ΦΟΙΤΗΤΙΚΕΣ ΑΝΑΜΝΗΣΕΙΣ

Δημήτρης Α. Σιδερής, ομ. καθηγητής καρδιολογίας, dimitrissideris.wordpress.com

Πρωινός Λόγος, Τρίκαλα, 18 Φεβρουαρίου 2021

Συχνό φαινόμενο οι αλλαγές στους νόμους της παιδείας, συχνές και οι φοιτητικές αντιδράσεις. Τι θυμάμαι από τη φοιτητική μου ζωή;

Εισαγωγικές εξετάσεις στην ιατρική σχολή Αθηνών. Είχα βέβαια το απολυτήριο από το Γυμνάσιο (το σημερινό Λύκειο), αλλά αυτό δεν έφθανε. Στην Ιατρική Σχολή ενδιαφέρονταν, σωστά, όχι για το αν είχα μάθει όσα είχα διδαχθεί στη δευτεροβάθμια αξιολόγηση (σύγχρονες Πανελλήνιες εξετάσεις ή όπως αλλιώς λέγονται), αλλά για το αν ήμουν ικανός να παρακολουθήσω την εκπαίδευση στο ΑΕΙ. Από την άλλη, οι εξεταστές στα ΑΕΙ ήταν ανεξέλεγκτοι, μπορώντας να βαθμολογήσουν αυθαίρετα όπως ήθελαν ευνοώντας κάποιους ή αδικώντας άλλους. Εισάχθηκα με καλή σειρά και πήρα υποτροφία.

Η απογοήτευση δεν άργησε. Από όλους τους καθηγητές μου μετριόνται στα δάχτυλα του ενός χεριού εκείνοι που θυμάμαι να μου πρόσφεραν κάτι σημαντικό. Στον αντίποδα, είχα καθηγητές που αναρωτιόμουν πώς άραγε να τέλειωσαν το δημοτικό σχολείο! Θυμάμαι εκείνον που μας έλεγε ότι “Στην Κηφισία και άλλα παραθαλάσσια μέρη”, υπάρχουν ο “σκώληξ και άλλα ερπετά” κλπ. Συνάδελφός του σχολιάζοντάς τον έλεγε πως δύο Έλληνες πήγαν για μετεκπαίδευση στη Βιέννη. “Ο εις (ο εαυτός του) έμαθαν Υγιεινήν· ο έτερος έμαθε βαλς!” Άλλος, εθνικόφρονας καθηγητής, μας δίδασκε ότι “η Ελλάς έχει εν τω κόσμω οίαν θέσιν έχει ο άνθραξ εν τω περιοδικώ συστήματι”. Ο ίδιος δεν μας άσκησε στο εργαστήριο, κάνοντας ανακαινίσεις. Έτσι δεν μπορούσαμε να δώσουμε εξετάσεις στο τέλος του χρόνου. Η Σχολή όμως τον πίεσε, έχοντας μάλιστα θεσπίσει ότι οι εξετάσεις πρέπει να γίνονται προφορικά. Αναγκάσθηκε επομένως να μας εξετάσει όταν τέλειωναν οι προθεσμίες, καλώντας όλους τους 250 φοιτητές τη Δευτέρα να εξεταστούμε προφορικά την Τρίτη. Φυσικά αυτό ήταν ανθρωπίνως αδύνατο. Έτσι, μας μοίρασε κόλες, όπου μας ζήτησε να γράψουμε “Προφορικαί εξετάσεις εις την Βιοχημείαν!”. Εκεί κόπηκα και έχασα την υποτροφία. Ατέλειωτα τα παραδείγματα ανεπάρκειας και αυθαιρεσίας των καθηγητών μας. Αντέδρασα αιρετικά. Διάβαζα ελάχιστα ίσα ίσα να περνώ τα μαθήματα χωρίς καθυστέρηση για την εγγραφή στο επόμενο έτος, με τη βάση. Στον υπόλοιπο χρόνο μου έκρινα ποιο ήταν το πιο σημαντικό μάθημα του προηγούμενου έτους και το μελετούσα τώρα, χωρίς τον μπαμπούλα των εξετάσεων, από διεθνή κυρίως συγγράμματα. Στα περισσότερα μαθήματα δεν υπήρχαν βιβλία και διαβάζαμε από σημειώσεις που είχαν κρατήσει κάποιοι στις παραδόσεις των καθηγητών. Μερικοί όμως είχαν εκδώσει εγχειρίδια. Οι βιβλιοπώλες κρατούσαν τα ονόματα των αγοραστών, που  περνούσαν έτσι στις εξετάσεις, έστω και αν δεν είχαν ανοίξει το βιβλίο. Να μην τα πολυλογώ όμως, οι παλιοί τα έχουν ζήσει και τα θυμούνται. Πάντα με κάποιες σπάνιες εκλεκτές εξαιρέσεις.

