ΑΔΕΛΦΟΚΤΟΝΙΑ

Δημ. Α. Σιδερής, ομ. καθηγητής καρδιολογίας, dimitrissideris.wordpress.com

Ηπειρωτικός Αγών, 16 Απριλίου 2021

Παιδί, διάβασα ένα Κινέζικο παραμύθι. Ο νεαρός Κινέζος, ερωτευμένος με την όμορφη γυναίκα του, τη ρώτησε τι θάθελε για δώρο. “Το βουνό απέναντι μου φράζει τη θέα στη θάλασσα. Να το πας αλλού.” Την άλλη μέρα ο άντρας της πήρε τα εργαλεία του, πήγε στο βουνό κι άρχισε να μεταφέρει τα χώματα και τις πέτρες αλλού. Πέρασε ένας αιώνας κι ο Κινέζος ζούσε ακόμη. Ένας περιηγητής άκουσε την ιστορία του και πήγε και τον είδε. “Καλά, κι ελπίζεις να κινήσεις ένα βουνό έτσι, από τη μια μεριά στην άλλη;” Ο Κινέζος που είχε παιδιά, εγγόνια, δισέγγονα και τρισέγγονα, του έδειξε τους απογόνους του που κουβαλούσαν χώμα από το βουνό. Φώναξε το μικρότερο τρισέγγονό του, που μόλις μπορούσε να μιλήσει, και τον ρώτησε τι θα κάνει όταν μεγαλώσει. “Θα κουβαλάω χώμα και πέτρες από το βουνό, ώσπου να το μεταφέρω ολόκληρο αλλού· και θα πω στα παιδιά μου και στα εγγόνια μου να κάνουν κι αυτά το ίδιο.”

Πίστη και επιμονή μπορούν να μετακινούν όρη. Τονίζει ακόμη το παραμύθι και την ενότητα των γενεών και την αφοσίωση των απογόνων στους προγόνους και τους στόχους τους. Κατά την Εβραϊκή παράδοση εντέλλεται ο Θεός στους Πρωτοπλάστους: “ Αὐξάνεσθε καὶ πληθύνεσθε καὶ γεμίσατε τὴν γῆν καὶ κυριεύσατε αὐτήν, καὶ ἐξουσιάζετε ἐπὶ τῶν ἰχθύων τῆς θαλάσσης καὶ ἐπὶ τῶν πετεινῶν τοῦ οὐρανοῦ καὶ ἐπὶ παντὸς ζώου κινουμένου ἐπὶ τῆς γῆς.” Και αυτή η εντολή καταλήγει βέβαια στο σημερινό υπερπληθυσμό της γης, που κινδυνεύει να αυτοεξαφανισθεί. Δεν κινδυνεύει τόσο να μην μπορεί η γη να τον θρέψει. Όσο περισσότεροι οι άνθρωποι, τόσο περισσότερο αποδίδει η γη και αυτό έχει αποδειχθεί, καθώς ποτέ άλλοτε δεν υπήρχαν τόσοι άνθρωποι πάνω της και τόσο λίγοι πεθαίνουν από λιμό. Κινδυνεύει όμως, 99% βέβαιο, από το ότι η γη δεν προλαβαίνει να ανακυκλώσει τα απόβλητα από την αθρόα κατανάλωση και την τοξικότητα που αθροίζεται στη στεριά, στη θάλασσα και στον αέρα. Πώς αντιδρά όμως η φύση σε τέτοιες εντολές;

Ο Θεός είναι κοινός για όλους. Τουλάχιστον για όσους πιστεύουν στο Δημιουργό, Πλάστη του Αδάμ και πρόγονο του Αβραάμ, Εβραίους, Χριστιανούς και Μουσουλμάνους, που του αποδίδουν ποικίλα ονόματα, όλα με κοινή ρίζα: “ΗΛί”  οι Εβραίοι, ΉΛιο οι Έλληνες, ΑΛάχ, οι Αραβες. Ανεξάρτητα από την πίστη καθενός όμως, πώς αντιδρά η Φύση σε τέτοιο ανεξέλεγκτο πολλαπλασιασμό του ανθρώπου πάνω στον Πλανήτη μας; Είμαστε μικροσκοπικά όντα πάνω του. Αλλά η δύναμη του πολλαπλασιασμού είναι όπως εκείνη των μικροβίων μέσα μας που, διπλασιαζόμενα ανεξέλεγκτα μας σκοτώνουν σε μια λοίμωξη. Πώς, λοιπόν, αμύνεται η Φύση;

Ένας τρόπος άρχισε αμέσως από την πρώτη γενιά των μυθολογικών ανθρώπων. Οι περιορισμοί των πρωτοπλάστων, του Αδάμ και της Εύας, διατροφικοί (απαγορευμένος καρπός) και γενετήσιοι (κάλυψη των γεννητικών τους οργάνων με φύλλα συκιάς) έφερε καρπούς, παραγωγή, πλούτο. Ο πλούτος, εξασφαλίζοντας από περιόδους ένδειας, έγινε ισχυρό κίνητρο και για καλό και για κακό. Και πολύ γρήγορα οδήγησε στο θανάσιμο ανταγωνισμό των αδελφών Κάιν και Άβελ. Και δεν είναι μόνο η σκληρή Εβραϊκή προϊστορία. Υπάρχουν σε όλες τις υπαρξιακές μυθολογίες τα παραδείγματα. Ετεοκλής και Πολυνείκης. Ρωμύλος και Ρώμος. Και ούτω καθεξής.

