ΤΟ ΜΕΛΛΟΝ

Δημήτρης Α. Σιδερής, ομ. καθηγητής καρδιολογίας, dimitrissideris.wordpress.com

Πρωινός Λόγος, Τρίκαλα. 1 Μαΐου 2021

Είχα δύο γονείς που κι αυτοί είχαν δύο γονείς. Είχα δηλαδή τέσσερις παππουδογιαγιάδες. Επομένως οι προ-προπάτορες ήταν οκτώ, πριν από 10 γενιές 1024, πριν από 20 γενιές οι πρόγονοί μου ήταν περί τους 1 εκατομμύριο και πριν από 30 γενιές, λιγότερο από 1000 χρόνια, οι πρόγονοι, μονάχα οι δικοί μου, ήταν περί το 1 δισεκατομμύριο. Σκεφτείτε τώρα πόσοι ήταν πριν από μια χιλιετία οι πρόγονοι των 7 δισεκατομμυρίων ανθρώπων που ζουν σήμερα πάνω στη γη.  Καλά, είχε τόσους κατοίκους ο πλανήτης μας στο παρελθόν; Η μυθολογία ισχυρίζεται, αντίθετα, ότι οι άνθρωποι που ζούμε σήμερα προερχόμαστε από ένα μόνο ζευγάρι, τον Αδάμ και την Εύα κατά την Ιουδαϊκή παράδοση. Στην πραγματικότητα αυξάνεται ο πληθυσμός της γης. Καλά, ο αρχικός μαθηματικός συλλογισμός μοιάζει άψογος. Εκτός αν έχει προκαταβολικά κάποιο θεμελιώδες σφάλμα. Και αυτό είναι τούτο. Ναι, καθένας μας έχει δύο γονείς και, επομένως, 4 παππουδογιαγιάδες. Όμως, αυτό ισχύει, μόνον αν αποκλείεται η αιμομιξία μεταξύ αδελφών. Θεωρητικά, αν οι γονείς μου ήταν αδέλφια, οι προγεννήτορές μου θα ήταν 2, όπως οι γονείς μου, όχι 4. Έστω, όμως κι αν ισχύει η απαγόρευση της αιμομιξίας μεταξύ αδελφών, οπωσδήποτε δεν ισχύει μεταξύ δεύτερων και, πολύ περισσότερο, τρίτων, και βάλε, εξαδέλφων. Έτσι ο αριθμός των προγόνων μου δεν διπλασιάζεται σε κάθε προηγούμενη γενιά.

Τέτοιου είδους αριθμητικοί συλλογισμοί δεν βγάζουν πουθενά για να προβλεφθεί το μέλλον. Ο κόσμος δεν εξελίσσεται μόνο σειριακά, αλλά και παράλληλα με διακλαδώσεις και αναστομώσεις. Κι αυτή είναι η μεγάλη δύναμη της Φύσης. Ευτυχώς! Διότι, αν αφεθεί ο Άνθρωπος να κυριαρχήσει απόλυτα στη Φύση, δεν βλέπω πολύ λαμπρό το μέλλον.

Η άμεσες αυτοκαταστροφικες ικανότητές μας είναι βέβαια η πυρηνική απειλή και η ρύπανση του περιβάλλοντος. Τρίτη οι πανδημίες. Τέταρτη, καθαρά ανθρωπογενής, είναι η δεσποτική τεχνολογία. Πίσω από όλα αυτά βρίσκεται ο υπερπληθυσμός. Με όλα αυτά, πώς μπορούμε να επιβιώσουμε; Κάποιος πρέπει να επιβληθεί πάνω στον Άνθρωπο. Υπάρχει;

Πολλὰ τὰ δεινὰ κοὐδὲν ἀνθρώπου δεινότερον πέλει“, διαπιστώνει προφητικά ο Σοφοκλής στην Αντιγόνη. Από τη στιγμή που δημιουργήθηκε το είδος homo sapiens προσπαθεί να κυριαρχήσει πάνω στη Γη, και, παραπέρα, πάνω στη Φύση, σε άλλους πλανήτες. Καλά τα κατάφερε! Τόσο πολύ κυριάρχησε, που έχει αρχίσει να την καταστρέφει. Ξεχνώντας πως η Φύση ζούσε πριν εμφανισθεί το δίποδο, έλλογο, ον και θα επιβιώσει, αν αυτό αφανισθεί, αλλά αυτό δεν μπορεί να επιζήσει χωρίς τη Φύση. Τα λογικά ενδεχόμενα είναι, με βάση τα παραπάνω, ο αφανισμός του ανθρώπου και της Φύσης από την πυρηνική απειλή ή την περιβαλλοντική ρύπανση, ο αφανισμός του ανθρώπου από πανδημίες (όχι πολύ πιθανός) και η υποταγή του στο παιδί του, την τεχνολογία. Ο συνδυασμός τεχνητής νοημοσύνης με ρομποτική μοιάζει, με τα σημερινά δεδομένα, αήττητος. Η κυριαρχία του ανθρώπου πάνω της, που μοιάζει απλή, π.χ. βγάζοντας την πρίζα, δεν ισχύει. Ο συνδυασμός τεχνητής νοημοσύνης με κίνηση μπορεί να αντιλαμβάνεται την ένδεια ενέργειας και να την αναζητεί μόνος του και επιπλέον να αυτοπολλαπλασιάζεται, με τεχνητά όντα που κατασκευάζουν αντίγραφά τους. Και μάλιστα εξελισσόμενα!