Ανακουφιστήκαμε όταν άλλαξε ο νόμος τη δεκαετία του ’80. Ήμουν πια τελειωμένος γιατρός, εκπαιδευτής στην Ιατρική Σχολή. Και πολύ σύντομα συνειδητοποιήσαμε τι σήμαινε αυτή η αλλαγή. Ένοιωσα σα να ζούσα μέσα σε μια ετοιμόρροπη καλύβα με στέγη που έσταζε όταν έβρεχε και με κουφώματα που δεν προστάτευαν, αλλά έμπαζαν ελεύθερα κρύο το χειμώνα και ζέστη το καλοκαίρι. Γκρεμίστηκε λοιπόν αυτή η καλύβα. Έγινε χωρίς να έχει προϋπάρξει ένα μελετημένο αρχιτεκτονικό σχέδιο για το κτήριο που θα χτιζόταν στη θέση της. Και ανεγέρθηκε ένα πρόχειρο οίκημα που ήταν αδύνατο να λειτουργήσει. Μια σειρά από Υπουργικές Αποφάσεις επέτρεψε να πορευόμαστε, κούτσα κούτσα, ενώ είχαμε και κάποια διεθνή παρουσία στην έρευνα. Η δημιουργία περιφερικών Πανεπιστημίων είχε πλεονεκτήματα. Η Ελλάδα, με την ανομοιογενή γεωγραφία της ευνοεί μάλλον την αποκέντρωση παρά τη συγκέντρωση. Όμως τα νέα ιδρύματα έγιναν κακέκτυπα του αποτυχημένου Αθηναϊκού προτύπου. Διαδοχικές αποφάσεις όλων των κυβερνήσεων, δεν έλυσαν τα θεμελιώδη προβλήματα σύμφωνα με τις διεθνείς εμπειρίες της σωστής παιδείας. Έγραφα παλιότερα τι θεωρούσα “λαϊκισμό”: Να μην πληρώνεις επαρκώς εργαζομένους που εργάζονται, αλλά “εργαζομένους” που δεν εργάζονται, ενώ επιδοτείς “επενδυτές” που θησαυρίζουν αντί να επενδύουν· να δίνεις πτυχία σε “φοιτητές” που δεν φοιτούν και επιδόματα σε “διδασκάλους” που δεν διδάσκουν και άλλα ανάλογα. Δηλαδή είτε λαϊκισμός έρμαιο στην ασυδοσία εκπαιδευομένων που δεν εκπαιδεύονται και εκπαιδευτών που δεν εκπαιδεύουν ή προσπάθεια επαναφοράς του συστήματος που υπήρχε τον παλιό καλό καιρό, όταν εγώ ήμουν φοιτητής!

