείτε. Αν πείτε ένοχος, θα προσπαθήσω να επιτύχω την κατώτερη δυνατή ποινή.” Συμφωνήσαμε να δηλώσω ένοχος. Στο δικαστήριο ο εισαγγελέας (όχι ο δικηγόρος μου) ανέφερε πως στο σημείο του δρόμου που έγινε η παράβαση, είχαν καθημερινά επεισόδια τροχαίων ατυχημάτων. “Περισσότερο οι υπεύθυνοι του δρόμου φταίνε, παρά οι παραβάτες!” Το δικαστήριο μου επέβαλε τη χαμηλότερη προβλεπόμενη ποινή και εγώ πλήρωσα το δικηγόρο. Θεωρώ το επεισόδιο σαν ένα λαμπρό παράδειγμα σωστής λειτουργίας του δημόσιου και του ιδιωτικού τομέα. Ο εισαγγελέας προσπάθησε όχι να με καταδικάσει, αλλά να επιβληθεί δικαιοσύνη, ενώ ο δικηγόρος λειτούργησε όπως μόνον αυτός ήξερε, σύμφωνα όμως με τη δική μου απόφαση.

Γιατί τόση ακαταστασία στο κράτος μας; Συνοψίζω τα όσα έχω γράψει αλλού. Ο ρόλος του κράτους, όπως το να φορολογεί και να εκδίδει χρήματα ήταν πάντοτε δύσκολος. Ακόμη και στην κραταιά Βυζαντινή αυτοκρατορία, οι κρατικοί λειτουργοί, να το πω ωμά, έκλεβαν τον κόσμο και το κράτος, ενώ ο λαός δυσφορούσε. Αυτή η κατάσταση οδήγησε στην εκ των έσω κατάρρευση της Πόλης, πριν, σαν ώριμο φρούτο, αλωθεί. Στα νεότερα χρόνια, με την απελευθέρωσή μας έπρεπε να αποκτήσουμε νόμους, αλλιώς θα μέναμε με το Οθωμανικό δίκαιο. Δεν υπήρχε χρόνος να μελετηθούν τα ήθη και έθιμά μας, για να δημιουργηθεί το δίκαιο που ταίριαζε σ΄ αυτά. Έτσι μας επιβλήθηκαν ξένοι θεσμοί, ο κοινοβουλευτισμός από την Αγγλία, το Συμβούλιο Επικρατείας από τη Γαλλία, το αστικό δίκαιο από τη Γερμανία, τελευταία το ΝΑΤΟϊκό και το Ευρωενωτικό δίκαιο. Οι ξένοι θεσμοί όμως ταίριαζαν μεταξύ τους; Και προπάντων ταίριαζαν με τα ποικίλα ντόπια εθιμικά δίκαια; Κανένας δεν το ξέρει. Έμαθα προ καιρού πως ένα ολόκληρο ιερό νησί, η Πάτμος, ανήκει με βούλα κάποιου αυτοκράτορα, αναγνωρισμένη και από τους Οθωμανούς, στον εκάστοτε ηγούμενο του μοναστηριού. Η αμφισβήτηση της νομιμότητας τέτοιων θεσμών ανατινάσσει στον αέρα προαιώνια κατοχυρωμένα δικαιώματά μας – κι άλλο που δεν θέλουν οι γείτονές μας. Κι ακόμη, αντίθετα από τον Ελληνισμό που διαρκώς συρρικνώνεται, η Ελληνική επικράτεια βαθμιαία επεκτεινόταν και κάθε νέα χώρα που προστίθενταν στον κεντρικό κορμό διατηρούσε το δικό της δίκαιο. Χρειάζεται επομένως σοβαρή μελέτη τόσο μακροχρόνια που υπερβαίνει τα όρια μιας κυβέρνησης από ένα κόμμα, για να δημιουργηθεί ένα ενιαίο, λογικό, δίκαιο που να μας ταιριάζει.

