ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΑ ΠΟΛΙΤΙΚΑ ΑΜΑΡΤΗΜΑΤΑ

Δημήτρης Αντ. Σιδερής, ομ. καθηγητής καρδιολογίας, dimitrissideris.wordpress.com

Ηπειρωτικός Αγών, 21 Μαΐου 2022

Στις σοβαρές προσπάθειές μας υπάρχει στρατηγική και τακτική. Η στρατηγική αφορά κυρίως τους σκοπούς της επιχείρησης, η τακτική τις μεθόδους για την επίτευξή της. Στρατηγική σημαίνει επιτελικό έργο, τακτική, εκτελεστικό. Στις πολεμικές επιχειρήσεις, η στρατηγική αποφασίζεται από την πολιτική, η τακτική από τους στρατιωτικούς. Στην τακτική ο υπεύθυνος αποβλέπει στο χώρο εδώ και στο χρόνο τώρα, στη στρατηγική ο υπεύθυνος αποβλέπει στο μέλλον και πέρα από στον περίγυρο του τόπου.

Στη διάρκεια της αρκετά μακράς ζωής μου βίωσα σειρά από λάθη στρατηγικά στην πολιτική μας και στην οικονομική μας ανάπτυξη. Η ιδιαίτερη πατρίδα μου, η Σύρα, είναι ένας βράχος με ασήμαντη παραγωγή. Είχε, ωστόσο, ένα χωρικό και ένα χρονικό πλεονέκτημα. Χωρικά, γεωγραφικά, διέθετε αξιόλογο φυσικό λιμάνι και βρισκόταν στο μέσο του Αιγαίου πελάγους. Χρονικά, ιστορικά, ένα μακρό διάστημα βρισκόταν υπό Γαλλική προστασία και όχι κάτω από την Οθωμανική κυριαρχία. Στα παιδικά μου χρόνια ευημέρευε. Ο κόσμος ζούσε από ποικίλες πηγές. Η τοπική παραγωγή ήταν ασήμαντη με μερικά πρώιμα κολοκυθάκια και φασολάκια. Πολύ πιο σημαντικές πηγές ήταν ότι, όντας πρωτεύουσα των Κυκλάδων, συγκέντρωνε διοικητική εξουσία, με πλήθος δημόσιων υπαλλήλων, έτσι που πολλοί μισθοί εισάγονταν για το πλήθος τους. Άλλη πηγή ήταν η ναυτιλία. Πολλοί νέοι Συριανοί ήταν ναυτικοί είτε σε εταιρίες πλοιοκτητών ή σε ψαράδικα καΐκια ή σε κατασκευές πλοίων, Νεώριο, Καρνάγιο, Ταρσανά. Άλλη, πολύ σημαντική πηγή ήταν τα εργοστάσια. Στην παιδική μου ηλικία, προπολεμικά, μεγάλο πλήθος, συχνά νέων γυναικών, εργάζονταν σε κλωστοϋφαντουργία, αλλά και βυρσοδεψία, γυαλάδικο, μπαρουτάδικο κλπ. Στην κατοχή καταργήθηκαν τα πάντα. Την ελάχιστη παραγωγή την έπαιρναν τα στρατεύματα κατοχής για τις ανάγκες τους. Και τη διεθνή βοήθεια από τον Ερυθρό Σταυρό την εμπόδιζε με εμπάργκο η Αγγλία, για να πιέσει τον κατακτητή. Ολέθρια απόφαση. Οι κατακτητές διατηρούνταν από την ελάχιστη τοπική παραγωγή, ενώ οι ντόπιοι πέθαιναν από πείνα (άγνωστο πόσοι, οι εκτιμήσεις λένε από το ένα τρίτο ώς το ένα όγδοο του πληθυσμού) και τους καθημερινούς βομβαρδισμούς από τα συμμαχικά αεροπλάνα. Με την απελευθέρωση, καμιά από τις σημαντικές πηγές δεν επανήλθε, εκτός από τη δημοσιοϋπαλληλική. Ώσπου, τη δεκαετία του ΄70 το μεράκι ενός εφοπλιστή, του Γουλανδρή, αναβίωσε το Νεώριο. Απασχόλησε, δεν ξέρω πόσους ακριβώς, πάντως συν ή πλην 2000 εργαζομένους. Απ΄ αυτούς ζούσαν οι οικογένειές τους, περί τους 8000 ανθρώπους. Οι μισθοί τους καταναλώνονταν κυρίως μέσα στο νησί, έτσι που η οικονομική ωφέλεια ήταν μεγάλη για όλο το νησί. Το μειονέκτημα ήταν ότι το νησί δεν άντεχε τέτοια μονομερή ανάπτυξη. Αντί να είναι το Νεώριο Συριανό, έγινε η Σύρα Νεωριανή. Η διάχυτη δυσφορία, που δεν ήταν εμφανές γιατί ακριβώς υπήρχε (είναι τόσο αόριστο αυτό που έγραψα!) ενίσχυσε εξωφρενικές απαιτήσεις των εργαζομένων, που, τελικά, οδήγησε στη διάλυση του Νεωρίου. Η Σύρος πλησίασε να επιστρέψει στα γκρίζα μεταπολεμικά χρόνια της μιζέριας. Ευτυχώς είχαν πέσει αρκετά χρήματα στο νησί και άρχισε η νέα “βιομηχανία”, ο τουρισμός. Το νησί ομόρφηνε και έγινε πόλος έλξης για ντόπιους και ξένους τουρίστες.

