ΔΕΝ ΤΟ ΠΙΣΤΕΥΩ

Δημήτρης Αντ. Σιδερής, ομ. καθηγητής καρδιολογίας, dimitrissideris.wordpress.com

Ηπειρωτικός Αγών, 11 Μαΐου 2022

Πριν από χρόνια είχα δει ένα μακροσκελές εφιαλτικό άρθρο (http://thesecretrealtruth.blogspot.com/2016/12/blog-post_675.html#ixzz4SQV2cR5r). Πιθανότατα αναληθές. Όμως, και σαν απλή ιδέα, με έβαλε σε σκέψεις. Το άρθρο στηρίζεται κυρίως στη μαρτυρία μιας Ρωσίδας στη Νορβηγία. Σύμφωνα μ΄ αυτό, από τα λίγα που σταχυολογώ, γίνεται συστηματική προσπάθεια εκεί, αλλά και αλλού, για να ανατραπούν οι θεμελιώδεις αρχές της κοινωνίας μας. Επικεντρώνεται στην απόπειρα να αποσπασθούν τα παιδιά από τις βιολογικές μητέρες τους. Η παραδοσιακή αγωγή που προσφέρουν στο παιδί τους είναι αντικοινωνική, ισχυρίζεται. Έχουν απαγορευτεί παραμύθια όπως η Σταχτοπούτα και εκείνα του Γκριμ. Όλα τα παιδικά έντυπα έχουν απαγορεύσει ό,τι θυμίζει διαφορά των δύο φύλων. Στα σύγχρονα παραμύθια υπάγεται π.χ. το «βασιλιάς και βασιλιάς», όπου στο εξώφυλλο υπάρχουν δυο άντρες που φιλιόνται περιπαθώς. Τα παιδιά στο νηπιαγωγείο διδάσκονται από τα 4 έτη τους πώς να αυνανίζονται και εκπαιδεύονται σε όλες τις παραλλαγές των σεξουαλικών πράξεων. Κάθε απόπειρα της βιολογικής μητέρας να αποσπάσει τα παιδιά της αντιμετωπίζεται ποινικά. Το παιδί δίνεται σε ανάδοχες οικογένειες που φροντίζουν με αμοιβή να του δώσουν τη σωστή, κατά το σύστημα, σεξουαλική και λοιπή διαπαιδαγώγηση. Αν η μητέρα επιμένει καταφεύγοντας στη δικαιοσύνη, το παιδί δεν της επιστρέφεται, αλλά η ίδια οδηγείται σε ψυχιατρείο για αντικοινωνική συμπεριφορά. Κάποιος υπουργός δήλωσε δημόσια πολύ περήφανος πως είναι ομοφυλόφιλος. Ένα δημόσιο πρόσωπο με ενδιαφέρει για το τι κάνει στο λειτούργημά του, όχι στην κρεβατοκάμαρά του. Ο διαβόητος A. Breivik είχε ανατραφεί με τέτοιες αρχές και είχε δεχθεί ως παιδί τέτοιου είδους παιδεία. Οι μουσουλμάνοι, με την ισχυρή πατριαρχική δομή τους, ήταν ό,τι πιο διαβολικό υπήρχε γι΄ αυτόν, που πήρε ένα αυτόματο και πρόλαβε να σκοτώσει δεκάδες ανθρώπους.

Η είδηση μου φαίνεται αδιανόητη. Και ότι εναντιώνεται στον υπέρτατο νόμο, της φύσης. Τώρα όμως θα κάνω το “δικηγόρο του διαβόλου”, που προσπαθεί να αποδείξει στην καθολική εκκλησία πως ένας υποψήφιος άγιος δεν έχει τις προδιαγραφές.

Οι σχέσεις μητέρας-παιδιού και άνδρα-γυναίκας δεν είναι “φυσικές”, απαράγραπτες. δηλαδή δεν στηρίζονται σε ανατομικά αντανακλαστικά. Είναι όμως πολύ κοντά στη φύση, καθώς είναι αποτέλεσμα της ανάπτυξης εξαρτημένων αντανακλαστικών που αρχίζουν να σχηματίζονται από την πρώτη στιγμή της ζωής μας στη μητρο-βρεφική σχέση και μόλις αρχίσουν να κυκλοφορούν στην ήβη οι κατάλληλες ορμόνες στην αρρενο-θηλυκή. Οι δύο σχέσεις βασίζονται σε ανατομική συμπληρωματική κατασκευή, σαν του εκμαγείου, της μητρική θηλής με τη βρεφική στοματική κοιλότητα αφενός και του ανδρικού πέους με το γυναικείο κόλπο από την άλλη. Η διέγερση των αντίστοιχων  οργάνων συνεπάγεται τη μεταφορά γάλακτος από τη μητέρα στο παιδί και σπέρματος από τον άνδρα στη γυναίκα αντίστοιχα, προς αμοιβαία αισθητηριακή ηδονή και εσωτερική ικανοποίηση της πείνας και του ερωτικού ίμερου με αποσυμφόρηση του άλλου μέλους. Έτσι, η έντονα θετική σχέση μητέρας-παιδιού μεταξύ των αντίστοιχων μελών του ζεύγους είναι ο κανόνας στα περισσότερα θερμόαιμα σπονδυλωτά, που μπορούν να αναπτύσσουν εξαρτημένα αντανακλαστικά. Η υλοποίηση αυτής της σχέσης οδήγησε στη θεωρούμενη θεϊκή εντολή: “Αυξάνεστε και πληθύνεστε”. Κι όμως η αμφισβήτηση άρχισε επίσης από παλιά.

