ΟΜΑΔΙΚΟ ΕΓΚΛΗΜΑ ΚΑΙ ΤΙΜΩΡΙΑ

Δημήτρης Α. Σιδερής, ομ. καθηγητής καρδιολογίας, dimitrissideris.wordpress.com.

Κοινή Γνώμη, 13 Οκτωβρίου 2020

Ικανοποίηση ένοιωσαν οι περισσότεροι ακούοντας τη δικαστική απόφαση για τη Χρυσή Αυγή. Δικαίως. Κι εγώ ένοιωσα ικανοποίηση. Τα εγκλήματά της είχαν ομαδικό χαρακτήρα και η ποινή αφορούσε πολλούς φορείς της ιδεολογίας που οδήγησε σ΄ αυτά. Το ερώτημα όμως που με απασχολεί είναι, μπορεί η τιμωρία των οποιωνδήποτε και οσωνδήποτε να ανατρέψει το κίνητρο της εγκληματικότητας που υπάρχει πίσω από μια ιδεολογία;

Το μεγαλύτερο έγκλημα κατά της εθνικής μας υπόστασης ήταν εκείνο που οδήγησε στη Μικρασιατική καταστροφή. Εκείνοι που θεωρήθηκαν αίτιοι εκτελέστηκαν. Με την εκτέλεσή τους όμως σα να ξεπλήρωσε το χρέος της η ιδεολογία, σα να ξεπλύθηκε από τις τύψεις της και ξαναφούντωσε για να οδηγήσει μετά από λίγα χρόνια στη δικτατορία του Μεταξά. Οι συνεργάτες των Γερμανών στην κατοχή που έγιναν αιτία άγνωστου αριθμού, πάντως μεγάλου πλήθους πατριωτών όχι μόνο δεν τιμωρήθηκαν, αλλά και δικαιώθηκαν. Η αυθαίρετη τιμωρία τους από τους αντιπάλους τους όχι μόνο δεν τους συνέτισε, αλλά και τους κατέστησε θύματα τέτοια που αυτοί τελικά δικαιώθηκαν από το επίσημο κράτος μας, έγιναν άρχουσα τάξη, έτσι που οδηγηθήκαμε τελικά στη χούντα που κατέληξε στην άλλη εθνική τραγωδία, της Κύπρου. Ο ναζισμός τιμωρήθηκε από τους νικητές του παγκόσμιου πολέμου, αλλά η ιδεολογία του παραμένει. Πίστη για την ανωτερότητα της φυλής μας, της θρησκείας μας, της ιδεολογίας μας, του δίκιου μας. Ως εδώ μπορεί αυτή η πίστη να είναι ανεκτή και, όχι σπάνια, εποικοδομητική. Αλλά συχνά συνοδεύεται από μίσος κατά των αλλοφύλων, των αλλοθρήσκων, των ιδεολογικά αντιθέτων, του δίκιου των άλλων. Και τότε, ναι, οργανώνονται ολοκαυτώματα, Δίστομο, Καλάβρυτα, Λυγκιάδες και τόσα άλλα.

Το ερώτημά μου λοιπόν είναι, μπορεί η ποινή των φορέων μιας ιδεολογίας να αφανίσει την εγκληματικότητά της; Βέβαια η απροκατάληπτη δικαιοσύνη παίζει πρωτεύοντα ρόλο. Οι έξι που εκτελέστηκαν στο Γουδί, καταδικάστηκαν για εσχάτη προδοσία, που κανένας τους δεν είχε διαπράξει. Αυτό δεν σημαίνει πως δεν έφταιγαν, αλλά πως η δίκη ήταν άδικη. Ήταν αίτιοι της καταστροφής και έπρεπε να τιμωρηθούν, όπως και πολλοί άλλοι που δεν τιμωρήθηκαν για την καταστροφή· να τιμωρηθούν όμως νόμιμα. Οι συνεργάτες των κατακτητών καταδικάζονταν από αυθαίρετα “λαϊκά” δικαστήρια ή και εκτελούνταν χωρίς καν αυτή την εικονική προκατειλημμένη δίκη. Και οι ιδεολογίες όλων αυτών παρέμειναν άθικτες ή και εκδικητικές. Μπορεί άραγε να γίνει κάτι, πέρα από την ποινή των φορέων μιας εγκληματικής ιδέας; Η ποινή ικανοποιεί το λαϊκό αίσθημα, αλλά δεν ξεριζώνει την πίστη που τη συνοδεύει. Ένας τρόπος θα ήταν να συνοδεύεται ο φόβος της ποινής, από την ελπίδα της εναλλακτικής ιδέας. Μπορεί να βοηθήσει ενδεχομένως συναγείροντας περισσότερο κόσμο. Κόλαση, αλλά και Παράδεισος. Τάρταρα, αλλά και Ηλύσια Πεδία. Ωστόσο ούτε αυτή αρκεί. Το καθάρισμα των δωσιλόγων συνοδευόταν από το όνειρο μιας ιδανικής πολιτείας (που εκ των υστέρων αποδείχθηκε πως απείχε από το να είναι ιδανική) κι έτσι παρέσυρε περισσότερο κόσμο. Αλλά δεν φθάνει. Οι ιδεολόγοι έχουν τη βεβαιότητα πως είναι ιδιαίτεροι άνθρωποι, επιφορτισμένοι από την κοινωνία να αποδώσουν δικαιοσύνη. Και αυτή η πίστη τους μπορεί να τους οδηγεί σε ανήκουστες πράξεις.