Από την άλλη, μας λείπει, εμάς των ιδιωτών, η επαγγελματική παιδεία. Μαθαίνεται, αλλά δεν διδάσκεται. Και είναι ευθύνη κυρίως των συνδικαλιστικών οργάνων. Προσοχή! δεν λέω συντεχνιακών ενώσεων. Η συντεχνία διαφέρει από το συνδικαλισμό ό,τι ο όχλος από το δήμο. Αν ένα όργανο του επαγγελματικού οργάνου, γιατροί που παίρνουν φακελάκια, υπάλληλοι που χρηματίζονται κλπ, παραβιάζει τους δεοντολογικούς κανόνες, δυσφημείται ολόκληρο το επάγγελμα. Ο συνδικαλισμός λοιπόν με τα πειθαρχικά όργανά του τον τιμωρεί· η συντεχνία, για να μην κατηγορηθεί, τον συγκαλύπτει. Κάθε επαγγελματίας, δημόσιος ή ιδιώτης οφείλει να ενστερνισθεί ότι πρώτο καθήκον του είναι να μάθει να εκτιμά τις ανάγκες του πολίτη, του πελάτη, και να τις ικανοποιεί. Έπονται τα λοιπά καθήκοντά του, υποχρέωση να εκτελεί τις εντολές του προϊσταμένου ή εργοδότη, και αλληλεγγύη προς τους συναδέλφους.

ΑΝΔΡΕΣ ΓΑΡ ΠΟΛΙΣ ΚΑΙ ΟΥ ΤΕΙΧΗ

Δημήτρης Αντ. Σιδερής, ομ. καθηγητής καρδιολογίας, dimitrissideris.wordpress.com Πρωινός Λόγος, Τρίκαλα, 3 Νοεμβρίου 2022

Υπάρχουν πράγματα που μου φαίνονται αυτονόητα, αλλά εγώ δεν τα καταλαβαίνω. Ίσως διότι είμαι ανεκπαίδευτος. Πώς να καταλάβω την πολιτική μας, αφού δεν είμαι πολιτικός; Όμως, μπορεί να φταίει το ότι οι πολιτικοί μας πραγματικά δεν κάνουν αυτά που εγώ θεωρώ αυτονόητα πως πρέπει να γίνονται. Ίσως διότι δεν έχουν αρκετή φαντασία ή διότι δεν έχουν το θάρρος· έτσι κι αλλιώς, διότι δεν έχουν τη βούληση. Πώς να καταλάβω την εξωτερική πολιτική μας, αφού δεν έχω ιδέα από διπλωματία και δεν γνωρίζω τις διεθνείς συνθήκες και συμφωνίες μας; Υπάρχουν όμως και κάποια θέματα που πραγματικά μου φαίνεται αδιανόητο γιατί δεν τα εφαρμόζομε και δεν βλέπω η έλλειψη κάποιων γνώσεών μου να δικαιολογούν τη δική μου δυσκολία να καταλάβω. Αυτά αφορούν το τι κάνομε εμείς στη δική μας πατρίδα. Αυτό δεν εξαρτάται από τους ξένους.

Ένα είναι ο εξοπλισμός των ανατολικών νησιών μας. Οι γείτονές μας μάς απειλούν. Έχουν απλώσει το στρατό τους έξω από τα σύνορά τους, σε Κύπρο, Λιβύη, Συρία, Αζερμπαϊτζάν κλπ ενώ διαμαρτύρονται που εμείς έχομε στείλει στρατό στα δικά μας νησιά, στη δική μας επικράτεια. Προβάλλουν βέβαια μια ευλογοφανή αιτία των αντιδράσεών τους. Η συνθήκη που έχομε συνυπογράψει, πριν από ένα αιώνα, όταν εμείς είχαμε υποστεί τη μεγαλύτερη ήττα στην ιστορία μας, αναφέρει ότι δεν θα χρησιμοποιηθούν τα νησιά για εγκατάσταση ναυτικής βάσης ή για ανέγερση οχυρωματικού έργου, θα απαγορευθεί η Ελληνική στρατιωτική αεροπλοΐα να υπερίπταται του εδάφους της ακτής της Ανατολίας και ότι αντίστοιχα η Οθωμανική Κυβέρνηση θα απαγορεύσει τη στρατιωτική αεροπλοΐα της να υπερίπταται των νησιών. Εμείς όμως τα έχομε εξοπλίσει. Βέβαια, το κάναμε διότι και η στρατιωτική αεροπλοΐα της Τουρκίας υπερίπταται των νησιών μας. Αυτονόητη άμυνα.

