ΣΥΓΧΥΣΗ ΜΕΤΑΞΥ ΑΝΤΙΘΕΤΩΝ

Δημήτρης. Αντ. Σιδερής, ομ. Καθηγητής καρδιολογίας, dimitrissideris.wordpress.com

Ηπειρωτικός Αγών, 13 Αυγούστου 2022

Το νοητό Εγώ είναι άβατο από όλους εκτός από τον εαυτό του. Δύο διαφορετικά νοητά Εγώ μόνον έμμεσα μπορούν να επικοινωνούν. Αυτή η συνεννόηση όμως είναι απαραίτητη ιδίως στον άνθρωπο με την πολύπλοκη κοινωνική οργάνωσή του. Η επικοινωνία μεταξύ μας πάσχει. Η γλώσσα και τα εργαλεία της, όπως είναι η γραφή, ανεπαρκεί, αν και είναι το κύριο μέσο επαφής μεταξύ διαφορετικών νοητών Εγώ. Άλλα μέσα επαφής αφορούν σε όλες τις αισθήσεις μας (π.χ. παντομίμα). Είναι συνήθως υποδεέστερα, αν και μερικές φορές μπορεί να είναι ακριβέστερα, ιδίως για επικοινωνία συναισθημάτων. Συνηθισμένες συγχύσεις αφορούν σε έννοιες αντίθετες. Περίεργο, αλλά έτσι είναι. Ο «δυνατός» είναι αντίθετο με το «αδύνατος», αν και όλα τα γράμματα του πρώτου υπάρχουν στο δεύτερο. Για να είναι αντίθετες δύο έννοιες πρέπει να βρίσκονται στα αντίθετα άκρα μιας, της ίδιας, γραμμής. Επειδή η γραμμή είναι κοινή, συγχέονται οι αντίθετες έννοιες. Θα συζητήσω κάποιες συχνές συγχύσεις που συχνά καλλιεργούνται από συμφέροντα.

Δήμος-όχλος. Ο δήμος είναι ένα πολιτικό σώμα λαού συγκροτημένο με κανόνες που καθορίζουν αυστηρά ποιος έχει το δικαίωμα να συγκαλέσει το λαό, ποια θέματα είναι να συζητήσει ο λαός και πώς θα πάρει τις αποφάσεις του. Ο όχλος είναι ανοργάνωτος λαός. Απλά μιμείται ο ένας τον άλλον, όπως σε μια αγέλη, ακολουθώντας τον πρώτο τυχόντα δημαγωγό. Τίποτε δεν αποκλείει ο ίδιος λαός να συμπεριφέρεται άλλοτε σαν όχλος άλλοτε σα δήμος. Όπως τίποτε δεν αποκλείει οι ίδιες πέτρες να οικοδομήσουν ένα καθεδρικό ναό ή ένα οίκο ανοχής.

Συνδικάτα-συντεχνίες. Ο συνδικαλισμός είναι ένωση επαγγελματιών που έχουν πρώτιστο σκοπό την καλύτερη εξυπηρέτηση του κοινού και ακολούθως τα συμφέροντα των συναδέλφων και την πειθαρχία στους προϊσταμένους. Αν ο εργοδότης προσπαθεί να εξαπατήσει τον πελάτη, ο εργαζόμενος οφείλει να μην  υπακούει κι αν ο εργοδότης αδικεί τον εργαζόμενο, όλοι οι εργαζόμενοι αντιδρούν οργανωμένοι. Η συντεχνία θέτει πάνω από όλα τα συμφέροντα των ομοτέχνων που την αποτελούν, σε βάρος άλλων συντεχνιών. Όταν οι απεργίες κάνουν ομήρους τους πολίτες κλείνοντας δρόμους ή λιμάνια, αυτό είναι συντεχνιακή, όχι συνδικαλιστική συμπεριφορά.

Λαϊκός-λαϊκιστής. Ο λαϊκός αναφέρεται σε όλο το λαό, πιο συχνά όμως αναφέρεται στα συμφέροντα της μεγάλης πλειοψηφίας των μη προνομιούχων τάξεων, των αρχομένων. Τα κίνητρα του ανθρώπου είναι οι ανάγκες, οι επιθυμίες και οι σκοποί του. Λαϊκιστής είναι όποιος προβάλλει τις επιθυμίες σε βάρος των αναγκών και των σκοπών. Χρησιμοποιεί το λαϊκισμό σα δόλωμα για να επιτύχει ιδιοτελείς σκοπούς. Συνηθισμένη περίπτωση λαϊκισμού είναι πρώτιστα η αργομισθία. Ο άνθρωπος δεν είναι μέλισσα ή μυρμήγκι κι έχει ανάγκη από ανάπαυλες από το έργο του. «Βίος  ἀνεόρταστος μακρὰ ὁδὸς ἀπανδόκευτος» (Δημόκριτος). Και «Ἓξ ἡμέρας ἐργᾷ καὶ ποιήσεις  πάντα  τὰ ἒργα  σου  τῇ δὲ ἡμέρᾳ τῇ ἑβδόμῃ, Σάββατα  Κυρίῳ τῷ Θεῷ  σου.» (Έξοδος). Από την ανάγκη όμως της περιοδικής προγραμματισμένης ανάπαυσης από τη δουλειά, που δίνει χρόνο για ομαδική ικανοποίηση του λαού, όπως στη συναγωγή, στην εκκλησία, στην τραγωδία ή στους Ολυμπιακούς Αγώνες ως την ασύντακτη αργομισθία, όπου καθένας αμείβεται χωρίς να αποδίδει στην κοινωνία, υπάρχει τεράστια απόσταση. Λαϊκισμός είναι να παίρνουν πτυχία φοιτητές που δεν φοιτούν, δάσκαλοι που μισθοδοτούνται χωρίς να διδάσκουν, επενδυτές που επιδοτούνται χωρίς να επενδύουν,  δικαστές που καταδικάζουν (ή αθωώνουν) χωρίς αποδείξεις κοκ. Λαϊκισμός είναι ακόμη ο εθνικισμός που τονίζει την απειλή από τους άλλους, αντί την υποστήριξη της πατρίδας, τον πατριωτισμό. Εδώ υπάγεται και η θρησκοληψία με την υιοθέτηση λατρευτικών συμβόλων αρκεί να μην είναι σύμβολα μιας άλλης θρησκείας και αντιπαρατίθεται στη θρησκευτικότητα που συμβάλλει στην πνευματική ένωση του ανθρώπου με το θείο και με τους άλλους ανθρώπους. 