Ο ιδεολόγος Раскóльников‎ οδηγείται, μετά το έγκλημα, στην κάθαρση αφού του έχει επιβληθεί η τιμωρία από τη νόμιμη ανθρώπινη δικαιοσύνη, αλλά, τελικά, μόνον όταν απομονώνεται πια στρεφόμενος στον εαυτό του. Ο Οιδίπους αυτοτιμωρήθηκε, για το τρομερό ιερόσυλο διπλό έγκλημά του, να σκοτώσει τον πατέρα του και να παντρευτεί τη μητέρα του, όταν η αλήθεια του αποκαλύπτεται. Έτσι φθάνει στην κάθαρση.

Θέλω να πω πως οι ιδεολόγοι του εγκλήματος πρέπει να οδηγηθούν στην κάθαρση και από την ανθρώπινη κοινωνική δικαιοσύνη, το επίσημο δίκαιο δηλαδή, και από την ανθρώπινη ηθική, την καθολική κοινωνική αποδοκιμασία και απομόνωση, αλλά και τελικά όταν αναγκασθούν να οδηγηθούν στην αυτοκριτική τους. Η δεξιά γενικά ιδεολογία, ανέχθηκε στον τόπο μας ή και συμμάχησε με τους δωσιλόγους, αλλά τελικά, ιδίως μετά τη χούντα και την Κυπριακή τραγωδία ξεχώρισε με σαφήνεια τη θέση της από το εγκληματικό σκέλος της. Το πλήθος των αριστερών ξεχώρισαν τη θέση τους από το Σταλινικό ολοκληρωτισμό, παρόλο που σ΄ αυτόν κυρίως στηριχθήκαμε όλοι για να αντιμετωπισθεί η ναζιστική θηριωδία.

Φυσικά είμαι ικανοποιημένος με την καταδίκη της Χρυσής Αυγής. Θα ήμουν βαθύτατα απογοητευμένος, αν δεν καταδικαζόταν. Δεν ελπίζω όμως ότι θα εξαλειφθεί η ιδεολογία της. Ιδίως αν γίνει εκμετάλλευση της καταδίκης και επικρατήσουν τα συναισθήματα, αντί της λογικής τεκμηρίωσης των γεγονότων. Με όλες τις ακραίες συνέπειές τους. Αυτό όμως που έχει περισσότερη σημασία είναι παράλληλα με την επίσημη καταδίκη από τη δικαιοσύνη κάθε παράνομης πράξης να υπάρξει και πάνδημη αποδοκιμασία των εκδηλώσεων της ξενοφοβίας, γενικά της αλλοφοβίας, της ουσίας του ναζισμού, αρχίζοντας μάλιστα από το σχολείο. Με ευθύνη των δασκάλων και συνεννόηση με τους γονείς, τα παιδιά, αν δεν το κάνουν μόνα τους, να προτρέπονται να παίζουν με τα ξένα παιδιά, να τα καλούν στις γιορτές στα σπίτια τους, να πηγαίνουν κι αυτά στα σπίτια των άλλων. Τα παιδιά εύκολα, αν δεν εμποδίζονται από τους μεγάλους, συμπεριφέρονται στον Αχμέτ, στο Μεμέτ, στο Χασάν, όπως στο Γιώργο, στο Γιάννη, στο Δημήτρη. Και να δεις που στο παιχνίδι, που δεν είναι τόσο απαραίτητη η γλώσσα, στην οποία μοιραία θα υστερούν οι ξένοι, μπορεί να υπάρχει ένας τέτοιος ξένος καλύτερος, που να ανεβάζει τις νίκες της ομάδας στην οποίαν εντάσσεται.

