ΑΠΟΚΕΝΤΡΩΣΗ

Δημήτρης Α. Σιδερής, ομ. καθηγητής καρδιολογίας, dimitrissideris.wordpress.com

Πρωινός Λόγος, Τρίκαλα, 11 Μαρτίου 2021.

Φυσικοί νόμοι αναγκάζουν όλα τα ζώα να συγκεντρώνονται εκεί όπου βρίσκουν τροφή ενώ ευνοούνται και βιολογικοί νόμοι, ερωτικοί, μητρικοί, ενισχύοντας τη συγκέντρωση. Στους ανθρώπους αναπτύσσονται και συμπληρωματικές σχέσεις. Κάνοντας καθένας κάτι διαφορετικό από τους άλλους, πετυχαίνουν όλοι μαζί κοινό στόχο. Παραπέρα, άνθρωποι συγκεντρώνονται εκεί όπου διασταυρώνονται φυσικές οδοί, για να ανταλλάσσουν προϊόντα, που από κάποιους περισσεύουν και σε άλλους λείπουν. Όλοι αυτοί οι παράγοντες συμβάλλουν στο να συνωστίζονται οι άνθρωποι σε περιορισμένους τόπους, εξασφαλίζοντάς τους πλήθος πλεονεκτημάτων.

Παράλληλα, αναπτύσσονται φυγόκεντρες δυνάμεις. Τα συμβιώνοντα ζώα αποτελούν τροφή άλλων ζώων. Οι συγκεντρωμένοι άνθρωποι σε πόλεις και χωριά σημαίνουν θησαυρισμό πλούτου, κράχτη για άλλες κοινωνίες, να τον αρπάξουν βίαια, χωρίς να έχουν μοχθήσει για να τον παραγάγουν. Τέτοιοι εχθροί δεν είναι μόνο άλλες ανθρώπινες κοινωνίες, αλλά και άπειρος αριθμός μικροοργανισμών και ιών που βρίσκουν το κατάλληλο έδαφος για να μεταδίδονται από τον ένα στον άλλο, να πληθαίνουν διαρκώς κατακυριεύοντας και εξολοθρεύοντας λαούς ολόκληρους. Επιπλέον, τέτοιες ανθρώπινες συναθροίσεις σε τόπους αποθησαυρισμού και όχι παραγωγής πλούτου, σημαίνουν ότι πλήθος ανθρώπων στρέφονται προς την ευχάριστη κατανάλωση, χωρίς τη δυσάρεστη παραγωγή. Σε αντίξοες καταστάσεις, όταν η συγκοινωνία με τους τόπους παραγωγής γίνεται προβληματική (π.χ. πόλεμος, κατοχή), η επιβίωση στις πόλεις γίνεται σχεδόν αδύνατη. Ο ταχύς συνωστισμός στις πόλεις, σημαίνει κατάφωρη παραβίαση φυσικών νόμων. Οι ανάγκες για στέγαση, αναγκάζουν να γίνουν εξωφρενικά κτίσματα, π.χ. σε ρέματα ή δάση, ευάλωτα σε φυσικούς κινδύνους, όπως πλημμύρες, πυρκαγιές κλπ. Σημαντικός παράγοντας στις κεντρομόλες και φυγόκεντρες τάσεις των πληθυσμών είναι η διαμόρφωση του εδάφους.

Η πατρίδα μας έχει μοναδικό γεωφυσικό ανάγλυφο, με ψηλά βουνά, πεδιάδες, νησιά σε κοντινή απόσταση το ένα με το άλλο και με κοινή γλώσσα επικοινωνίας των κατοίκων τους, την Ελληνική. Στη στεριανή Ελλάδα η επικοινωνία είναι εύκολη σε προδιαγεγραμμένες διαδρομές, ακόμη και περπατώντας, ενώ στη νησιωτική δεν επιτρέπεται επικοινωνία παρά μόνο με πλοία, αλλά όλες οι οδοί είναι ανοικτές προς οποιαδήποτε κατεύθυνση. Το πρόβλημα έχει μειωθεί, όχι λυθεί, με τις τηλεπικοινωνίες.