Στην Πολιτεία του ο Πλάτων φαντάζεται κοινοκτημοσύνη γυναικών και παιδιών. Τα παιδιά αγνοούν τον  πατέρα τους και είναι τέκνα όλης της κοινωνίας, όχι των βιολογικών γονιών τους. Αρκετές από τις κοινωνίες των προγόνων μας έρεπαν προς τις πιο ασυνήθιστες (για τα μέτρα μας) ικανοποιήσεις της σεξουαλικής επιθυμίας. Αυτό ήταν σύνηθες στη Σπάρτη και αλλού με την υποχρεωτική παραμονή των ανδρών για μακρό χρόνο σε στρατόπεδα και στην “ανώτερη”, δηλαδή πλουσιότερη, τάξη στην Αθήνα. Όχι στις Ιωνικές πόλεις. Υπάρχουν παραστάσεις π.χ. σε κεραμικά που έχουν σωθεί και τεκμηριώνουν το Σοδομισμό που υπήρχε τότε.

Η πειθαρχία στην εντολή «αυξάνεστε και πληθύνεστε» έχει οδηγήσει στο σημερινό υπερπληθυσμό που, αν δεν προλάβει ένας πυρηνικός ή άλλος όλεθρος να μας αφανίσει, αυτός θα είναι ο τελικός αίτιος της εξόντωσής μας. Δεν κινδυνεύομε από ανεπάρκεια παραγωγής της γης για να μας εκθρέψει (T. R. Malthus). Ο λιμός έχει σχεδόν εξαλειφθεί. Όμως τα απορρίμματα από ό,τι τρώμε και όσα παράγονται από την τεχνολογία δεν προλαβαίνει να τα ανακυκλώσει η μάνα όλων Γη. Ο συνωστισμός τόσου κόσμου φέρνει πανδημίες που ολοένα γίνονται πιο ανθεκτικές στον έλεγχο της ιατρικής. Και ο ανταγωνισμός για την κυριότητα των πηγών παραγωγής κάνει να προβάλλει φρικτός ο πυρηνικός κίνδυνος. Στα τρέχοντα προβλήματά μας, είναι εκείνα με μητροκτονίες. Το φαινόμενο δεν είναι τωρινό, το είχε δείξει υπέροχα ο Παπαδιαμάντης στη Φόνισσα. Τρία παιδιά λέγεται ότι τα σκότωσε η μάνα τους. Είτε αποδειχθεί είτε όχι, αν είχε επέμβει έγκαιρα η πολιτεία και είχε αποσπάσει από μια φόνισσα μάνα τα παιδιά της, δεν θα ήταν καλύτερα για εκείνα;

Δεχόμαστε ότι τα παιδιά δεν έχουν επαρκή ανεξάρτητη βούληση, είναι δηλαδή ανώριμα, αφού δεν είναι ακόμη ικανά ούτε να βρουν τροφή μόνα τους ούτε να μη γίνουν λεία θηρευτών. Στη φύση εξασφαλίζονται από τη μάνα τους, είτε βιολογική είναι, όπως στα θηλαστικά, είτε αυτά υιοθετημένα, όπως στα πτηνά που νοιάζονται για τα πουλάκια που γεννιόνται από αβγά που επώασαν και είχε γεννήσει οποιοδήποτε άλλο πουλί. Έτσι κι αλλιώς σ΄ αυτά, την ευθύνη της ανατροφής των τέκνων την αναλαμβάνει η μητέρα. Αποδεχόμαστε λοιπόν τη λύση Νορβηγίας (όπως τουλάχιστον την παρουσιάζει το άρθρο που διάβασα);

Προσωπικά απαντώ όχι, αν και αυτό είναι αυθαίρετο. Στηρίζομαι στη στενή ομοιότητα των ανθρώπινων σχέσεων με τη φυσική ζωή όλων των ανώτερων ζώων. Αυτή είναι, επομένως. η συνηθισμένη κατάσταση. Αλλά κάθε παραλλαγή δεν αποτελεί αναγκαστικά ανωμαλία. Βαθμιαία η ευθύνη μεταφέρεται στην κοινωνία, με νηπιαγωγεία και σχολεία, και νομική στήριξη του γάμου. Η φύση εκδικείται, τιμωρεί αδυσώπητα τους παραβάτες της. Μια εκτροπή γίνεται δεκτή ως εθελούσια συναίνεση δυο ώριμων ατόμων. Τυμπανοκρουσίες περιττεύουν. Κάθε άλλη σχέση που στηρίζεται σε κατάχρηση εξουσίας, όπως μεταξύ ενήλικα και παιδιού, ή σε βιασμό ενήλικα, δασκάλου(ας)-μαθητή(τριας), προϊσταμένου(ης)-υφισταμένου(ης) κλπ. είναι απαράδεκτη και, σωστά, τιμωρείται. Να σημειώσουμε ότι η τεχνική των αντίστοιχων πράξεων δεν χρειάζεται εκπαίδευση, αφού στηρίζονται σε φυσικά αντανακλαστικά. Κάθε εκπαίδευση επομένως στην τεχνική πάνω σ΄ αυτά τα θέματα είναι βιασμός που επιβάλλει η πολιτεία. Δικαιολογείται μόνον όσον αφορά την αποφυγή βιασμού και προβλημάτων υγείας. Για να αποφευχθεί η κατάχρηση γονικής ή πατριαρχικής εξουσίας, η πολιτεία έχει το δικαίωμα να επέμβει, εφόσον η απόφαση λαμβάνεται όχι από μια άρχουσα ολιγαρχία, αλλά από κριτές τυχαία κληρωμένους από το σύνολο (ενόρκους). Αλλιώς είναι ολιγαρχικός βιασμός.  