Κάθε άνθρωπος συμπεριφέρεται γενικά ανάλογα με την παραδεκτή συμπεριφορά της ομάδας στην οποίαν εκούσια (μερικές φορές και ακούσια) ανήκει. Η δική μας παράδοση στηρίζεται σε εκείνη των προγόνων μας και αργότερα του Χριστιανισμού. Οι πρόγονοί μας, ναι, ξεχώριζαν του Έλληνες από τους “βαρβάρους”, αλλά δεν δίσταζαν να θαυμάζουν τους πολιτισμούς τους και να μαθαίνουν από αυτούς. Ο Θαλής, ο Πλάτων και άλλοι έμαθαν από τους Αιγυπτίους. Ο Ξενοφών θαυμάζει την Κύρου παιδεία. Ο Αριστοτέλης μελετά τα πολιτεύματά τους μαζί με εκείνα διαφόρων Ελληνικών πόλεων για να καταλήξει στα “Πολιτικά” του. Παραπέρα, με την επίδραση του Χριστιανισμού, μάθαμε πως “οὐκ  ἒνι  Ἰουδαῖος  οὐδἑ  Ἓλλην,  οὐκ  ἒνι  δοῦλος  οὐδἑ  ἐλεύθερος,  οὐκ  ἒνι  ἂρσεν  καὶ   θῆλυ,  πάντες  γὰρ  ὑμεῖς  εἷς  ἐστἑ  ἐν  Χριστῷ  Ἰησοῦ (Παύλος προς Γαλάτας). Επιστρέφοντας στους αρχαίους, λέει ο Αντιφών: “ Καὶ ἐν πᾶσι τούτοις οὒτε βάρβαρος ἀφώρισται ἡμῶν οὐδεὶς οὒτε  Ἓλλην.  Ἀναπνέομεν γὰρ εἰς τὸν ἀέρα ἃπαντες κατ τστόμα κα κατά τς ρίνας κα ἐσθίομεν χερσίν πάντες.

ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΚΗ ΠΑΙΔΕΊΑ

Δημήτρης Α. Σιδερής, ομ. καθηγητής καρδιολογίας, dimitrissideris.wordpress.com

Ηπειρωτικός Αγών, 9 Οκτωβρίου 2020

Θυμάμαι, παιδάκι, τα παραμύθια που μου έλεγε η γιαγιά μου ή, λίγο αργότερα, που διάβαζα μόνος μου. Είχαν βασιλιάδες, δράκους, βασιλοπούλες, αλλά πάντοτε, ο πιο μικρός κaι παρακατιανός ήταν που τα έβγαζε πέρα, ο Κοντορεβυθούλης, η Σταχτοπούτα. Θυμήθηκα τελευταία κάποιο. Η Ποντικίνα θέλησε να παντρέψει την κορούλα της με το δυνατότερο άρχοντα του κόσμου. Απευθύνθηκε πρώτα στον Ήλιο. “Εγώ δυνατός άρχοντας; έρχεται κάθε τόσο το Σύννεφο και με σκεπάζει!”, αποποιήθηκε το συνοικέσιο ο Ήλιος. Γραμμή λοιπόν, η Ποντικίνα πάει στο Σύννεφο. “Μα εγώ, μόλις πάω να αναπαυθώ έρχεται ο Βοριάς και με διώχνει”, απάντησε το Σύννεφο. Ίσα πάει στο Βοριά. “Χρόνια τώρα φυσομανώ να ρίξω κείνον κει τον Πύργο και δεν τα καταφέρνω”. Δυνατότερος άρχοντας λοιπόν ο Πύργος. Πήγε και τον βρήκε η φιλόδοξη μάνα. “Μα τι λες; Στηρίζομαι σε μια σκαλωσιά κι έρχεται και τη ροκανίζει ο Ποντικός. Σε λίγο καταρρέω.” Έτσι, ο δυνατότερος άρχοντας, ο καταλληλότερος γαμπρός, για την πεντάμορφη Ποντικοπούλα ήταν ο Ποντικός. Μα κι οι πρόγονοί μας, δεν πήγαιναν πίσω σε δημοκρατική παιδεία. Κι ας είχαν βασιλιάδες.  Όταν κατέφυγαν ικέτιδες στον Πελασγό, οι 50 κόρες του Δαναού, ζητώντας να τις προστατέψει από τους εξαδέλφους τους Αιγύπτιους που ήθελαν να τις παντρευτούν αιμομικτικά, αυτός βρέθηκε σε δίλημμα. Αν τις διώξει, κινδυνεύει από την τιμωρία του Δία που προστατεύει τους ικέτες, αλλά αν τις δεχτεί, κινδυνεύει από ενδεχόμενη επιδρομή των βαρβάρων. Πρώτο του μέλημα είναι η ευθύνη του προς την πόλη και ενώ δείχνει να φοβάται την απειλή των Αιγυπτίων, οι Δαναΐδες επεμβαίνουν δραματικά απειλώντας με αυτοχειρία εφόσον τις διώξει, έτσι ώστε να μιάνουν την πόλη του Άργους. Και ο Πελασγός καταφεύγει στη δημοκρατική λύση: δημοψήφισμα. Οι ικέτιδες δεν τίμησαν τη φιλοξενία που τους προσφέρθηκε, έσφαξαν την πρώτη νύχτα του γάμου τους γαμπρούς (εκτός από μία που ο γιος της, μολονότι γιος προσφύγων, έγινε αργότερα βασιλιάς του Άργους). Οι θεοί όμως αγρυπνούσαν και οι Δαναΐδες καταδικάστηκαν να γεμίσουν ένα πιθάρι με νερό. Αλλά το πιθάρι είναι τρύπιο. Κι εξακολουθούν ως αυτή τη στιγμή που γράφω τούτες τις γραμμές να κουβαλάνε νερό. Αλλά και ο Χριστούλης, αργότερα, μέσα στη φάτνη των αλόγων γεννήθηκε!