Στη στεριανή Ελλάδα υπήρξε η κατοχική και εμφυλιακή ερήμωση, όταν οι άλλες Ευρωπαϊκές χώρες ανασυγκροτούνταν. Μετεμφυλιακά, επικράτησε ένα ολοκληρωτικό καθεστώς, με επίφαση δημοκρατίας, όταν οι πολίτες χωρίζονταν όχι ανάλογα με τις πράξεις τους, αλλά με τα φρονήματά τους. Η παρακολούθηση των πολιτών από το κράτος ήταν ευκολότερη στα μικρά μέρη όπου πώς μιλά ο καθένας ήταν γνωστό σε όλους και άρχισε η μαζική μετανάστευσή τους στις μεγάλες πόλεις, όπου η ανωνυμία ήταν προνόμιο. Η βοήθεια του σχεδίου Μάρσαλ, χρησιμοποιήθηκε στην περιοχή της Αθήνας και της Θεσσαλονίκης με την εύλογη δικαιολογία ότι η ανάπτυξη απαιτεί εξάρτηση κάθε επιχείρησης από άλλες και η απουσία δρόμων την εμπόδιζε. Βοηθούσε επίσης στο να μη γίνεται επιστράτευση των χωρικών από επαναστατικές δυνάμεις. Η οικονομία ήταν κυρίως πρωτογενής, καλλιέργεια της γης και κτηνοτροφία. Διαδοχικές ικανές κυβερνήσεις αντέδρασαν ποικιλοτρόπως. Δημιούργησαν δρόμους, ώστε να φθάνουν στην επαρχία εύκολα τα αγαθά που υπήρχαν στις μεγαλουπόλεις. Χρησιμοποιήθηκαν όμως για να φύγουν πιο εύκολα οι επαρχιώτες κατευθυνόμενοι στις πόλεις. Δεν δόθηκε η βοήθεια για την τοπική ανάπτυξη. Η βιομηχανική ανάπτυξη δεν επιτεύχθηκε, διότι δεν μπορούσε να αντιδράσει στο διεθνή ανταγωνισμό. Δόθηκε οικονομική βοήθεια από άλλους πολιτικούς, χωρίς όμως προϋποθέσεις, με κριτήριο κυρίως την εξαγορά ψήφων. Ανάπτυξη της επαρχίας δεν έγινε. Και οι προσδοκώμενοι ψήφοι δεν ήλθαν, διότι η ψηφοφόροι των επαρχιών ζούσαν στις μεγαλουπόλεις από τις οποίες είχαν αφαιρεθεί κεφάλαια υπέρ της υπαίθρου και οι κάτοικοί τους, ψηφοφόροι των επαρχιών, υπέφεραν από μείωση των αποδοχών τους. Να μη συνεχίσω. Η Ελλάδα εγκατέλειψε την παραδοσιακή πρωτογενή παραγωγή, γεωργία, κτηνοτροφία, ναυτιλία, αντί να τις εκσυγχρονίσει, χωρίς να την αντικαταστήσει με δευτερογενή, βιομηχανική. Συγχρόνως, αποβιομηχανοποιήθηκε ως μη ανταγωνιστική, αντί να εκσυγχρονισθεί για να γίνει ανταγωνιστική. Έμεινε η τουριστική ανάπτυξη που αποδίδει πολλά, καθώς με εργασία λίγους μήνες το χρόνο, πετυχαίνει πολλά. Όμως, ο τουρισμός είναι, εκτός από τους ασήμαντους ντόπιους, εξαρτώμενος από τη διεθνή κατάσταση. Οποιαδήποτε διεθνής κρίση, οικονομική, πολεμική, υγειονομική, έχει άμεση συνέπεια στον τουρισμό. Μεγαλύτερη εξάρτηση της χώρας μας από ξένους.