ΑΡΝΗΣΗ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΣ

Δημήτρης Αντ. Σιδερής, ομ. καθηγητής καρδιολογίας, dimitrissideris.wordpress.co

Πρωινός Λόγος Τρίκαλα, 9 Μαΐου 2022

            Νομίζω ότι το έχω ξαναγράψει. B. Brecht: Όταν μιλούσε ο κ. Keuner  για τη βία, μπήκε στην αίθουσα η Βία. “Μα εγώ μιλούσα επαινώντας τη Βία”, απολογήθηκε. “Γιατί έκανες πλάτες στη Βία;” ρώτησαν οι μαθητές του. “Γιατί δεν έχω πλάτες για σπάσιμο”, απάντησε και τους είπε την ιστορία του κ. Enge. Ένας πράκτορας της αρχής που έλεγχε την πόλη τού έδειξε ένα χαρτί που έλεγε πως πρέπει αυτός να κάνει ό,τι ο πράκτορας τον διέτασσε. “Λοιπόν θα με υπακούς;”. Ο κ. Έγκε του ετοίμασε να φάει, του έστρωσε το κρεβάτι, του έδιωχνε τις μύγες. Μόνο ένα πράγμα δεν έκανε: Δεν του απεύθυνε ποτέ ούτε μία λέξη. Μετά από λίγα χρόνια ο πράκτορας από το πολύ φαΐ και το καθισιό έσκασε και πέθανε. Ο κ. Έγκε πήρε τα τριμμένα σκεπάσματά του και τα τίναξε, καθάρισε σχολαστικά το δωμάτιο από κάθε ίχνος σκόνης και απάντησε: ‘Όχι!” Η άρνηση επικοινωνίας είναι το πιο αποτελεσματικό εχθρικό μέσο πριν από την άσκηση βίας. Μερικά παραδείγματα.

                        Παίρνω τηλέφωνο μια δημόσια υπηρεσία. Ο αριθμός τηλεφώνου, συχνά μάλιστα περισσότεροι από έναν για να μπορεί ο πολίτης να επικοινωνεί άνετα με την υπηρεσία, είναι εύκολα διαθέσιμος. Όμως ο αριθμός είτε βουΐζει ή δεν απαντά. Αυτό είναι μια κυρίαρχη εχθρική στάση που τηρεί το κράτος μας με τους μηχανισμούς του απέναντι στους πολίτες του. Ας μην απορούμε λοιπόν που και οι πολίτες τηρούν ανάλογη στάση απέναντι στο κράτος τους, που θα όφειλε να είναι αυτοί οι ίδιοι. Συζητούσα μια υπόθεσή μου με έναν υπάλληλο του ΟΤΕ. Ενώ μιλούσαμε, χτύπησε το τηλέφωνό του τρεις φορές. Δεν το απάντησε. Τον ρώτησα γιατί δεν απαντά. “Μα αν απαντώ σε όσους με παίρνουν, πώς θα μιλήσω μαζί σας;” Φυσικά, υπάρχουν λύσεις. Μια απάντηση του τύπου: “Αφήστε τον αριθμό σας να σας πάρω εγώ” ή κάτι ανάλογο θα έλυνε το πρόβλημα πολύ φιλικά. Βέβαια ο σύγχρονος αυτοματισμός βελτιώνει τα πράγματα, αλλά δεν βελτιώνει τη σχέση του κράτους με τον πολίτη του.

                        Υπάρχει ανάλογο του προβλήματος στις διεθνείς σχέσεις. Αυτή τη στιγμή, το ισχυρότερο μέτρο που έχει πάρει η Αμερική απέναντι στην Τουρκία για την αγορά των S400 είναι ότι ένα χρόνο μετά την εκλογή του ο Joe Biden έχει αποφύγει να επικοινωνήσει με τον Τούρκο ομόλογό του Recep Tayyip Erdoğan, μολονότι ο δεύτερος το επιθυμεί διακαώς. Και το ισχυρότερο όπλο που χρησιμοποιεί η Δύση εναντίον της Ρωσίας για την εισβολή της στην Ουκρανία είναι ότι έχει σταματήσει σχεδόν κάθε επικοινωνία μαζί της. Όχι μόνο έχει διακόψει τις εμπορικές σχέσεις. Όταν μιλά ο υπουργός εξωτερικών της Ρωσίας στον ΟΗΕ, οι εκπρόσωποι των δυτικών και φιλοδυτικών κρατών εξέρχονται από την αίθουσα. Μα πώς θα επιτευχθεί ειρήνευση, αν αρνιόμαστε ακόμη και να ακούσουμε τι λέει ο άλλος; Επιπλέον, στις διεθνείς εκδηλώσεις, αθλητικές, καλλιτεχνικές κλπ δεν γίνονται δεκτοί οι εκπρόσωποι της Ρωσίας. Είπαμε. Η διακοπή της επικοινωνίας είναι μια καθαρά εχθρική στάση. Επιθετική θα έλεγα.  