Με κάπως τέτοια παιδεία μεγαλώσαμε οι Έλληνες από την αρχαιότητα ως σήμερα, ακόμα κι όταν μας κυβερνούσαν αυταρχικοί τύραννοι, αυτοκράτορες, δικτάτορες. Αυτή ήταν η λαϊκή παιδεία που μας μετέφεραν, παιδιά, οι παλιοί. Και τώρα; Οι ήρωες των σημερινών παιδιών είναι οι παντοδύναμοι, που είναι βέβαια πάντοτε καλοί παραβάτες του νόμου: Ο Μίστερ Αμέρικα, ο Σπάιντερμαν κ.λπ. Ισχυρίζομαι πως κατάλληλη εκπαίδευση δεν είναι αυτή που μας φορτώνει γνώσεις απαραίτητες για να επιβιώσουμε στο σύγχρονο καπιταλιστικό κόσμο. Χρειάζεται, αναμφισβήτητα, κι αυτή, αλλά το σημαντικό είναι η διαμόρφωση της στάσης μας, η δημιουργία μέσα μας μιας κλίμακας αξιών στην οποίαν εντάσσομε κάθε νέα γνώση που αποκτούμε. Η διαδικασία για τη δημιουργία της κλίμακας των αξιών, αυτή είναι, κατά έναν ορισμό, η παιδεία. Εκπαίδευση είναι, σε αντιπαραβολή, η ανάπτυξη της ικανότητας να κάνει κάποιος κάτι που δεν μπορούσε να το κάνει προηγουμένως.

Η παιδεία μπορεί να ποικίλλει. Μπορεί να μας ανοίγει ορίζοντες, να κάνει όσο ευρύτερες είναι δυνατό τις επιλογές μας. Αυτή είναι η παιδεία της ελευθερίας. Μπορεί, από την άλλη, να υψώνει παρωπίδες τέτοιες που να απορρίπτουμε όλες τις λύσεις εκτός από, ιδανικά, μία, εκείνην που μας επιβάλλει η εκάστοτε κρατούσα κατάσταση. Αυτός είναι ο ορισμός της πλύσης εγκεφάλου. Χάρη σ΄ αυτήν, ακόμη κι όταν βρεθούμε μπροστά στο πιο ωραίο όραμα που αξίζει να πολεμήσουμε γι΄ αυτό, το απορρίπτομε. “Δεν γίνονται σήμερα αυτά τα πράγματα!”. Δεν γίνονται, διότι δεν πειθόμαστε να προσπαθήσουμε. Κι επειδή δεν προσπαθούμε, δεν μας φαίνεται ωραίο το όραμα και αναζητούμε χίλιες δυο προφάσεις να αποδείξουμε πως δεν είναι καλό. Όμφακές εἰσιν.

Ασφαλώς δεν γίνεται παιδεία χωρίς εκπαίδευση, χωρίς πληροφόρηση. Δεν μπορώ να μιλάω κάποια γλώσσα γνωρίζοντας καλά τη Γραμματική και το Συντακτικό της, με τη χρήση του λεξικού. Πρέπει να έχω ενσωματωμένο μέσα μου, στη μνήμη μου, και κάποιο θησαυρό από λέξεις. Αλλά η ουσία στην παιδεία, το Συντακτικό και η Γραμματική της πνευματικής ανάπτυξής μας, όχι το περιεχόμενό της, έχει ξεφύγει από την παράδοση της οικογένειας. Ήδη, υποχρεωτικά, από πολύ μικρή ηλικία το παιδί αποσπάται σε νηπιαγωγείο. Αλλά και στο σπίτι αν μένει, οι γονείς απουσιάζουν και στο σπίτι εισδύει παρείσακτη η τηλεόραση, το τάμπλετ και ολόκληρη η σύγχρονη αντιπαιδαγωγική τεχνολογία. Και ομολογώ, δεν ξέρω πώς θα μπορούσε να αντιδράσει κάποιος για τις επόμενες γενιές. Η οικογένεια βρίσκεται σε διάλυση. Οι γονείς αργούν να παντρευτούν εργάζονται, και όταν αποκτήσουν παιδιά χωρίζουν. Ή οι ευέλπιδες “γονείς” είναι στείροι, ομοφυλόφιλοι. Καλά κάνουν, αλλά δεν αποκτούν μεταξύ τους παιδιά και, αν υιοθετήσουν, δεν αποτελούν ικανοποιητική μικρογραφία της κοινωνίας, για να εκπαιδεύσουν προτυπωμένα ανάλογα τα τέκνα τους, αφού η κοινωνία αποτελείται κατά 50% από άνδρες και 50% γυναίκες. Γενικά η στατιστική αντιπροσώπευση σε ένα σύστημα αποτελεί εξοβελιστέα κατάρα.