Οι επικοινωνίες στη στεριανή Ελλάδα έχουν βελτιωθεί σημαντικά, όχι όμως ακόμη πλήρως. Σιδηροδρομικό δίκτυο ξεκίνησε την εποχή του Χ.Τρικούπη, αλλά οδήγησε στην πτώχευση. Οδοποιία τις τελευταίες δεκαετίες, με αποκορύφωμα τις μεγάλες εθνικές οδούς και τη γέφυρα Ρίου-Αντιρρίου. Τα τελευταία χρόνια βελτιώνονται σημαντικά οι σιδηρόδρομοι. Από την άλλη, στη θάλασσα, η συγκοινωνία γινόταν κυρίως με ιστιοφόρα, καΐκια, άλλοτε με μηχανή, άλλοτε όχι. Εμφανίσθηκαν κάποια ατμόπλοια, αλλά σήμερα γίνεται με πλοία μεγάλα που και ταχύπλοα είναι και ανθεκτικά σχεδόν σε οποιεσδήπτε καιρικές ιδιοτροπίες. Οι ανάγκες για ταχεία ανάπτυξη μετά τον εξοντωτικό παγκόσμιο και εμφύλιο πόλεμο συγκέντρωσαν τον κόσμο στις μεγαλουπόλεις. Όπως ένας άνθρωπος έχει ανάγκη από άλλους για να αναπτυχθεί, έτσι και μια οικονομική μονάδα, π.χ. μια βιομηχανία, έχει ανάγκη να επικοινωνεί ικανοποιητικά με άλλες για να ευδοκιμήσει. Μετά τον παγκόσμιο και τον εμφύλιο πόλεμο, ο κόσμος συγκεντρώθηκε γύρω κυρίως από την Αθήνα και τη Θεσσαλονίκη, εγκαταλείποντας τα πατρογονικά χώματα.

Ήδη, όπως αναφέρθηκε, το συγκοινωνιακό πρόβλημα έχει βελτιωθεί. Τα μειονεκτήματα του συνωστισμού έχουν αρχίσει να γιγαντώνονται συγκριτικά με τα πλεονεκτήματα. Κρούσματα επιδημιών σε μια μεγαλούπολη σημαίνουν ότι πρέπει να σταματήσει η οικονομική δραστηριότητα σε όλη τη χώρα, ενώ σε μια μικρή κοινότητα των λίγων εκατοντάδων ή χιλιάδων κατοίκων, να απομονωθεί μόνον αυτή. Σε έναν, ό μη γένοιτο, πόλεμο συχνά αποκλείονται οι συγκοινωνίες και λιμός θα ενσκύψει στις μεγαλουπόλεις που δεν παράγουν πρωτογενώς τίποτε, ενώ στις μικρές κοινότητες πάντα κάτι μένει για να τραφούν οι άνθρωποι. Στις μεγάλες πόλεις οι άνθρωποι ισοπεδώνονται, ομογενοποιούνται μιμούμενοι ο ένας τον άλλον, γίνονται όχλος, ενώ, διάσπαρτοι, ποικίλλουν από τη μια κοινότητα στην άλλη, επιτρέποντας, με την επικοινωνία με άλλες κοινότητες, να δημιουργούνται υβριδικά, πρωτότυπα, ήθη, έθιμα, πολιτισμός. Στις μεγαλουπόλεις οι άνθρωποι δε γνωρίζουν το γείτονά τους και χάνεται ο κοινωνικός έλεγχος που υπάρχει στις μικρές κοινωνίες, οπότε, για τη διατήρηση της τάξης στις μεγάλες απαιτείται αστυνομικός έλεγχος.