                        Ο άνθρωπος είναι κοινωνικό ζώο. Κοινωνία δεν νοείται χωρίς επικοινωνία. Η επικοινωνία μπορεί να είναι συμπληρωματική με αμοιβαίο προσπορισμό ωφελειών, όπως στο εμπόριο και αλλού· ή μιμητική, με σχέση λιγότερης ή περισσότερης εξάρτησης, όπως με τη μόδα· και άλλοτε συγκρουσιακή, με αμοιβαία καταστροφικά αποτελέσματα, οποιοσδήποτε και αν είναι τελικά ο νικητής. Ασφαλώς δεν υπάρχουν αμιγείς καταστάσεις και όλες οι σχέσεις μπορούν να συνυπάρχουν σε άλλοτε άλλο βαθμό. Όμως, καλό είναι να θυμόμαστε ότι η διακοπή επικοινωνίας είναι το τελευταίο ισχυρό μέτρο πριν από τη μετατροπή της σχέσης σε συγκρουσιακή. Όπως στις συγκρούσεις, το κόστος από την απουσία επαφής είναι αμοιβαίο. Αυτή τη στιγμή στο Ρωσσοουκρανικό πόλεμο με πρωτοβουλία της Δύσης έχουν εφαρμοσθεί κυρώσεις για τη βίαιη επέμβασή της στην Ουκρανία. Οι πιο έντονες από τις κυρώσεις είναι οικονομικές. Όμως το κόστος είναι αμοιβαίο. Η Ευρώπη είναι αναγκασμένη να αγοράζει ενέργεια σε πολλαπλάσια τιμή από εκείνην όταν την προμηθευόταν από τη Ρωσία. Βασικά προς όφελος της Αμερικής, αλλά και της Κίνας και των Αραβικών χωρών και άλλων. Το μεγάλο θύμα είναι τα κράτη της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Θα το αντέξει; Ήδη, παρά την αρχική επίδειξη αξιοσημείωτης ομοφωνίας, κάποιες χώρες έχουν αρχίσει να κάνουν νερά στην εφαρμογή των κυρώσεων. Ναι μεν, αλλά. Ποιος θα εξαντληθεί νωρίτερα; Αν φτάσει η κατάσταση στο απροχώρητο, το επόμενο μικρό βήμα είναι η βία, ο τρίτος (και τελευταίος) παγκόσμιος πόλεμος.

                        Η ευθύνη για την εχθρότητα κράτους-πολιτών ανήκει στο κράτος που έχει την εξουσία να επιβληθεί στους υπαλλήλους του, για τις λίγες ώρες του 24ώρου που εργάζονται. Τις υπόλοιπες είναι μη εργαζόμενοι και σ’ αυτές τις ώρες, κατά πάσα πιθανότητα, θα χρειασθούν μια εξυπηρέτηση από το κράτος. Αν δεν μπορούν να επικοινωνήσουν, είναι διότι και αυτοί οι ίδιοι δεν απαντούν στο τηλέφωνο όταν άλλοι τους χρειάζονται.

            Γενικότερα, οι επαγγελματίες μας δεν έχουν την παιδεία της επικοινωνίας. Οι φιλόλογοι, οι μαθηματικοί, οι φυσικοί, κλπ ξέρουν την επιστήμη τους, αλλά δεν έχουν μάθει πώς να μεταφέρουν τις γνώσεις τους στους μαθητές τους, όταν διοριστούν καθηγητές. Ο γιατρός πρέπει να εξηγήσει στον άρρωστό του ότι αν η σοβαρή κατάστασή του αντιμετωπιστεί χειρουργικά, με πιθανότητες 5% την επομένη της εγχείρησης δεν θα ζει. Αν αντιμετωπισθεί με φάρμακα, σε 5 χρόνια οι πιθανότητες να έχει πεθάνει είναι 100%. Ο άρρωστος θα αποφασίσει τι προτιμά και ο γιατρός θα εφαρμόσει τις γνώσεις του γι΄ αυτό το σκοπό. Ο δικηγόρος θα ενημερώσει τον πελάτη του ότι αν δηλώσει αθώος, αυτός θα προσπαθήσει να αποδείξει την αθωότητά του με πιθανότητες επιτυχίας περίπου 15%. Αν δηλώσει ένοχος, ο συνήγορος θα προσπαθήσει να επιβληθεί η χαμηλότερη δυνατή ποινή. Ο αρχιτέκτονας ξέρει πώς να χτίζει πανέμορφα κτήρια. Το συγκεκριμένο όμως κτίσμα ταιριάζει στις λειτουργικές ανάγκες του τρόπου ζωής του πελάτη του; Στις μικρές κοινότητες, σαν του παραδοσιακού χωριού, καθένας μάθαινε αυτόματα από τους άλλους τις επικοινωνιακές τέχνες, καθώς του ήταν αναγκαστικά σαφής η επιδοκιμασία ή αποδοκιμασία των άλλων για τη συμπεριφορά του. Τον άλλον τον έβλεπε κάθε μέρα στην πλατεία, κάθε εβδομάδα στην εκκλησία. Στις μεγάλες κοινότητες όμως η επικοινωνιακή τέχνη δεν μαθαίνεται αυτόματα, πρέπει επομένως να εκπαιδευόμαστε σ΄ αυτές. Πρέπει να μάθουμε πως επικοινωνία δεν σημαίνει υποχώρηση ή δικαιολογία. Αρκεί ένα ναι ή ένα όχι, με τρόπο ευγενικό που αφήνει περιθώρια για περαιτέρω συζήτηση.