Εντάξει, συζητήσιμος ο εξοπλισμός των νησιών. Υπάρχουν και άλλα όμως για τα οποία δεν ξέρω να έχουμε δεσμεύσεις. Γιατί δεν επανοικίζομε τα εγκαταλειμμένα νησιά, που όλα μαζί είναι σχεδόν 6000, αναπτύσσοντας και οικονομική δραστηριότητα πάνω τους; Αυτή σημαίνει παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας από ανεμογεννήτριες, φωτοβολταϊκά, ακόμη και υδατοπτώσεις, αλλά και βιολογικής ενέργειας με θαλασσοκαλλιέργειες κάθε είδους.

Άλλος τομέας είναι ότι διαμαρτυρόμαστε διότι τουρκικά πλοία κάνουν έρευνες και γεωτρήσεις σε θαλάσσιες περιοχές που θεωρούμε ότι ανήκουν στην Ελληνική επικράτεια. Ανήκουν πραγματικά; Αν ναι, γιατί εμείς δεν κάνομε έρευνα και γεωτρήσεις σ΄ αυτό το βυθό; Αν όχι, γιατί διαμαρτυρόμαστε;

Καλά, να μην έχουμε στρατιωτική παρουσία στα ανατολικά νησιά μας. Αλλά, γιατί να μην έχουμε σταθμούς ραδιοτηλεόρασης που να εκπέμπουν και στην τουρκική γλώσσα και να αποδομούν τα ψευδεπιχειρήματα του τουρκικού κατεστημένου που φυτεύονται και πείθουν τον απλό λαό; Μ΄ αυτό τον τρόπο η άρχουσα τάξη στηρίζει την καταπίεση που ασκεί εναντίον του. Για τα δεινά του (και δεν είναι λίγα) δεν φταίει το τουρκικό κατεστημένο, αλλά εμείς, οι Έλληνες.

Αυτά τα λέω, διότι συχνά διαλαλούμε ότι δεν θα αφήσουμε να θιγεί ούτε σπιθαμή ελληνικού εδάφους κλπ. Σωστά. Αλλά ποια είναι η πατρίδα μας; Ο Θουκυδίδης δίνει ένα συγκλονιστικό ορισμό: “Άνδρες γαρ πόλις και ου τείχη , ουδέ νήες ανδρών κεναί.” (Πόλη είναι οι πολίτες της όχι τα τείχη της ούτε τα καράβια της χωρίς τους ναύτες). Οι άνθρωποι. Αν μια περιοχή είναι κατειλημμένη από Έλληνες που δραστηριοποιούνται στρατιωτικά, οικονομικά, πολιτισμικά κλπ, αυτή η περιοχή είναι η πατρίδα, η Ελλάδα μας. Αλλιώς, η υπεράσπισή της σημαίνει τεράστια δαπάνη που δεν την αντέχει η οικονομία μας, ενώ είναι ένας ώριμος καρπός για να τη σφετεριστούν οι άλλοι, που, όταν γίνει δική τους, αυτοί, οι άλλοι, θα την αξιοποιήσουν προς όφελός τους. Την Ελλάδα τη βλέπομε συνήθως σαν ποικίλες στεριές που περιβάλλονται από θάλασσα. Όμως η παράδοσή μας είναι διαφορετική. Η Ελλάδα είναι οι Έλληνες. Και από γεωγραφική άποψη αυτοί οι Έλληνες μάλλον ζουν σε μια υδάτινη περιοχή στην οποίαν υπάρχουν περιοχές ξηράς. Αυτές οι περιοχές είναι ένα είδος φυσικών αεροπλανοφόρων.

