ΠΡΟΦΗΤΙΚΗ(;) ΑΝΑΛΥΣΗ

Δημήτρης Αντ Σιδερής, ομ. καθηγητής καρδιολογίας, dimitrissideris.wordpress.com

Ηπειρωτικός Αγών, 28 Απριλίου 2022

Έπεσε το μάτι μου σε μια παλιά (2017) ανάλυση του BBC Future με τίτλο “Πώς θα μπορούσε να καταρρεύσει ο Δυτικός Πολιτισμός”. Αναφέρεται ιδιαίτερα στη “δημοκρατία, τις ατομικές ελευθερίες και την κοινωνική ανοχή”. Χωρίς να ληφθούν υπόψη γεγονότα ολέθρου του είδους μας, όπως η πρόσκρουση ενός αστεροειδούς, ένας πυρηνικός χειμώνας ή μια θανάσιμη πανδημία, υπάρχουν πολλοί άλλοι ανησυχητικοί παράγοντες, για τους οποίους θα μπορούσαμε να κάνουμε κάτι. Ήδη έχει αρχίσει να αχνοφαίνεται η απειλή του πυρηνικού ολέθρου. Ήδη βιώσαμε μια πανδημία που, εντάξει, μοιάζει να τιθασεύεται.

Η σύγχρονη δυτική κοινωνία είναι σαν το ποδήλατο. Όσο προχωρεί και γυρίζουν οι ρόδες της οικονομίας της, είναι σταθερή. Αν σταματήσουν να περιστρέφονται οι ρόδες, το ποδήλατο – και η δυτική κοινωνία – καταρρέουν. Οι δύο παράγοντες που τονίζει η ανάλυση είναι η οικολογική πίεση και η οικονομική διαστρωμάτωση. Ο οικολογικός παράγοντας είναι ο πιο κατανοητός, ιδίως ως ένδεια φυσικών πηγών, όπως το νερό, το έδαφος, η αλιεία και τα δάση, που όλα τους χειροτερεύουν με την κλιματική αλλαγή.

Ως προς τον οικονομικό παράγοντα, οι “εκλεκτοί”, η elit, σπρώχνουν την οικονομία προς την αστάθεια και την κατάρρευση θησαυρίζοντας τεράστιες ποσότητες πλούτου και πηγών και αφήνοντας ελάχιστα ή τίποτε στους κοινούς θνητούς που είναι συντριπτικά περισσότεροι, αλλά τους στηρίζουν με την εργασία τους. Τελικά, οι εργαζόμενοι εξαφανίζονται διότι το ποσοστό του πλούτους που τους διατίθεται δεν τους αρκεί με επακόλουθο την κατάρρευση των “εκλεκτών” λόγω απουσίας εργασίας. Περίπου 10% των πλουσιότερων εισοδηματιών είναι υπεύθυνα για 90% των εκπομπών αερίου θερμοκηπίου. Εξάλλου, ο μισός πληθυσμός της γης ζει με εισόδημα <$3 ημερησίως. Όλα αυτά είναι αντιμετωπίσιμα, όπως καταπολεμώντας την ανισότητα, την εκρηκτική αύξηση του πληθυσμού και το ρυθμό με τον οποίον μειώνομε τις φυσικές πηγές και αυξάνομε τη ρύπανση. Όλα αυτά είναι πραγματοποιήσιμα, με τον όρο ότι θα γίνουν έγκαιρα, διότι η ποσοτική μεταβολή, όταν αθροισθεί, γίνεται ποιοτική, δηλαδή μη αναστρέψιμη. Βέβαια, είναι δύσκολα πράγματα, καθώς βραχυπρόθεσμα είναι πιο δαπανηρό να λυθούν τέτοια προβλήματα παρά να συνεχίσουμε όπως πάμε. Εξάλλου, σ΄ αυτό το διάστημα μπορεί να συμβούν μη-γραμμικά, απρόβλεπτα, γεγονότα, όπως η οικονομική κρίση του 2008, το Brexit, οι εκλογές στην Αμερική, και, θα πρόσθετα, η πρόσφατη επιδημία με τον COVID-19 και, βέβαια, ο πόλεμος στην Ουκρανία.