ΔΗΜΟΣΙΟ

Δημήτρης Αντ. Σιδερής, ομ. καθηγητής καρδιολογίας, dimitrissideris.wordpress.com

Κοινή Γνώμη, 7 Ιουνίου 2022

Οι άνθρωποι έχομε στην κοινωνία τρεις επιλογές, μοναχικοί, σε αγέλη ή σε κοινωνία. Κινδυνεύει επομένως η κοινωνία να διαλυθεί. Οι δυνάμεις που τη συγκρατούν είναι δύο κυρίως ειδών. Με συμπληρωματική λειτουργία καθενός που εξαρτάται από όλους τους άλλους σε λογική βάση και με συναισθηματική ενότητα, καθώς όλοι συγκινούνται θετικά ή αρνητικά από κοινά ερεθίσματα, π.χ. τέχνη (αγελαίο κατάλοιπο). Τεχνικά, κυρίως η συμπληρωματική λογική λειτουργία, εξασφαλίζεται με την εξουσία που ορίζει νόμους. Ως σήμερα δεν έχει εμφανισθεί αξιόλογη εναλλακτική δυνατότητα. Η εξουσία αποτελείται από άρχοντες που είναι οι μόνοι που επιτρέπεται να εφαρμόζουν νόμιμη βία. Μπορούν, κατά τον Αριστοτέλη, να είναι ένας (μοναρχία), λίγοι (ολιγαρχία) ή το σύνολο (δημοκρατία). Κάθε εξουσία μπορεί να είναι καλή, όταν ενεργεί για το συμφέρον του συνόλου ή κακή όταν ενεργεί για το συμφέρον των αρχόντων. Η καλή εξουσία στη δημοκρατία αποτελείται από τρεις ανεξάρτητες υποεξουσίες: τη νομοθετική, την εκτελεστική και τη δικαστική. Το δικό μας καθεστώς είναι ρεπούμπλικα (Hellenic republic), όχι δημοκρατία, όπως απατηλά την ονομάζομε. Είναι κακό, διότι οι τρεις υποεξουσίες δεν είναι ανεξάρτητες. Η νομοθετική (βουλή) αποτελείται από άτομα που έχουν εκλεγεί μεταξύ υποψηφίων προεκλεγμένων από τα κόμματα. Η προεκλογή γίνεται από τα κόμματα που καθένα διεκδικεί την εξουσία σε μια ολιγαρχία. Για τον Αριστοτέλη αυτό είναι επικίνδυνο. Η εκτελεστική εξουσία (κυβέρνηση) εκλέγεται από τη βουλή, εξαρτημένη επομένως απ΄ αυτήν, τελικά από κάποιο κόμμα. Οι επικεφαλής της δικαιοσύνης εκλέγονται από το Υπουργικό Συμβούλιο της κυβέρνησης, είναι επομένως εξαρτημένη και αυτή από την ίδια ολιγαρχία. Και ο Ανώτατος Άρχοντας, ρυθμιστής του πολιτεύματος και όλων των υποεξουσιών εκλέγεται επίσης από την ίδια αρχή. Το κακό σ΄ αυτή τη διαδικασία οφείλεται στο ότι η διαδικασία της εκλογής απαιτεί συναλλαγή μεταξύ υποψηφίου και εκλεκτόρων, δηλαδή πελατειακή σχέση. Ο εκλεγμένος άρχοντας πουλάει εκδουλεύσεις αγοράζοντας ψήφους. Το σύστημα αυτό στηρίζεται στη Ρωμαϊκή res publica, όχι στην Ελληνική δημοκρατία. Στη δημοκρατία οι άρχοντες κληρώνονται, δεν εκλέγονται, από όλους τους πολίτες, τουλάχιστον στις εξουσίες που δεν απαιτούν παρά κοινό νου και εντιμότητα, όπως είναι η ποινική δικαιοσύνη (ποινικά ορκωτά δικαστήρια) και η βουλή. Αντίθετα, χρειάζεται προεπιλογή όταν το είδος της εξουσίας απαιτεί γνώσεις των νόμων και εμπειρία, όπως η κυβέρνηση και η αστική και διοικητική δικαιοσύνη. Η κυβέρνηση ετοιμάζει νομοσχέδια επιστημονικά σχεδιασμένα, αυτά γίνονται νόμοι από τη βουλή, η κυβέρνηση πάλι υλοποιεί τους νόμους και η ανεξάρτητη δικαιοσύνη ελέγχει την πιστή εφαρμογή τους. Το κράτος για να λειτουργήσει απαιτεί ανθρώπους να υλοποιούν τις αποφάσεις του. Αυτοί είναι οι δημόσιοι υπάλληλοι.