Μύθοι, θα πείτε. Παραμύθια, σαν του Κινέζου ερωτευμένου. Κι όμως δεν είναι ακριβώς παραμύθια. Διότι συμβολίζουν την αδελφοκτονία όχι μόνο σε προσωπικό, αλλά και σε κοινωνικό επίπεδο. Λακεδαιμόνιοι και Αθηναίοι στον Πελοποννησιακό πόλεμο. Ισμαηλίτες (Αγαρηνοί, Άραβες, Μουσουλμάνοι) και Ισαακίτες (Εβραίοι, Ιουδαίοι), Σουνίτες και Σιίτες, Καθολικοί και Ορθόδοξοι ή Καθολικοί και Διαμαρτυρόμενοι κοκ. Λυσσώδεις, αδελφοκτόνοι πόλεμοι μεταξύ όμαιμων κοινωνιών. Μήπως όμως το “όμαιμοι” δεν παίζει ρόλο; Παίζει, αλλά και άλλα στοιχεία δεν βοηθούν. Το “ομόθρησκοι” δεν βοηθάει, καθώς, όπως είδαμε, όλοι οι πιστοί στον Κοινό Θεό, του Αδάμ, του Αβραάμ, πολεμούν μεταξύ τους. Ούτε το ομοεθνείς, με τα ίδια έθιμα, προπάντων την κοινή γλώσσα, προστάτευσε από τους αδελφοκτόνους πολέμους. Η υπέρβαση όλων αυτών, με δημιουργία ταξικής κοινότητας δεν επιβίωσε αρκετά ως τώρα για να επιβεβαιώσει ή ακυρώσει την αδελφοκτονία. Οι κομμουνιστικές χώρες, κυρίως Σοβιετική Ένωση και Κίνα, δεν έφθασαν βέβαια στον πόλεμο, αλλά έφθασε στο αμήν η αντιπαλότητά τους, ενώ η μία από τις δύο μεγάλες δυνάμεις κατέρρευσε από μόνη της.

Τα παραπάνω τονίζουν, μου φαίνεται, πως η αδελφική αντιπαλότητα δεν σχετίζεται ούτε με την καταγωγή, ούτε με τη γλώσσα ούτε με την πίστη, αλλά είναι μια απελπισμένη άμυνα της Φύσης, για να επιβιώσει το μεγαλούργημά της, η Ζωή. Προσωποποιώ, έτσι τη Φύση, αλλά δεν πειράζει. Η σκέψη ισχύει σα σχέση αιτίου αιτιατού και χωρίς ανιμισμό. Και το ερώτημα παραμένει. Μπορούμε να επιβιώσουμε απαλλαγμένοι από τους πολέμους; Όλοι είναι τελικά αδελφοκτόνοι.

Η πρόοδος της τεχνολογίας είναι φανταστική τον τελευταίο ιδίως αιώνα. Χάρη σ΄ αυτήν, η ζωή του ανθρώπου επιμηκύνθηκε πρωτοφανώς, ο αναλφαβητισμός μειώθηκε σε όλη την υφήλιο, οι λιμοί και οι λοιμοί περιορίσθηκαν πρωτόγνωρα. Κάποιοι, όπως ο Norberg, αποδίδουν αυτά τα θαύματα στην παγκόσμια επικράτηση του καπιταλισμού. Ωστόσο, ισχύουν αυτά όπου υπήρξε τεχνολογική πρόοδος, ανεξάρτητα από το οικονομικό σύστημα της χώρας (π.χ. Κίνα, Βόρεια Κορέα). Το ερώτημα όμως παραμένει. Μήπως αυτή είναι η, με πολυδαίδαλους δρόμους, άμυνα της Φύσης; Οπότε τι κάνομε;

Πρέπει να περιορίσουμε τον πληθυσμό της γης! Η ανακατανομή του πληθυσμού, με ευρείες μετακινήσεις, από τις πυκνοκατοικημένες περιοχές στις πιο αραιοκατοικημένες είναι μια λύση. Δεν φθάνει, καθώς οι αναμειγνυόμενοι πληθυσμοί έχουν άλλη γλώσσα, άλλη θρησκεία, άλλα έθιμα και αυτό είναι παράγοντας για ανεξέλεγκτη βία. Ανακατανομή με την τεχνολογική μετατροπή ερήμων (π.χ. Σαχάρα) σε κατοικήσιμους χώρους είναι άλλη, λιγότερο αποκρουστική, λύση, πάντως και πάλι δεν λύνει το πρόβλημα. Η επικράτηση μιας μορφής κομμουνισμού, θα ήταν ένας τρόπος μείωσης της βίας, μεταξύ των κομμουνιστικών κρατών; Δεν το ξέρομε. Οπωσδήποτε, ο περιορισμός της κοινωνικο-οικονομικής ανισότητας στη γη μάλλον θα βοηθούσε. Ο περιορισμός της μακροζωΐας μας φαίνεται απαράδεκτη λύση. Μένει ο περιορισμός των γεννήσεων. Μέτρα εναντίον όσων ακόμη δεν έχουν γεννηθεί, δεν είναι απαράδεκτα. Το πρόβλημα γίνεται δυσεπίλυτο, καθώς επικρατούν σε κάποιους λαούς παιδείες που βασίζονται στο “Αυξάνεσθε και πληθύνεσθε”, ενώ δεν επικρατούν σε άλλους. Η εμπειρία έχει δείξει ότι η βελτίωση του τρόπου ζωής στις αναπτυγμένες χώρες συνοδεύθηκε από μείωση της γεννητικότητας, μακρότερη επιβίωση των ανθρώπων και ευτυχέστερη διαβίωσή τους. Παιδεία στα μεταναστόπουλα, αντί απομάκρυνσης από το σχολείο. Ανάπτυξη του “Τρίτου Κόσμου” αντί αποικιοποίησής του. ‘Ισως εκεί να βρίσκεται κάποια λύση.

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

Connecting to %s