Η αποκέντρωση, και μάλιστα σε βραχύ διάστημα μοιάζει απαραίτητη, αλλά απαιτεί ενδελεχή σχεδιασμό και θυσίες. Η βελτίωση των στεριανών συγκοινωνιών προχωρεί. Για τις θαλάσσιες συγκοινωνίες θα χρειάζονταν μεγαλεπήβολα λιμενικά έργα που είναι αδύνατο να γίνουν σε μικρά νησάκια. Εναλλακτικές λύσεις θα ήταν ταχύπλοα πλοιάρια, τα οποία όμως έχουν σημαντικούς καιρικούς περιορισμούς. Άλλη λύση είναι η μεταφορά τέτοιων πλοιαρίων μέσα σε μεγάλα πλοία, φέρι-μπότ, τα οποία αγκυροβολούν σε κοντινή απόσταση από τις νησίδες και επιτρέπουν στα μεταφερόμενα πλοιάρια να διανύσουν τις μικρές αποστάσεις ως τις περιορισμένες μαρίνες του τόπου, κάπως όπως κάποτε οι επιβάτες από τα ατμόπλοια έμπαιναν σε βάρκες για να βγουν στη στεριά. Επιπλέον κάθε μικροκοινότητα έχει ανάγκη από επαγγέλματα, όπως για την υγειονομική τους στήριξη, την τροφοδοσία τους (μινιμαρκέτα), νηπιαγωγό, δάσκαλο, αστυνομία ή ακτοφυλακή κλπ. Δεν γίνονται όλα μονομιάς. Η εφαρμογή ενός μέτρου χωρίς τα άλλα, οδεύει σε αποτυχία, εκτός αν γίνεται στα πλαίσια προδιαγεγραμμένου σχεδίου. Σε πρωτεύουσες περιφερειών θα αναπτυχθούν εφετεία, τριτοβάθμια εκπαιδευτικά ιδρύματα, πολιτιστικοί χώροι, ΜΕΘ κλπ. Όσοι αξιόλογοι άνθρωποι αποφασίζουν να στελεχώσουν τέτοια ιδρύματα όχι μόνο βρίσκουν θέσεις εργασίας για να αξιοποιηθούν και δημιουργήσουν, αλλά και ενσωματωνόμενοι στον ντόπιο πληθυσμό συμβάλλουν στην πνευματική ανάπτυξή του. Αυτό δεν σημαίνει εξασθένηση των κεντρικών μονάδων σε ανθρώπινο δυναμικό, διότι εκεί στην πλειονότητά τους οι θέσεις καταλαμβάνονται από “ημετέρους”. Από την άλλη, οι “εκλεκτοί” που πηγαίνουν σε περιφερειακές μονάδες συχνά θεωρούν τη θέση τους ένα βήμα για μια “ανώτερη” θέση στη μεγαλούπολη, ενώ οι ντόπιοι προτιμούν, αντί των εκλεκτών, τους δικούς τους “ημετέρους”.  Όσοι πρωτοπηγαίνουν σε απομονωμένα μέρη θα δεινοπαθήσουν. Αλλά πρέπει να γίνει. Έχω τονίσει αλλού την ανάγκη μιας εθνικής θητείας π.χ. 1 έτους για όλους, στη διάρκεια της οποίας οι στρατευμένοι δεν χρησιμοποιούνται για να σκοτώνουν εχθρούς, αλλά για δημιουργικά έργα. Αυτοί θα είναι οι σκαπανείς. Μόλις δημιουργηθούν από αυτούς υποδομές για οικονομική δραστηριότητα, όπως παραγωγή φυσικής και βιολογικής ενέργειας, θα βρεθούν οι ενδιαφερόμενοι επενδυτές για να προσελκύσουν κόσμο. Φυσική ενέργεια εννοώ ανεμογεννήτριες στις κορυφές, φωτοβολταϊκά στις νότιες πλαγιές, κυματογεννήτριες στις βορεινές ακτές και βιολογική, ποικίλες θαλασσοκαλλιέργειες στις νότιες ακτές. Πέρα από τα λοιπά πλεονεκτήματα, μια τέτοια επιχείρηση ελληνοποιεί τα ακατοίκητα νησιά μας στα μάτια του κόσμου όλου, έτσι που δύσκολα τα εποφθαλμιούν επικίνδυνοι γείτονες. Φυσικά κάθε τέτοιος τόπος έχει ιδιαιτερότητα και αυτό είναι το γεωφυσικό μεγαλείο της Ελλάδας. Από τη σύζευξη διαφορετικών ποικιλιών γεννιέται ο πολιτισμός.

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

Connecting to %s