Κάθε καθεστώς, για να είναι μακροχρόνια σταθερό, στηρίζεται στην κατάλληλη παιδεία που επιβάλλει, ώστε οι πολίτες που θα προκύψουν να το στηρίζουν. Μετά την κατά κράτος ήττα της δημοκρατίας στους προγόνους μας, ακολούθησαν αιώνες στους οποίους γινόταν προσπάθεια να φυτευθεί μέσα στους Έλληνες μια ακατάβλητη δύναμη που είναι ανώφελο να προσπαθείς να την κλονίσεις. Η θρησκεία του ταπεινού Χριστού επιβλήθηκε ως η θρησκεία ενός εκδικητικού Παντοδύναμου Θεού που άγνωστες είναι οι βουλές του, αλλά αυτές είναι. Στην Αναγέννηση και το Διαφωτισμό έγινε προσπάθεια να φύγει από το θρόνο ο Θεός και στη θέση του να τοποθετηθεί η Λογική. Σε σημαντικό βαθμό το πέτυχε. Όμως, ο θρόνος παρέμεινε. Ο 20ός αιώνας άρχισε να αποδομεί τη Λογική, παρά τα αξιοθαύμαστα επιτεύγματά της. Ανατράπηκαν οι αρχές της Φυσικής, οι νόμοι της μελωδίας και αρμονίας, του ταιριάσματος σχημάτων και χρωμάτων, της κοινωνικής ισορροπίας. Οι ολοκληρωτισμοί επικράτησαν, τελικά νικήθηκαν κατά κράτος, μόνο για να αντικατασταθούν από άλλους ολοκληρωτισμούς με ρεπουμπλικανικό μανδύα. Η δημοκρατία ξεχάστηκε. Το σύγχρονο σύστημα, πιο έξυπνο από τα προηγούμενα, ξερίζωσε την ανώνυμη οικογενειακή παράδοση και εγκατέστησε την πλύση εγκεφάλου στη θέση της παιδείας. Απομένει στους σκεπτόμενους ανθρώπους να προβάλουν τις απόψεις τους, που, έστω και αντιφατικές μεταξύ τους (ίσως ακριβώς επειδή είναι αντιφατικές) θα τσιγκλήσουν τους ανθρώπους να ξαναρχίσουν να σκέφτονται, να έχουν παιδεία.

ΕΠΟΠΟΙΙΕΣ

Δημήτρης Α. Σιδερής, ομ. καθηγητής καρδιολογίας, dimitrissideris.wordpress.com

Πρωινός Λόγος, Τρίκαλα, 8 Οκτωβρίου 2020

Πηγαίναμε με το αυτοκίνητο στο χωριό του πεθερού μου, ενός πολυδιαβασμένου ανθρώπου. Πριν από αρκετές δεκαετίες. Το χωριό, ορεινό στην Αρκαδία, ήταν με διψήφιο αριθμό γερόντων πια. Στο δρόμο συναντούσαμε ερείπια και ο πεθερός μου σχολίαζε: “Καθένα από αυτά είναι και μια εποποιία”. Δεν ήμουν βέβαιος πως καταλάβαινα τι ακριβώς εννοούσε, ώσπου πριν από δύο δεκαετίες ταξίδεψα στη Μελβούρνη για ένα συνέδριο.