Η ελπίδα τελειώνει τελευταία. Αν το “δεινότερο” πλάσμα στη γη είναι ο άνθρωπος, τότε αυτός πρέπει να κυριαρχήσει πάνω στον άνθρωπο. Κι αυτό σημαίνει εγκατάσταση πάνω στη γη ενός ολοκληρωτικού συστήματος. Ένα ολοκληρωτικό σύστημα που στηρίζεται σε ένα άνθρωπο (μοναρχία) ή σε λίγους εκλεκτούς (ολιγαρχία) οδηγεί αναπόδραστα στην κακή, (Αριστοτέλης), μορφή του, της εξυπηρέτησης των αρχόντων μάλλον παρά των πολιτών. Μόνο αν ο ολοκληρωτισμός εφαρμόζεται με τη βούληση της πανανθρώπινης κοινωνίας, μπορεί να συγκρατήσει τις αυτοκτονικές ενέργειες της ανθρωπότητας. Τέτοιο σύστημα είναι μόνον η δημοκρατία. Και θυμίζω για πολλοστή φορά, ότι δημοκρατία σημαίνει κλήρωση των αρχόντων, εκείνων που λαβαίνουν αποφάσεις με μόνα εφόδια την εντιμότητα και τον κοινό νου, στη βάση των γνώσεων που τους παρέχουν οι εκλεγμένοι από αυτόν επαΐοντες. “Λέγω  δ΄  οἷον  δοκεῖ  δημοκρατικὸν  μὲν  εἶναι  τὸ  κληρωτὰς  εἶναι  τὰς  ἀρχὰς, τὸ  δ΄  αἱρετὰς  ὀλιγαρχικὸν” (Αριστοτέλης)

Σήμερα, το οργανωμένο ολιγαρχικό σύστημα που επικρατεί στον πλανήτη μας είναι ισχυρότερο από κάθε άλλη περίοδο στην ιστορία. Έχει συγκεντρώσει όλες τις νοητά δυνατές εξουσίες. Έχει συγκεντρώσει σε ελάχιστα χέρια τον πλούτο της γης. Ελέγχει τους στρατούς που συντηρεί, για να επικρατεί κάθε ολιγαρχία, εθνική, θρησκευτική, ταξική, κρατική ή οποιαδήποτε άλλη πάνω σε αντίπαλες ολιγαρχίες. Όλες μαζί όμως με λυκοφιλίες εμποδίζουν την επικράτηση της δημοκρατίας.

Ακόμα και το πιο αυταρχικό καθεστώς τελικά καταρρέει. Η Ευρωπαϊκή Ένωση έχει απογοητεύσει, καθώς ελάχιστα έχει ικανοποιήσει τις προσδοκίες που δημιούργησε. Η Αμερική, ιδίως μετά τον προηγούμενο Πρόεδρό της, έχει διχασθεί επικίνδυνα. Ο γείτονάς μας ονειρεύεται την παλιά αυτοκρατορία του, αλλά οι αυτοκρατορίες ήταν αναγκαστικά πολυεθνικές, αυτός όμως θέλει μια μονοεθνική αυτοκρατορία. Η Κίνα προχωρεί ακάθεκτα να αμφισβητήσει την πρώτη θέση, ιδίως στην παγκόσμια οικονομία, με κίνδυνο την παγίδα του Θουκυδίδη (όταν μια ισχυρή κυρίαρχη δύναμη αντιλαμβάνεται την άνοδο μιας άλλης που απειλεί να την επισκιάσει, μοιραία οδηγείται σε σύγκρουση μαζί της). Η Ρωσία εξακολουθεί να είναι μια τεράστια στρατιωτική δύναμη, αλλά αντιμετωπίζει το ίδιο πρόβλημα με την Κίνα. Γενικά, ο κατεστημένος κόσμος έχει αρχίσει να κλονίζεται. Αυτό είναι πολύ επικίνδυνο. Η κατάρρευση ενός συστήματος είναι συνήθως (όχι πάντα, ευτυχώς) πολυαιματηρά βίαιη. Επιπλέον, δεν υπάρχει καμιά εγγύηση ότι το διάδοχο σχήμα δεν θα είναι χειρότερο, πιο ολοκληρωτικό, με λιγότερες δημοκρατικές διαφυγές. Οι μαθηματικές λύσεις, σαν τον υπολογισμό του αριθμού των προγόνων, είναι αλάνθαστες μόνο στο νοητό κόσμο. Στον πραγματικό συναντούν συστηματικά σφάλματα. Λοιπόν;

Αναφέρθηκε ήδη ότι στην Αμερική φαίνεται να πνέει νέος άνεμος με το νέο Πρόεδρο. Όχι πάντοτε αυτός που θα θέλαμε, πάντως καλύτερος από τον προηγούμενό του. Το όραμά του νταή γείτονα έχει αρχίσει να γίνεται αντιληπτό και ολοένα απομονώνεται από όλους τους υποστηρικτές του. Το καλό νέο που ακούστηκε τελευταία προέρχεται από τη Γερμανία, ισχυρή οικονομική δύναμη και αιτία δύο παγκόσμιων αιματοκυλισμάτων. Το κόμμα των πρασίνων έκανε ένα ανοδικό άλμα στην τελευταία δημοσκόπηση.

Μετά τη Γαλλική επανάσταση προέκυψαν αφενός τα κράτη έθνη και αφετέρου οι δύο μεγάλες παρατάξεις, των καπιταλιστών (δεξιά) και των προλεταρίων (αριστερά). Αμφότερες διεκδικούν με κάθε μέσο, και με τη βία, την εξουσία. Τα τελευταία χρόνια έχει προκύψει το κίνημα των οικολόγων, το μόνο που αντιτίθεται στη βία και σέβεται τη Φύση. Οικολόγοι είναι οι Πράσινοι. Οδηγούμαστε προς τα κει; Το μέλλον θα δείξει.

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

Connecting to %s