Η σωστή ανάπτυξη έχει στόχο πρώτιστα την ικανοποίηση του συνολικού δήμου. Η απόκτηση κερδών και η απασχόληση με καλούς μισθούς είναι συνέπειες του έργου της ανάπτυξης, παραγωγής αγαθών και προσφοράς υπηρεσιών. Σε όλες τις κυβερνήσεις που θυμάμαι, αντίθετα, δόθηκε προτεραιότητα στην αποκομιδή κερδών από δεξιόστροφα καθεστώτα ή στην ικανοποίηση των εργαζομένων από αριστερόστροφα. Σε όποια χωριά βρέθηκα στο εξωτερικό, έβλεπα τουριστικές εγκαταστάσεις, αλλά, πάντοτε και μια τοπική βιοτεχνία. Τέτοια ανάπτυξη σε ελάχιστα μέρη έχω δει στην Ελλάδα. Μια πετυχημένη εξαίρεση-παράδειγμα είναι το Μέτσοβο που έχει 4 τουλάχιστον βιοτεχνίες που διατηρούν οικονομική δραστηριότητα όλο το χρόνο και, λόγω της παρουσίας τους, διατηρεί τουρισμό όλο το έτος. Το κράτος μας είναι ανεπαρκές. Αφήνει την πρωτοβουλία στους ιδιώτες, αλλά, για να μην καταχρώνται το δημόσιο συμφέρον, προβάλλει αφάνταστη γραφειοκρατία που εμποδίζει την ανάπτυξή τους. Ο ρόλος του κράτους όμως είναι κυρίως επιτελικός, των ιδιωτών εκτελεστικός. Το κράτος δεν πρέπει τόσο να επιβάλλει περιορισμούς, όσο να χρησιμοποιεί κίνητρα για την ανάπτυξη επιτελικών στόχων που προκρίνει. Και να αποβλέπει πρώτιστα στην ικανοποίηση των Ελληνικών αναγκών και έπειτα διεθνών για τις αναγκαίες ανταλλαγές, και δευτερευόντως στη δημιουργία κερδών των επενδυτών ή μισθών των εργαζομένων. Και να στηρίζεται στους τοπικούς, κυρίως ανεξάντλητους, πόρους, γη, θάλασσα, αέρα, ήλιο. Πρώτα επιλέγονται στόχοι κι έπειτα γίνεται χρηματοδότηση.  

One thought on “ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΑ ΠΟΛΙΤΙΚΑ ΑΜΑΡΤΗΜΑΤΑ

  1. Η Σύρα της καρδιάς σου – ο κόσμος όλος βιωματικά και αναστοχαστικά.

    Like

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

Connecting to %s