Ο θεός Απόλλωνας χάρισε στην Κασσάνδρα, κόρη του Πριάμου και της Εκάβης, το χάρισμα να προβλέπει το μέλλον, με αντάλλαγμα τον έρωτά της. Εκείνη αρνήθηκε. Και ο θεός την τιμώρησε. Της άφησε τη δυνατότητα της προφητείας, αλλά της στέρησε τη δυνατότητα της πειθώς. Κανένας δεν πίστευε σε όσα εκείνη πρόβλεπε. Κάπως έτσι μοιάζουν σύγχρονοι σοφοί προφήτες που βλέπουν ευκρινώς το μέλλον, μεταφέρουν στον κόσμο ό,τι βλέπουν, αλλά κανένας δεν τους πιστεύει για να ληφθούν τα κατάλληλα μέτρα. Ήταν Κασσάνδρα ο ανώνυμος αναλυτής του BBC; Το ίδιο το κανάλι είναι από τα πιο αξιόπιστα μέσα μαζικής ενημέρωσης, ωστόσο κι αυτό έχει τις προκαταλήψεις του. Θυμάμαι, όταν ήμουν στη Βρετανία, στη διάρκεια του Ισραηλοαιγυπτιακού πολέμου των 6 ημερών, που το κανάλι ήταν αναφανδόν, χωρίς προσχήματα, υπέρ του Ισραήλ. Πάντως, όταν δεν πρόκειται για θέματα που θίγουν άμεσα τα Βρετανικά συμφέροντα, διατηρεί σημαντικό βαθμό αντικειμενικότητας.

Ο αναλυτής εξέτασε τι έγινε σε προηγούμενους πολιτισμούς, όπως παλιά στην κραταιά Ρωμαϊκή αυτοκρατορία, στα νεότερα χρόνια στη Συρία, αλλά και αλλού. Να θυμηθούμε ακόμη πώς κατέρρευσαν η Βρετανική αυτοκρατορία και η Σοβιετική Ένωση μετά το νικηφόρο Β΄ Παγκόσμιο πόλεμο. Τα καθεστώτα δεν κατέρρευσαν επειδή τους επιτέθηκε κάποιος εχθρός, αλλά διότι από μέσα είχαν διαλυθεί, για λόγους σαν κι αυτούς που ανέφερε το BBC.