Το ταξίδι, πάνω από 20 ώρες, μας έδωσε την ευκαιρία να γνωριστούμε στο αεροπλάνο με μια γυναίκα που συνόδευε ένα παλικάρι 17-18 χρονών που είχε όλο το δεξιό κάτω άκρο του στο γύψο. Μας προσκάλεσε στο σπίτι της. Πήγαμε πραγματικά, από περιέργεια, να δούμε πώς ζουν οι κάτοικοι της τρίτης (ή τέταρτης, δεν είμαι βέβαιος) σε πληθυσμό Ελληνικής πόλης. Η γειτονιά ήταν καθαρά Ελληνική. Στα μαγαζιά έβλεπες μόνο Ελληνικές επιγραφές. Στο σπίτι της οικοδέσποινας ήλθαν και άλλοι γείτονες να δουν τους Έλληνες από την πατρίδα. Και μάθαμε την ιστορία της. “Ειδύλλιο και εποποιία” επιγράφει το 4ο μέρος των Αθλίων του ο V.Hugo. Ήταν από την Κατερίνη. Εκείνη ντόπια, εκείνος Πόντιος. Αγαπήθηκαν, παντρεύτηκαν. Καμιά από τις δυο οικογένειες δεν καλοδέχθηκε το γάμο. “Δεν μπορείς να παντρευτείς έναν ξένο!”. Κι ας ήταν “ομόηθοι, ομόθρησκοι, όμαιμοι, ομόγλωσσοι” (Ηρόδοτος). Ήταν απλώς ξένοι! Δεν είχαν δουλειά, το μωρό χρειαζόταν γάλα και κανένας από τις δυο οικογένειες δεν βοήθησε. Αναγκάσθηκαν να εκπατρισθούν, “οικονομικοί μετανάστες”, στην Αυστραλία. Έκαναν ένα μικρό κομπόδεμα και επέστρεψαν στην Κατερίνη, όπου άνοιξαν ένα καφενείο. Όλα πήγαιναν καλά. Η κόρη τους αγάπησε κάποιον ντόπιο, αλλά που ζούσε μόνιμα στη Στοκχόλμη. “Με τις ευχές μας”, είπαν και οι γονείς. “Ζήσαμε κι εμείς στην ξενιτιά και ξέρομε τι σημαίνει”. Έφυγαν παντρεμένα τα παιδιά και μετά από λίγους μήνες έρχεται το τηλεγράφημα: “Ελάτε να με πάρετε!”. Τι να συνέβαινε; Τηλέφωνο δεν είχαν. Έτυχαν και σε μια πανευρωπαϊκή απεργία των αεροπορικών γραμμών. Πούλησαν το καφενείο για τα έξοδα του ταξιδιού και μετά από περιπέτεια γυρίζοντας σε όλη την Ευρώπη φθάσανε στη Στοκχόλμη. Δεν ξέρω με ποιο τρόπο ήλθαν σε επικοινωνία με την κόρη τους και τη συνάντησαν. Είχε κάποιους μώλωπες. Την έδερνε. Ενώ τους μιλούσε για τη ζωή τους, έφθασε και η αστυνομία. Τους πήραν στο τμήμα. “Με σας δεν έχομε πρόβλημα. Αλλά το σύζυγό σας τον παρακολουθούμε στενά, διότι είναι έμπορος ναρκωτικών!” Πίσω στην Κατερίνη, αλλά τώρα χωρίς δουλειά και χωρίς λεφτά. Ξανά Μελβούρνη. Άρχισαν να συνέρχονται. Ο τρίτος γιος τους δεν τάπαιρνε τα γράμματα, έτσι πήγε λιμενεργάτης. Λίγες μέρες αφότου έπιασε δουλειά, ενώ εργαζόταν στο αμπάρι ενός πλοίου, κόβεται ένα σχοινί από 20 μέτρα ψηλά και πέφτει το φορτίο, 2 τόνοι, πάνω στο παλικάρι. Δεν σκοτώθηκε, αλλά γλίτωσε με πολλά κατάγματα. Τα περισσότερα αντιμετωπίσθηκαν επιτόπου, αλλά για το πιο σοβαρό, στο δεξιό κάτω άκρο, τους απογοήτευσαν οι γιατροί. Άκουσαν ότι στη Γερμανία υπήρχε ένας ειδικός ορθοπεδικός, πούλησαν ό,τι μπορούσαν και εμείς συναντήσαμε τη μητέρα με το παιδί στο αεροπλάνο ενώ επέστρεφαν.

Τι να πρωτοσκεφθεί κανένας με μια τέτοια ιστορία. Την απέχθεια στον “ξένο”; Μετά από δεκαετίες συγκατοίκησης εξακολουθούσαν αμοιβαία να είναι ξένοι. “Παπούτσι από τον τόπο σου κι ας είν΄ και μπαλωμένο”. Την αφομοίωση κανένας δεν τη θέλει. Οι ντόπιοι, ακόμη και καλοπροαίρετοι, την εννοούν να γίνουν οι ξένοι όμοιοι με μας, δηλαδή να απαρνηθούν την ταυτότητά τους. Οι ξένοι: μα αυτό δεν γίνεται! Σημαίνει υπαρξιακή θυσία. Το πάντρεμα όμως είναι δυνατό. Και δημιουργικό.

Να πρωτοσκεφθεί κανένας πως το “παπούτσι από τον τόπο μου”, έξω από τον τόπο του μπορεί να γίνει έμπορος ναρκωτικών; Τη συμπεριφορά μας την καθορίζει σε σημαντικό βαθμό ο καθένας μας, αλλά σε εξίσου σημαντικό βαθμό την καθορίζει το περιβάλλον, τόσο το έλλογο όσο και το φυσικό.

Ή να πρωτοσκεφθούμε την τεράστια δύναμη της αγάπης, που υπερνίκησε όλα τα εμπόδια, που έπεσε, σηκώθηκε, ξαναέπεσε ξανασηκώθηκε και αγωνίζεται και αντέχει; Τώρα ήξερα τι εννοούσε ο πεθερός μου λέγοντας “εποποιία” και τι εννοούσε ο Ουγκώ συνδυάζοντάς την με το “ειδύλλιο”.