Αριστερός-αριστεριστής και δεξιός-φασίστας. Αριστεροί ονομάσθηκαν οι αντίπαλοι της βασιλείας που, μετά τη Γαλλική επανάσταση, κάθονταν αριστερά από τον πρόεδρο της βουλής και δεξιοί οι υποστηρικτές της που κάθονταν δεξιά. Στη συνέχεια οι όροι επεκτάθηκαν. Ο αριστερός (κομμουνιστής, σοσιαλιστής) υποστηρίζει τους εργαζομένους (τους προλεταρίους), ενώ οι δεξιοί την ελεύθερη οικονομία, τους κεφαλαιούχους (καπιταλιστές). Η δεξιά αποτελεί συνήθως μια ισχυρή μειοψηφία, ενώ η αριστερά μια ασθενέστερη πλειοψηφία που προσπαθεί να επιβληθεί συχνά βίαια ανατρέποντας την υπάρχουσα κατάσταση. Όταν η προσπάθεια κατατείνει στη βίαιη κατάργηση των προνομιούχων ή του καθεστώτος, αυτό είναι τρομοκρατία ή αριστερισμός. Όταν κατατείνει στη βίαιη αντικατάσταση του καθεστώτος από ένα άλλο για το οποίο προϋπάρχει εναλλακτικό όραμα και σχέδιο, είναι επανάσταση. Αντίστοιχα, ο δεξιός (φιλελεύθερος) υποστηρίζει τους επενδυτές θεωρώντας ότι για να υπάρξει κοινωνία είναι απαραίτητο το κεφάλαιο και αυτό απαιτεί ιδιοκτήτη. Όταν η προσπάθεια κατατείνει στη βίαιη διατήρηση του καθεστώτος, αυτό είναι φασισμός. Συνήθως ο φασισμός στηρίζεται στο λαϊκισμό. Το ίδιο και ο αριστερισμός.

Γλώσσα-ανάγνωση-γραφή. Η γλώσσα είναι το πιο αποδοτικό εργαλείο για να εκφρασθεί η σκέψη. Η γραφή και η ανάγνωση είναι αποδοτικά εργαλεία για τη γλώσσα. Όχι πάντα. Η ιδεογραφική γραφή μπορεί να εκφράζει τις έννοιες ερήμην της γλώσσας. Αφότου οι Έλληνες ανακάλυψαν την αλφαβητική γραφή, αυτή έγινε το πιο αποδοτικό εργαλείο της γλώσσας και διαμέσου της τής σκέψης. Ωστόσο, γλώσσα, γραφή και ανάγνωση δεν είναι συνώνυμα. Η γλώσσα εκπέμπεται με το στόμα ή με το χέρι (γραφή) και προσλαμβάνεται με την ακοή ή την όραση αντίστοιχα. Η ανάγνωση χρησιμοποιεί μόνο την όραση και η γραφή μόνο το χέρι. Η γλώσσα είναι ο κυριότερος τρόπος επικοινωνίας μεταξύ ατόμων που βρίσκονται σχετικά κοντά σε χρόνο και χώρο. Η ανάγνωση είναι η κύρια επικοινωνία με τους προγόνους και η γραφή είναι το κύριο εργαλείο για την επικοινωνία με τους απογόνους. Αλλαγή στη γλώσσα συνεπάγεται αλλαγή στη γραφή και στην ανάγνωση. Αλλαγή στη γραφή όμως δεν συνεπάγεται αλλαγή στη γλώσσα. Στον τόπο μας, η ανάγκη να επικοινωνούμε καλύτερα με τη γλώσσα που μας έμαθε η μάνα μας (είναι η γνησιότερη γλώσσα) καθιέρωσε επίσημα τη δημοτική. Σωστό. Ωστόσο, αυτή η πολιτική απόφαση συνοδεύθηκε από υποβάθμιση στην εκμάθηση της αρχαίας γλώσσας σε όλη την εξέλιξή της. Έπαψαν οι νέοι να διαβάζουν τα προγονικά κείμενα, να εμπλουτίζουν τη σκέψη και τη γλώσσα τους από το γλωσσικό θησαυρό του παρελθόντος. Καθώς όμως φαινόταν αναγκαία η ιστορική συνέχειά μας διαμέσου της γλώσσας μας, δεν αποτολμήθηκε η επαναφορά της αρχαίας φωνητικής γραφής. Η γλώσσα άλλαζε, αλλά η γραφή, από τους ελληνιστικούς χρόνους έπαψε να ακολουθεί. Αντί της επανακαθιέρωσης της φωνητικής γραφής, όπως ήταν στους προγόνους μας, καταργήθηκε η διδασκαλία της αρχαία γλώσσας. Σύγχυση!

Advertisement

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

Connecting to %s