Πολίτες είναι καταρχήν οι μόνιμοι κάτοικοι μιας κρατικής επικράτειας. Σ΄ αυτό διαφέρει μια ιδανική σύγχρονη δημοκρατία (δεν υπάρχει) από την αρχαία όταν πολίτες δεν ήταν οι γυναίκες, οι δούλοι και οι μέτοικοι. Το θεμελιώδες αντικειμενικό κριτήριο για την ιδιότητα του πολίτη είναι ότι έχει υπηρετήσει μια υποχρεωτική θητεία. Κατά τον W. James “Κάθε άνθρωπος, πλούσιος ή φτωχός, πρέπει να προσφέρει δυο χρόνια από τη ζωή του στο κράτος, όχι σκοτώνοντας άλλους ανθρώπους, αλλά υπερνικώντας αρρώστιες, αποστραγγίζοντας τέλματα, αρδεύοντας ερήμους, σκάβοντας διώρυγες και γενικά συμμετέχοντας με δημοκρατικούς όρους στα περιβαλλοντικά και κοινωνικά έργα με τα οποία ανοικοδομείται, τόσο αργά και επώδυνα, ό,τι καταστρέφει ο πόλεμος τόσο γρήγορα.” Στην υποχρεωτική θητεία είναι υποχρεωμένος να εκτελεί ό,τι τον διατάζει ο ανώτερός του. Σε αντιστάθμισμα, με κλήρωση, σε μιαν άλλη φάση της ζωής του γίνεται αυτός άρχοντας και οι υφιστάμενοί του εκτελούν ό,τι αυτός (μαζί με άλλους) διατάζει. Στο μεταξύ όλοι οι πολίτες επιλέγουν πώς θέλουν να επιβιώνουν πουλώντας τα αγαθά που παράγουν ή τις υπηρεσίες τους στο σύνολο. Μπορεί να είναι ελεύθεροι επαγγελματίες, ιδιωτικοί υπάλληλοι (και εργάτες) ή δημόσιοι υπάλληλοι. Έτσι κι αλλιώς εργάζονται σε κάποιο επαγγελματικό ωράριο. Πρωταρχικός σκοπός της επαγγελματικής εργασίας τους, ελεύθερης ή εξαρτημένης, είναι η ικανοποίηση των αναγκών του πελάτη/πολίτη. Αν δεν το κάνει ο ελεύθερος επαγγελματίας θα χάσει τον πελάτη που τον πληρώνει· ο ιδιωτικός υπάλληλος θα απολυθεί από τον εργοδότη του· και ο δημόσιος υπάλληλος ελέγχεται από το κράτος.

Ο δημόσιος υπάλληλος είναι μερικά στρατευμένος. Εξυπηρετεί το κοινό σύμφωνα με τους νόμους του κράτους. Αντίθετα από την υποχρεωτική θητεία που ισχύει όλο το 24ωρο, εργάζεται αποκλειστικά στο επαγγελματικό του ωράριο και όποτε θέλει διακόπτει τη σχέση του με τον εργοδότη του, το κράτος. Αυτό μπορεί να του επιβληθεί στην ακραία περίπτωση απολύοντάς τον. Αντίθετα, στον ιδιωτικό υπάλληλο ο εργοδότης μπορεί να του επιβάλλει όποιες συνθήκες επιθυμεί, και εύκολα να τον απολύσει, πάντα στα πλαίσια του νόμου.  Συνασπιζόμενοι οι εξαρτημένοι εργαζόμενοι μπορούν π.χ. να κάνουν απεργίες για να εκβιάσουν τον εργοδότη. Από τις δημόσιες υπηρεσίες κάποιες είναι υπαρξιακές. Μπορεί να μη συμφωνούν όλοι στο ποιες είναι υπαρξιακές, πάντως οι περισσότεροι θα συγκατέβαιναν πως π.χ. η υγεία, η παιδεία είναι τέτοιες. Κάποιες είναι υπαρξιακά απαραίτητες (π.χ. άμυνα). Σε τέτοιες περιπτώσεις οι δημόσιοι υπάλληλοι οφείλουν να είναι μόνιμοι, ώστε να μην αλλάζουν με κάθε αλλαγή κυβέρνησης. Ακριβώς λόγω της απόλυτης ανάγκης τέτοιων εργασιών, η απεργία των αντίστοιχων υπαλλήλων είναι αδιανόητη. Το τίμημα της μονιμότητας των εργαζομένων σε δημόσια υπηρεσία οφείλει, ισχυρίζομαι, να είναι η απεμπόληση του δικαιώματος της απεργίας. Παραπέρα, όταν κάποιοι εργαζόμενοι απεργούν χωρίς να είναι υπαρξιακή η ανάγκη της εργασίας τους, αλλά εξαιρετικά σημαντική (π.χ. λιμενεργάτες) εκείνος που υποφέρει δεν είναι το κράτος, ο εργοδότης, αλλά οι πολίτες. Το τι είναι απαραίτητο είναι συζητήσιμο και μόνο το σύνολο των πολιτών μπορεί να αποφασίσει. Αλλιώς οι απεργοί καθιστούν ομήρους τους πολίτες, που η ικανοποίηση των αναγκών τους είναι η πρωταρχική υποχρέωση κάθε επαγγελματία. Προκύπτει το ερώτημα πώς θα υποχρεωθεί ένας εκμεταλλευτής εργοδότης να ικανοποιήσει δίκαια αιτήματα των εργαζομένων του. Σε μια δημοκρατία, όπου η βουλή είναι κληρωμένο δείγμα όλου του λαού, η κρατική εξουσία θα κρίνει και θα επιβληθεί σε εργοδότες και εργαζομένους.

Η πρώτη επαφή του πολίτη με το κράτος του είναι συχνά ένα τηλεφώνημα. Κατά κανόνα θα έλεγα, το τηλέφωνο είτε βουΐζει ή δεν απαντά. Η διακοπή επικοινωνίας όμως είναι μια δυσάρεστη, περίπου εχθρική, στάση. Και ο πολίτης αγανακτεί και γίνεται κι αυτός εχθρικός στο κράτος του, που θα όφειλε να είναι αυτός ο ίδιος. Αντίστοιχη είναι η κωλυσιεργία που εφαρμόζει κάθε υπάλληλος εξυπηρετώντας τον πολίτη, επιβάλλοντάς του γραφειοκρατία και καθυστερήσεις. Η ευθύνη για την εχθρότητα κράτους-πολιτών ανήκει πρώτιστα στο κράτος.