Είχα μετάσχει σε ένα διεθνές σεμινάριο οργάνωσης της ιατρικής εκπαίδευσης 3 εβδομάδων. Σε κάποια άσκηση μας έθεσαν ένα πρόβλημα οργάνωσης της ιατρικής σχολής. Μας αποκάλυψαν εκ των υστέρων ότι το πρόβλημα ήταν αληθινό. Ο αρμόδιος Υπουργός είχε διαπιστώσει ότι οι απόφοιτοι της ιατρικής δεν ανταποκρίνονταν στις προσδοκίες της κοινωνίας από ένα γιατρό. Έστειλε τελεσίγραφο. Ή διορθώστε την κατάσταση ή σε 6 μήνες κλείνει η Σχολή! Ο κοσμήτορας συγκρότησε μια επιτροπή αποτελούμενη από όλες τις εκπαιδευτικές βαθμίδες και από όλο το εύρος των πολιτικών πεποιθήσεων, συμπεριλαμβάνοντας ακροδεξιά και ακροαριστερά. Τους μετέφερε το τελεσίγραφο. Η επιτροπή, εργαζόμενη εντατικά, κατέληξε σε εποικοδομητικές προτάσεις. Η χώρα ήταν η Φινλανδία.

Η τάξη στα ΑΕΙ είναι απαραίτητη. Οφείλει να προστατεύει από κυβερνητικές και ιδιωτικές επεμβάσεις την ελεύθερη διακίνηση ιδεών, για παραγωγή και διάδοση της γνώσης, όπως και εφαρμογή της. Απαιτείται δηλαδή ένα είδος “ασύλου” σαν εκείνο που υπάρχει γύρω από το κεντρικό νευρικό μας σύστημα, όπου ανταλλάσσονται σήματα. Αυτό διαθέτει ένα αμυντικό σύστημα (νευγογλοιακά κύτταρα), που όμως δεν κατάγονται από τη γενική άμυνα του οργανισμού, αλλά από το ίδιο το νευρικό σύστημα. Το γενικό αμυντικό σύστημα δεν είναι κατάλληλο, διότι στον αγώνα του εναντίον εισβολέων (μικροβίων, ιών κλπ) δεν διστάζει να καταστρέφει και φυσιολογικούς ιστούς, που είναι οι κύριες αιτίες των συμπτωμάτων που νοιώθομε στις αρρώστιες. Όλοι οι ιστοί όμως, αν καταστραφεί ένα μέρος τους, ανα-αυτο-επιδιορθώνουν τις ζημιές τους, εκτός από το νευρικό ιστό, όπου, τα κύτταρά του δεν πολλαπλασιάζονται. Χρειάζονται δηλαδή ειδικοί φύλακες με την ευθύνη των Πανεπιστημιακών. Ταυτόχρονα, υπάρχει το πρόβλημα των “αιώνιων φοιτητών” και της εισαγωγής ακατάλληλων φοιτητών. Η μετάθεση της ευθύνης εισαγωγής με κατάλληλη αξιολόγηση στα ΑΕΙ είναι απαραίτητη, εξασφαλίζοντας ωστόσο τόση αντικειμενικότητα όση υπάρχει στις Πανελλήνιες εξετάσεις. Η αξιολόγηση μπορεί να περιλαμβάνει τους βαθμούς του απολυτηρίου στη δευτεροβάθμια εξέταση (“πανελλήνιες”), αλλά όχι μόνον αυτήν, ανάλογα με τη Σχολή υποδοχής. Ακόμη, θα μπορούσε να υπάρχει ένα όριο στη “δωρεάν παιδεία”. Όποιος δεν πετυχαίνει στην αξιολόγηση μέσα στο ΑΕΙ, του αφαιρείται το “δωρεάν”, αφού αυτό σημαίνει πως δεν εκπαιδεύεται. Τέλος, το κριτήριο για έναρξη επαγγέλματος δεν μπορεί να είναι μόνον το πτυχίο, αλλά να γίνεται από τα αντίστοιχα συνδικαλιστικά σώματα, όπως το Τεχνικό Επιμελητήριο, ο Ιατρικός, Δικηγορικός κλπ σύλλογος, αξιολογώντας έτσι και τα ΑΕΙ.

One thought on “ΦΟΙΤΗΤΙΚΕΣ ΑΝΑΜΝΗΣΕΙΣ

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Google photo

You are commenting using your Google account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

Connecting to %s