Δεν θυμάμαι ποιος Έλληνας περιηγητής είχε βρεθεί στο παλάτι του Πέρση βασιλιά. Αυτός εποφθαλμιούσε τα απέναντι νησιά και άρχισε να οργανώνει μεγάλο στόλο. Ρώτησε λοιπόν τον περιηγητή, πώς τα βλέπουν όλα αυτά οι νησιώτες απέναντι. “Αυτούς τους είδα να αγοράζουν άλογα, για να εισβάλουν και να καταλάβουν την απέναντι στεριά τους”. “Καλά, αυτοί, νησιώτες, θα μπορέσουν να ανταγωνιστούν εμάς τους στεριανούς σε μια μάχη στη στεριά;” γέλασε ο βασιλιάς. “Το ίδιο ακριβώς λένε αυτοί για σας!”, του είπε ο περιηγητής. Ο μεγάλος βασιλιάς ανέστειλε την προσπάθεια να καταλάβει τα νησιά μας. Ήδη έχομε έναν από τους μεγαλύτερους εμπορικούς στόλους στον κόσμο (ή μήπως το μεγαλύτερο;). Κι αυτόν πάμε να τον εγκαταλείψουμε. Ήδη οι περισσότεροι ναυτικοί που τον υπηρετούν είναι αλλοδαποί. Οι Έλληνες παύομε να είμαστε ναυτικοί. Κι αυτό διότι οι αλλοδαποί είναι φθηνότεροι. Κι όμως η ζωή των Ελλήνων, ακόμη και εκείνων που ζουν στα βουνά και στους κάμπους στηρίζεται σε εκείνους που ζουν με τη θάλασσα. Οι στεριανοί δεν θα είχαν τι να την κάνουν την παραγωγή τους, αν δεν είχαν ακώλυτη πρόσβαση στα λιμάνια μας.

Και κάτι άλλο. Κανόνας είναι ότι σε όλους τους πολέμους τελικά νικητής ήταν όποιος έλεγχε τη θάλασσα. Ας μην μας φαίνεται περίεργο που αυτή τη στιγμή η Ρωσία κάνει ό,τι κάνει προκειμένου να έχει άνετη πρόσβαση στον Εύξεινο Πόντο. Γι αυτό το σκοπό η ιστορία της έχει τόσους Τουρκορωσικούς πολέμους, καθώς ο μεγάλος ανταγωνιστής της στην περιοχή ήταν οι Οθωμανοί. Για τον ίδιο λόγο, πρόσβαση στον Ειρηνικό Ωκεανό, έχει τόσους Ιαπωνορωσικούς πολέμους. Οι βόρειες ακτές της είναι άχρηστες, διότι πολλούς μήνες τα λιμάνια τους είναι παγωμένα, άχρηστα. Και στη Δύση δεν έχουν κανένα συμφέρον να επεκταθούν, διότι δυτικά τους υπάρχει στεριά, όχι θάλασσα.

Ο πληθυσμός της Τουρκίας, δηλαδή η Τουρκία, έχει υπερεπταπλασιαστεί μέσα σε ένα αιώνα. Αυτός ο πληθυσμός δε χωράει στη γεωγραφία της χώρας και εξαθλιώνεται. Η προφανής λύση από την άρχουσα τάξη είναι κίνητρα για περιορισμό των γεννήσεων και εκσυγχρονισμός διοίκησης και οικονομίας. Αυτά τα μέτρα όμως είναι αντιλαϊκά. Και η άρχουσα τάξη προτιμά να προετοιμάζει επέκταση των συνόρων. Αυτή όμως δεν λύνει το πρόβλημα, διότι σημαίνει απώλειες ψυχών και επέκταση σε περιοχές που κατοικούν άλλοι, που θ α πρέπει είτε να διωχθούν ή να εξοντωθούν. Στο μεταξύ όμως, η προετοιμασία συνεπάγεται περαιτέρω λαϊκή εξαθλίωση, αλλά δόξα για τους ιθύνοντες. Αυτήν επιδιώκουν.