ΓΛΩΣΣΑ, ΘΡΗΣΚΕΙΑ, ΤΑΞΗ 

Δημήτρης Αντ. Σιδερής, ομ. καθηγητής καρδιολογίας, dimitrissideris.wordpress.com

Ηπειρωτικός Αγών, 4 Ιουνίου 2022

Από τον καιρό του Πλάτωνα η ανθρώπινη ψυχή έχει αναγνωρισθεί ότι έχει τρία στοιχεία: Μια είσοδο, το γνωστικό (λογιστικόν), μια έξοδο, το βουλητικό (επιθυμητικόν) και ένα συνδετικό, το συναισθηματικό (θυμοειδές). Κοινωνικά αντίστοιχα, γνώση είναι η επιστήμη, βούληση η ηθική και συναίσθημα η τέχνη (αισθητική). Υπαρξιακά όργανα σ΄ αυτή τη διαίρεση είναι αντίστοιχα η γλώσσα, η θρησκεία και η παραταξιακή τοποθέτηση του καθενός. Αυτά τα τρία στοιχεία μας χαρακτηρίζουν από την παιδική μας ηλικία και μας κάνουν να νοιώθουμε ότι αποτελούμε μια ενιαία μονάδα με τα άλλα άτομα που μαζί τους τα μοιραζόμαστε.

Τη γλώσσα αρχίζομε να τη μαθαίνουμε από βρέφη, κυρίως από τη μητέρα μας, αλλά και το λοιπό περιβάλλον μας. Χωρίς κόπο από μέρους μας, χωρίς πίεση. Αργότερα μπορεί να μάθουμε και άλλες γλώσσες, με προσπάθεια, με κάποια πίεση από δάσκαλο, αλλά αυτή είναι κάτι πιο επιφανειακό από τη μητρική γλώσσα. Με τη μητρική γλώσσα μαθαίνομε να σκεφτόμαστε. Όταν σκεφτόμαστε, κουβεντιάζομε από μέσα μας στη μητρική μας γλώσσα. Μας ενώνει η γλώσσα με μακρινούς προγόνους και απομακρυσμένους συμπατριώτες.

Η παράταξη στην οποίαν τοποθετούμαστε εξαρτάται από ποικίλους παράγοντες. Καταγωγή μας. Αισθανόμαστε αριστοκράτες αν έχουμε γεννηθεί από αριστοκράτες, που, παλιότερα τουλάχιστον, ήταν οι κύριοι της γης. Αλλά εξαρτάται και από την περιουσιακή μας κατάσταση. Όταν οι τεχνίτες, οι έμποροι/ναυτικοί, απόκτησαν πλούτο, έγιναν μια σημαντική παράταξη, με αντιπάλους αρχικά τους αριστοκράτες. Συχνά η αντιπαλότητα εξελίχθηκε σε αιματηρούς αγώνες, με πρότυπο τη Γαλλική επανάσταση. Αργότερα αντίπαλοι ήταν οι εργαζόμενοι, καθώς ο πλούτος σχηματιζόταν από δύο πηγές, το κεφάλαιο και την εργασία και τα κέρδη πήγαιναν στο κεφάλαιο, που σαν τα κεφάλια των ζώων έτικτε τόκο. Γινόταν αρχικά με εκμετάλλευση των εργαζομένων, ενώ βαθμιαία οι συνθήκες βελτιώθηκαν σημαντικά. Και πάλι χρειάστηκαν συχνά αιματηρές συγκρούσεις, όπως στη Σοβιετική επανάσταση. Ο τρόπος της ζωής μας μάς εντάσσει σε μια παράταξη και αισθανόμαστε σύντροφοι με τους ομοταξιακούς μας. Τα παραταξιακά μας συναισθήματα δεν αλλάζουν εύκολα και, όχι σπάνια, μας δημιουργούν προκαταλήψεις. Είμαι αριστερός (ή δεξιός) και πιστεύω άκριτα στα όσα λέει κάποιος επειδή ξέρω ότι είναι ομόδοξος αριστερός (ή δεξιός), έστω και αν η αντικειμενική λογική μου μού λέει το αντίθετο.

Το θρήσκευμά μας το αποκτούμε σε βρεφική ή νηπιακή ηλικία, χωρίς δική μας ευθύνη. Καθώς, όσο μικρότερη είναι η ηλικία μας τόσο πιο μόνιμα είναι τα εξαρτημένα αντανακλαστικά μας, τις θρησκευτικές μας πεποιθήσεις δεν τις αλλάζομε. Αντίθετα από τη γλώσσα, που μεταδίδεται κυρίως από τη μητέρα, η θρησκεία μεταδίδεται από τον πατέρα. Στην ιδιαίτερη πατρίδα μου τη Σύρο σχεδόν ο μισός πληθυσμός είναι καθολικοί και μάλιστα με Ιταλικά επώνυμα. Η γλώσσα τους ήταν όμως πάντοτε Ελληνική. Υποθέτω, αυτό έγινε με την κατάκτηση του νησιού από τους Φράγκους που νυμφεύτηκαν ντόπιες Ελληνίδες. Οι πατέρες έδωσαν στους απογόνους τους τα ονόματα και τη θρησκεία τους, αλλά οι μητέρες τη γλώσσα τους. Οι Τουρκοκρητικοί ήταν σχεδόν ο μισός πληθυσμός του νησιού όταν αναγκάστηκαν να το εγκαταλείψουν με την ανταλλαγή των πληθυσμών πριν από ένα αιώνα. Σήμερα, 3 γενιές αργότερα, ζουν στην Τουρκία και μιλούν το Κρητικό ιδίωμα της Ελληνικής γλώσσας. Η ανταλλαγή έγινε στη βάση του θρησκεύματος. Αυτοί οι άνθρωποι έγιναν μουσουλμάνοι από τους κατακτητές Τούρκους, αλλά διατήρησαν τη γλώσσα της Ελληνίδας μητέρας τους. Να σημειώσουμε ότι η τέχνη, εικαστική και μουσική, κατάγεται από ή συνδέεται στενά με τη θρησκεία.