Πού μπορούμε να στρέψουμε τα βλέμματά μας άραγε για να αντλήσουμε ελπίδα; Αυτή τη στιγμή, ο μόνος οργανισμός με κάποια σχετική διεθνή αξιοπιστία που υπάρχει είναι ο ΟΗΕ. Καθώς τα κράτη μέλη του επηρεάζονται από τους ισχυρούς, η αντικειμενικότητά του αμφισβητείται, ενώ δεν έχει εκτελεστικές αρμοδιότητες. Περιορισμένες εκτελεστικές αρμοδιότητες έχει το Συμβούλιο Ασφαλείας. Παίρνει όμως δύσκολα αποφάσεις, καθώς απαιτείται ομοφωνία. Κάθε μόνιμο μέλος του έχει δικαίωμα αρνησικυρίας (βέτο). Εξάλλου αποτελείται από τα κράτη νικητές στο Β΄ Παγκόσμιο πόλεμο. Έτσι όμως μένουν έξω από το κυριότερο όργανο διεθνών αποφάσεων χώρες που οικονομικά είναι από τις ισχυρότερες, επηρεάζοντας έτσι τον πλανήτη μας, ενώ έχουν περάσει πάνω από 70 χρόνια που στη διάρκειά τους έχουν να επιδείξουν υποδειγματικά ειρηνική ιστορία. Το χειρότερο όμως είναι, μου φαίνεται άλλο. Από τα 15 μέλη του, τα 5 είναι μόνιμα: ΗΠΑ, Ρωσία, Κίνα, ΗΒ και Γαλλία. Αυτές οι χώρες όμως είναι οι κυριότεροι παραγωγοί όπλων που πουλούν στους λοιπούς λαούς. Συνήθως διαφωνούν σε όλα τα θέματα που συζητούν. Σε ένα μόνο συμφωνούν όλοι ομόφωνα και σιωπηρά, αφού δεν το έχουν ποτέ συζητήσει: Στο να μη σταματήσουν οι πόλεμο στον πλανήτη. Ο Αριστοφάνης δήλωνε με παρρησία ότι ένας από τους παράγοντες που δεν άφηναν να σταματήσει ο Πελοποννησιακός πόλεμος ήταν τα συμφέροντα των οπλοκατασκευαστών. Αλήθεια, θα εμπιστευόσαστε σεις να οργανωθεί παγκόσμια προσπάθεια για αντιμετώπιση της χρήσης εθιστικών ουσιών, αν το έργο το διεύθυναν τα καρτέλ των πέντε μεγαλύτερων παραγωγών μορφίνης, κοκαΐνης κλπ; Το ίδιο μου φαίνεται και για το Συμβούλιο Ασφαλείας.

Μπορούμε άραγε να περιμένουμε σωτηρία που θα ανακόψει την πορεία προς τον όλεθρο; Από επίσημους φορείς δεν βλέπομε φως. Αυτοί, ενώ συγκρούονται μεταξύ τους, είναι εκείνοι ακριβώς που διαιωνίζουν την κατάσταση. Εμείς, καθένας μας, οφείλει να συνειδητοποιήσει το προς τα πού οδεύομε ακάθεκτοι. Αν σχηματίσουμε ένα μεγάλο, παγκόσμιο κίνημα, ποιος μπορεί να μας αντισταθεί; Τα κινήματα χρειάζονται μια πίστη και αυτήν μπορούν να την προσφέρουν μόνο αντισυμβατικοί παράγοντες, που μοιάζουν αιρετικοί, όπως πολλοί διανοούμενοι και καλλιτέχνες, που συχνά λοιδορούνται ή και δολοφονούνται, όπως ο Lorca ή ο Φύσσας. Μα τι μπορούν να κάνουν; Μπορούν. Μην ξεχνάμε. Κανένας δεν κλόνισε τη δική μας χούντα, όσο ο Μίκης Θεοδωράκης και λοιποί καλλιτέχνες. Και η βάναυση, άσχετο από πόσες δικαιολογίες είχε, εισβολή των Ρώσων στην Ουκρανία έχει βρει το μάστορά της στο πρόσωπο ενός κωμικού ηθοποιού, του В. Зеле́нский. Όπως παλιότερα η, ετοιμόρροπη βέβαια πια τότε, Σοβιετική Ένωση, κατέρρευσε από έναν άλλον ηθοποιό, τον R. Reagan. Ας μην υποτιμάμε τη δύναμη της τέχνης, της παράλογης ορμής που ξεφεύγει από τη λογική. Μπορεί να αντικρίζει το αόρατο μέλλον χωρίς να θαμπώνεται από το αστραφτερό παρόν. 

One thought on “ΠΡΟΦΗΤΙΚΗ(;) ΑΝΑΛΥΣΗ

  1. Μεγάλη αλήθεια το συμπέρασμα ότι “Τα καθεστώτα δεν κατέρρευσαν επειδή τους επιτέθηκε κάποιος εχθρός, αλλά διότι από μέσα είχαν διαλυθεί,”
    Όλες οι αυτοκρατορίες κατέρρευσαν ΕΣΩΘΕΝ!

    Like

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

Connecting to %s