ΠΟΛΙΟΡΚΙΑ

Δημήτρης Αντ. Σιδερής, ομ. καθηγητής καρδιολογίας, dimitrissideris.wordpress.com

Κοινή Γνώμη, 1 Νοεμβρίου 2022

Πολιορκία χαρακτηρίζεται γενικά ο οποιοσδήποτε επιχειρούμενος δια των όπλων αποκλεισμός περίτειχης πόλης, καστροπολιτείας, ακρόπολης, κάστρου ή φρουρίου, ή οχυρού ή οχυρωματικής θέσης. Αντικειμενικός σκοπός  είναι ο εξαναγκασμός σε παράδοση, κατόπιν ανακωχής, ένεκα ελλείψεως τροφίμων και εφοδίων ή κατάληψη με εκπόρθηση και ιδιαίτερα δυσάρεστες συνέπειες. Σημειώνεται ότι ο όρος “πολιορκία” στο Διεθνές Δίκαιο και ειδικότερα στο Δίκαιο Πολέμου έχει ιδιαίτερη σημασία, διάφορη του αποκλεισμού, όπου φέρεται να συμπίπτει περισσότερο με την έννοια του βομβαρδισμού.

Η χρήση πολιορκίας για να καταληφθεί μια πολιτεία είναι πανάρχαιη στους παλιούς πολιτισμούς. Στη δική μας αρχαία και νεότερη ιστορία οι πιο γνωστές ίσως πολιορκίες είναι εκείνη των Πλαταιών από τους Σπαρτιάτες και οι δύο πολιορκίες του Μεσολογγίου. Η πολιορκία παραδοσιακά γινόταν από στεριά και θάλασσα. Τα νεότερα χρόνια, με την ανάπτυξη της αεροπορίας, η σημασία της πολιορκίας έχει μειωθεί. Όμως έχει πάρει μια άλλη σημασία που δεν υπήρχε παλιά, αυτό που θα ονόμαζα διπλωματική πολιορκία: Με διπλωματικά μέσα αποκλεισμός στον ανεφοδιασμό μιας πολιτείας χωρίς μάχη. Ή η δημιουργία στρατιωτικής απειλής γεωγραφικά γύρω από μια χώρα. Να μερικά παραδείγματα.

Οι Ευρωπαϊκές αποικιακές δυνάμεις μετά τον πρώτο παγκόσμιο πόλεμο υποχρέωσαν τις εκτεταμένες περιοχές που διαφέντευαν να μην αγοράζουν αγαθά παρά μόνον από την κατακτητική μητρόπολη. Η κατάσταση έφερε σε οικτρή κατάσταση την ηττημένη Γερμανία με αποτέλεσμα διάλυση της ζωής μέσα της. Αυτή την κατάσταση εκμεταλλεύτηκε ένας ικανός, αλλά παράφρων, ηγέτης, ο A. Hitler. Οργάνωσε επίταση της κοινωνικής αταξίας και έτσι εκβιαστικά κατέλαβε την εξουσία, όπως διάφορες ιδιωτικές εταιρείες προστασίας επιτίθενται εναντίον νόμιμων καταστημάτων και στη συνέχεια τους πουλάνε “προστασία”. Αφενός άρπαξε βίαια τις περιουσίες των Εβραίων, όπως με τη νύχτα των κρυστάλλων, όπου οργανωμένες ορδές ναζιστών έσπασαν τις προθήκες των Εβραίων και άρχισαν να τους δολοφονούν. Αφετέρου εφάρμοσε μια επιστημονικά οργανωμένη ανάπτυξη χρηματοδοτώντας την με ένα καλπάζοντα πληθωρισμό που θα ξεπληρωνόταν με την παραγωγή της οργανωμένης ανάπτυξης. Στη συνέχεια επιζήτησε “ζωτικό χώρο” για να μπορεί να διοχετεύει τα πραγματικά υψηλής ποιότητας προϊόντα της και για να το επιτύχει έκανε τον δεύτερο παγκόσμιο πόλεμο, με τις γνωστές συνέπειές του.