Είμαι επιφυλακτικός μπροστά σε κάθε “ξένο”, που τις περισσότερες φορές είναι κυνηγημένος από τον τόπο του είτε από φυσικές καταστροφές, είτε από σφαίρες είτε και απλώς από ανέχεια. Και όλα τα κυνηγημένα ζώα συμπεριφέρονται άγρια, επιθετικά. Από την άλλη, μπορώ να επωφεληθώ. Ο ξένος είναι έτοιμος να παράσχει εξυπηρέτηση με χαμηλή αμοιβή. Προπάντων όμως, αγαπώ, γιατί πηγάζει από μέσα μου, όπως σε ένα κεραυνοβόλο έρωτα με την πρώτη ματιά. Αλλά αγαπώ και όποιον μου συμπεριφέρεται με αγάπη, ακόμη και όταν δεν τη νοιώθει. Θυμάμαι ένα κατσικάκι μωρό. Το είχαν χωρίσει από τη μητέρα του και για ένα διάστημα ανέλαβα εγώ να το ταΐζω με το μπιμπερό. Δεν ήθελε να φύγει από δίπλα μου δείχνοντάς μου την αγάπη του. Τις νύχτες – ήταν καλοκαίρι και κοιμόμουν στο ύπαιθρο – ερχόταν και ξάπλωνε κάτω από το κρεβάτι μου. Με αγαπούσε γιατί του έδειχνα αγάπη και το αγάπησα κι εγώ. Όσο δεν βρισκόμαστε σε άμεσο κίνδυνο, έχομε τις εφεδρείες να επιλέγουμε πώς να συμπεριφερθούμε. Η χωρίς παρόντα λόγο επιφυλακτικότητα ή και επιθετικότητά μας κύρια αιτία έχει τη δική μας φοβία, τον παράλογο φόβο μας, δηλαδή, την αίσθηση κατώτερότητάς μας, που, για να την αντιμετωπίσουμε, τη μετατρέπομε σε ανωτερότητα απέναντι σε έναν άλλο. Αυτή τη σοφία μας τη μετέφεραν οι ιεροί δάσκαλοι των προγόνων μας. Για τον ξένιο Δία, η φιλοξενία ήταν απαραβίαστη. Σε κατάχρησή της από οποιαδήποτε πλευρά, ο ίδιος ο Δίας τιμωρούσε αμείλικτος. Ο Δίας (η κυβέρνηση), όχι ο οικοδεσπότης. Οι Δαναΐδες που μίαναν τον τόπο που τους πρόσφερε καταφύγιο καταδικάστηκαν να γεμίζουν ένα πιθάρι με νερό. Μόνο που αυτό ήταν τρύπιο και εξακολουθούν να κουβαλάν ως σήμερα νερό. Ο Ιξίων δολοφόνησε το φιλοξενούμενο πεθερό του και ο Δίας τον έδεσε σε ένα φλεγόμενο τροχό με φίδια που ακόμα σήμερα περιστρέφεται. Ο άλλος μέγιστος Διδάσκαλος μας λέει:  “Τότε  ἀποκριθήσονται  αὐτῷ  οἱ  δίκαιοι  λέγοντες·  κύριε, πότε  σὲ  είδομεν  πεινῶντα  καὶ  ἐθρέψαμεν,  ἢ διψῶντα  καὶ  ἐποτίσαμεν;  Πότε  δὲ  σὲ  εἲδομεν  ξένον  καὶ  συνηγάγομεν,  ἢ  γυμνὸν  καὶ  περιεβάλομεν;  πότε  δὲ  σὲ  εἲδομεν  ἀσθενῆ  ἢ  ἐν  φυλακῇ  καὶ  ήλθομεν  προς  σὲ;  καὶ  αποκριθείς  ὁ  βασιλεύς  ἐρεῖ  αὐτοίς·  ἀμήν  λέγω  ὑμῖν,  ἐφ’  ὃσον  ἐποιήσατε  ἑνί  τούτων  τῶν  αδελφῶν  μου  τῶν  ἐλαχίστων,  ἐμοῖ  ἐποιήσατε.”. Χωρίς τη φιλοξενία ούτε Έλληνες είμαστε ούτε Χριστιανοί.

ΥΠΟΚΡΙΣΙΑ Ή ΣΥΓΧΥΣΗ;

Δημήτρης Α. Σιδερής, ομ. καθηγητής καρδιολογίας, dimitrissideris.wordpress.com

Κοινή Γνώμη, 6 Οκτωβρίου 2020

Αφού θέλεις κοινοκτημοσύνη, υποκριτή αριστερέ, μοίρασε ό,τι έχεις στους άλλους και άσε ήσυχους εμάς τους άλλους που δεν τη θέλομε. Όμως αυτός δεν προτρέπει να μοιράσει ο καθένας μας στους άλλους ό,τι έχει, αλλά να γίνουμε όλοι ιδιοκτήτες όλων των κτημάτων. Αυτό δεν μπορεί να το κάνει μόνος του.