Και αναρωτιέμαι τώρα ποιο από τα τρία στοιχεία, γλώσσα, παράταξη, θρησκεία, είναι το ισχυρότερο, δηλαδή μονιμότερο, σε αντίξοες συνθήκες. Η θρησκεία μας είναι εντελώς διαφορετική από των προγόνων μας εδώ και 2000 χρόνια, αλλά η γλώσσα μας εξακολουθεί να είναι ίδια, με συνεχή εξέλιξη, αλλά όχι αλλαγή, στα 3500 χρόνια που έχουν περάσει από τότε. Μοιάζει η γλώσσα να είναι το ισχυρότερο στοιχείο. Όμως, οι Ελληνοαμερικανοί στη 2η ή 3η γενιά τους έχουν ξεχάσει τη γλώσσα των προγόνων τους, διατηρούν όμως τη θρησκεία τους με όλες τις συνήθειες που τη συνοδεύουν. Ο χωρισμός των συνόρων τον περασμένο αιώνα έγινε με βάση τη θρησκεία, όχι τη γλώσσα. Από τα δυο στοιχεία, εκείνο που πιο συχνά γίνεται αιτία βίαιων ή και αιματηρών συγκρούσεων είναι η θρησκεία, όχι η γλώσσα, ακόμη κι όταν πυλώνας μιας θρησκείας, όπως η Χριστιανική, είναι η αγάπη ακόμη και των εχθρών μας.

Οι παρατάξεις είναι τα συνηθέστερα αίτια συγκρούσεων. Ευνόητο, αφού υπηρετούν το βουλητικό στοιχείο της κοινωνίας. Μια ιστορική θεωρία, ο μαρξισμός, θεωρεί ότι η πάλη των τάξεων είναι η κινητήρια δύναμη όλων των ιστορικών γεγονότων.

Ποιο από τα τρία στοιχεία είναι το σημαντικό για την εθνική μας ταυτότητα; Αυτή τη στιγμή η στάση του κόσμου απέναντι στον Ρωσοουκρανικό πόλεμο εξαρτάται από την τοποθέτησή του, καθώς συγχέει τη Ρωσία με τον κομμουνισμό, ενώ δεν είναι πια κομμουνιστική. Είναι ίσως λάθος να αναζητούμε το κυριότερο στοιχείο που μας χαρακτηρίζει. Και τα τρία είναι στοιχεία της προσωπικότητάς μας εγκαταστημένα μέσα μας από πολύ μικρή ηλικία. Ωστόσο, δεν είναι φυσικά χαρακτηριστικά μεταδιδόμενα με τη βιολογική κληρονομικότητά μας. Ήδη βρισκόμαστε σε μια φάση στην οποίαν επιδιώκεται η παγκοσμιοποίηση, που μειώνει τη σημασία τέτοιων διαφορών. Αν όμως η παγκοσμιοποίηση συντελεστεί με νίκη μιας ισχυρής δύναμης πάνω σε όλο το λοιπό κόσμο, τέτοια εξέλιξη θα ισοδυναμεί με υποδούλωση σ΄ αυτήν όλων.

Από όλα τα συστήματα, μόνο η δημοκρατία των προγόνων μας, με επιλογή των αρχόντων με κλήρωση μπορεί να κάνει ανεκτό κάθε άτομο με διαφορετική γλώσσα, θρησκεία ή ταξική παράταξη. Βέβαια, και τότε διατηρούνταν σημαντικές διαφορετικότητες. Στους πολίτες δεν υπάγονταν γυναίκες, δούλοι και μετανάστες. Μένει όμως η υπόνοια ότι η δημοκρατία προέκυψε με βαθμιαία, αλλά συνεχή, εξέλιξη από τη βασιλεία, σαν του Μίνωα και του Αγαμέμνονα, με την πάροδο αιώνων στη δημοκρατία του Κλεισθένη και επομένως θα εξελισσόταν αν δεν είχε διακοπεί βίαια από τον Πελοποννησιακό πόλεμο και κατόπιν την κατάκτηση από το Φίλιππο και τον Αλέξανδρο.

Δημοκρατική παγκοσμιοποίηση σημαίνει θεμελιωδώς τα εξής: Οι άρχοντες με εξουσία επιλέγονται με κλήρωση, όχι με εκλογή. Η θρησκεία είναι ελεύθερη για όλους· ωστόσο, τα δημογραφικά σημαντικά γεγονότα, ονοματοδοσίες, γάμοι, κηδείες, προστατεύονται νομικά μόνον εφόσον έχουν τελεσθεί από την πολιτεία (π.χ. τοπική αυτοδιοίκηση). Και η τεχνητή νοημοσύνη δημιουργεί διεθνή γλώσσα βασισμένη στους διεθνείς μαθηματικούς κανόνες και αυτή διδάσκεται υποχρεωτικά στα σχολεία, χωρίς να απαγορεύεται βέβαια η μητρική γλώσσα.