Στα πιο σύγχρονα χρόνια η αναμφισβήτητη πια υπερδύναμη έχει επιχειρήσει πολιορκία των άλλων παγκόσμιων γιγάντων, της Ρωσίας και της Κίνας. Έχει συνάψει σχέσεις με τις γύρω από αυτές χώρες που δεν άντεχαν στις στερήσεις ελευθερίας που επέβαλλαν οι δύο γίγαντες. Στις χώρες αυτές έχει επιβάλει ηγέτες της εκλογής της. Αν κάποιος από αυτούς εμφανιζόταν λίγο δύστροπος, είχε τα μέσα να δημιουργήσει εσωτερικές αναταραχές που οδηγούσαν σε ωμούς δικτάτορες που δέχονταν τη δική της προστασία. Κι αν κάποιος από τους δικτάτορες γινόταν για οποιοδήποτε λόγο ανεπιθύμητος, δημιουργούσε μια αναστάτωση, εμπλεκόταν και αυτή σε ένα πόλεμο με τρομακτικές συνέπειες σε αριθμό ανθρώπινων ψυχών, όπως έγινε π.χ. με το δεύτερο πόλεμο με το Ιράκ (περί το ένα εκατομμύριο νεκροί) και αλλού. Οι υποτακτικοί της ηγέτες δέχονταν την “προστασία” της υπερδύναμης με ανάπτυξη στο έδαφός τους στρατιωτικών βάσεων ή γινόμενοι εταίροι σε μια τέτοια πολιτικοστρατιωτική επιχείρηση όπως είναι το ΝΑΤΟ. Δείτε ένα χάρτη όπου φαίνεται πού υπάρχουν τέτοιες βάσεις Αμερικανικές ή νατοϊκές, γύρω από τη Ρωσία και Κίνα. Βέβαια αυτοί είναι, είπαμε, γίγαντες και η απόλυτη πολιορκία δεν είναι εύκολη. Οπωσδήποτε η διαρκής ανάπτυξη τέτοιων μέτρων ήταν μια από τις αιτίες για τον πόλεμο στην Ουκρανία (για τις άλλες κύριος υπεύθυνος ήταν η ίδια η Ρωσία). Η πολιορκία πήρε και αμιγώς διπλωματική μορφή με τις περίφημες “κυρώσεις” που επέβαλε η Δύση στη Ρωσία. Ωστόσο, οι πολιορκίες είναι μια χρονίζουσα κατάσταση που επομένως έχει κόστος, που, όπως φαίνεται, για την Ευρώπη τουλάχιστον, είναι περίπου το ίδιο μεγάλο όπως και για την πολιορκούμενη χώρα. Κερδισμένη για την ώρα φαίνεται να είναι η Αμερική.

Και έρχομαι στην πατρίδα μας. Κοιτάξτε πάλι το χάρτη. Κάθε χώρα έχει γεωγραφικά τέσσερα σύνορα, βόρεια, ανατολικά, νότια, δυτικά. Αυτή τη στιγμή δεχόμαστε, φραστικές κυρίως για την ώρα, απειλές από την ανατολή. Η Τουρκία παράλληλα έχει αναπτύξει βάσεις στα νότιά μας με το Τουρκολιβικό σύμφωνο, έχοντας εγκαταστήσει στρατιωτικές βάσεις εκεί. Έχει αναπτύξει παρόμοιες βάσεις στα δυτικά σύνορά μας, μέσα στην Αλβανία. Οι Τούρκοι, από την εποχή που οι Σουλτάνοι είχαν χρησιμοποιήσει τους Βυζαντινούς έμπειρους διπλωμάτες και ανέπτυξαν στη συνέχεια τους δικούς τους, είχαν καλύτερη διπλωματική ισχύ από εμάς. Μπορούσαν να σχηματίζουν μακροπρόθεσμους στόχους, με ταυτόχρονα πολλούς ευέλικτους επιμέρους στόχους που όλοι εξυπηρετούσαν τον αμετακίνητο μακροπρόθεσμο. Τα τελευταία χρόνια έχομε αρχίσει και εμείς να έχουμε κάποια, έστω υποτυπωδώς, αξιόλογη εξωτερική πολιτική, με διπλωματική δραστηριότητα. Έχομε καταφέρει να διατηρούμε ελεύθερα από Τουρκική επαφή τα βόρεια σύνορά μας, με μια, επώδυνη είναι αλήθεια, συμφωνία με τη Βόρεια Μακεδονία. Ενώ όλος ο κόσμος ανέφερε την Πρώην Γιουγκοσλαβική Δημοκρατία της Δημοκρατίας ως Μακεδονία, σήμερα οι διεθνείς χάρτες αναφέρουν ως Μακεδονία μόνο την Ελληνική (Δυτική, Κεντρική, Ανατολική), μολονότι ονομάζουν Μακεδόνες τους πολίτες της Βόρειας Μακεδονίας. Οι πολίτες της (Ελληνικής) Μακεδονίας είναι βέβαια Έλληνες. Ο τότε πρωταγωνιστής της δύσκολης συμφωνίας ανταμείφθηκε με αποπομπή από την κυβέρνηση πριν προλάβει να ολοκληρώσει μιαν άλλη (εξίσου επώδυνη) συμφωνία με την Αλβανία (με την οποίαν εξακολουθούμε επίσημα να βρισκόμαστε σε εμπόλεμη κατάσταση εδώ και 8 δεκαετίες). Αν είχε προλάβει, τώρα δεν θα είχαμε απειλή από τη Δύση. Πρόλαβε όμως να ξεκινήσει συμφωνίες με την Αίγυπτο. Η διάδοχη κατάσταση δεν αρνήθηκε τίποτε, αντίθετα συνέχισε την ίδια εποικοδομητική πολιτική, συνάπτοντας (με αρκετά αρνητικά στοιχεία) συμφωνίες, με Αίγυπτο, Ισραήλ, Αραβικά Εμιράτα, Ιταλία, Γαλλία και αντιστρέφοντας ικανοποιητικά μια μάλλον ανθελληνική διεθνή στάση των κρατών της Δύσης, ιδίως Αμερικής και Γερμανίας. Κύριο τίμημα είναι η επέκταση του ασφυκτικού εναγκαλισμού των ΗΠΑ με την ανάπτυξη βάσεων στην Αλεξανδρούπολη και την, για πρώτη φορά, δημιουργία ενός εχθρού, της Ρωσίας, στέλνοντας πολεμικό υλικό στους Ουκρανούς αντιπάλους της. Με το Ιράν και τη Συρία δεν έχομε επιτύχει (ή έστω επιχειρήσει) να αναπτύξουμε σχέσεις, μολονότι θα συμπλήρωναν την πολιορκητική προσπάθεια γύρω από τον απειλητικό γείτονα. Κι όμως, μετά τους Μηδικούς και αργότερα τους Βυζαντινούς πολέμους, διαφαίνεται μια αμοιβαία εκτίμηση Ελλήνων και Περσών, με παράδοση οικονομικών συνεργασιών. Παράλληλα, οι Σύροι έχουν για τους Τούρκους όμοια συναισθήματα με εμάς. Η απουσία αντίστοιχων συμφωνιών, υποπτεύομαι, σκοντάφτει στη μη έγκριση των ισχυρών προστατών μας.

Η διπλωματική πολιορκία είναι η μόνη αναίμακτη εναλλακτική λύση αντί του πολέμου. Παραπέρα ενίσχυσή της είναι απαραίτητη.