Αφού θέλεις, υποκριτή πονόψυχε, να περιθάλπουμε τους πρόσφυγες/μετανάστες, πάρ΄ τους εσύ στο σπίτι σου, περίθαλψέ τους κι άσε ήσυχους εμάς τους άλλους που δεν τους θέλομε. Όμως αυτός προτρέπει να υπάρχει περίθαλψη για όποιον τη ζητά στον τόπο μας, όχι να προσφέρει οποιοσδήποτε τη δική του. Να έχουμε όλοι, γέροι, ανήμποροι, κι αυτοί, στέγη, δυνατότητα εργασίας, παιδεία για τα παιδιά μας, υγεία, μέριμνα. Σ΄ αυτό, θα συμβάλουν οι πρόσφυγες/μετανάστες εργαζόμενοι για το κοινό καλό. Αυτό δεν μπορεί να το κάνει μόνος του.

Αφού θέλεις να φοράμε μάσκα, υποκριτή νομοταγή, να εμβολιαζόμαστε, να είμαστε ασφαλισμένοι όταν οδηγούμε, φόρα εσύ τη μάσκα, κάνε εσύ τα εμβόλια, πλήρωνε εσύ τον ασφαλιστή σου κι άσε ήσυχους εμάς τους άλλους που δεν θέλομε. Όμως αυτός δεν προτρέπει να υπερασπίζεται καθένας τον εαυτό του, οι ασφάλειες δεν μας κάνουν άτρωτους. Απαιτεί όμως να μειώνουμε όλοι του κινδύνους να προκαλέσουμε άθελα ζημιά στους άλλους με τις δραστηριότητές μας. Μάσκα όχι τόσο για να προστατευθώ, αλλά για να μην μεταδίδω στους άλλους τον ιό που άθελά μου του εκτοξεύω, αν είμαι φορέας του. Χωρίς μάσκα, εκούσια τους απειλώ. Έτσι κι εγώ προστατεύομαι διττά, και διότι έχω ασπίδα, και διότι εμποδίζονται οι άλλοι να έχουν δόρυ. Το ίδιο ακριβώς ισχύει με επιστημονικά τεκμηριωμένους εμβολιασμούς. Το ίδιο ισχύει και για την ασφάλεια αυτοκινήτου· αν θέλω το ασφαλίζω για να επιδιορθώσω όποια ζημιά μου επενεχθεί με οποιονδήποτε τρόπο, αν δεν θέλω δεν το κάνω. Αλλά απαιτώ να είναι όλοι οι οδηγοί ασφαλισμένοι, ώστε αν κάποιος μου προξενήσει ζημιά, αυτή να μπορεί να διορθωθεί είτε έχει τις οικονομικές δυνατότητες ο οδηγός που έφταιγε είτε όχι. Αυτό δεν μπορώ να το κάνω μόνος μου.

Αφού θέλεις, υποκριτή προοδευτικέ, να πηγαίνουν τα παιδιά σε δημόσιο σχολείο, στείλε και τα δικά σου εκεί και όχι σε πανάκριβο ιδιωτικό εκπαιδευτικό ίδρυμα. Μα αυτός δεν θέλει να πηγαίνουν τα παιδιά σε δημόσιο ή σε ιδιωτικό σχολείο, αλλά όλα τα δημόσια σχολεία να έχουν επίπεδο σαν εκείνο του πανάκριβου ιδιωτικού.

Αφού θέλεις να κατοικηθούν τα ξερονήσια μας, υποκριτή Σιδερή, πήγαινε εσύ πρώτα. Μα εγώ δεν ζητώ να πάνε άνθρωποι στην ερημιά, αλλά να πάψουν να είναι ερημιές, δημιουργώντας οικονομικές παραγωγικές μονάδες, εκμεταλλευόμενες τους ανέμους, τον ήλιο, τα κύματα, τη θάλασσα. Μόνος μου δεν μπορώ να το κάνω.

Υπάρχουν άπειρα παραδείγματα σαν τα παραπάνω. Και σημαίνουν μια υποχρεωτική επιβολή του κράτους πάνω σε όλους. Ακόμη και με χρήση βίας. Και είναι δίκαιο. Όταν η ωφέλεια δεν αφορά κάποιο άτομο, αλλά είναι διάχυτη σε όποιον λάχει, το σύνολο πρέπει να υποστεί την επιβολή. Στην απλούστερη μορφή της είναι η φορολόγηση των πολιτών. Και τώρα προκύπτει το πρώτο ερώτημα. Πώς ιεραρχούνται όλες οι παραπάνω ωφέλειες για το σύνολο; Τη θέλομε οι περισσότεροι την κοινοκτημοσύνη; τη θέλομε την υποδοχή των προσφύγων/μεταναστών με την προσφορά τους, όπως στην οικιακή βοήθεια, ιδίως για τους υπερήλικες και αναπήρους, στις αγροτικές εργασίες και σε όσες δουλειές εμείς περιφρονούμε να εκτελέσουμε; Τη θέλομε την προστασία από πανδημίες, την αποκατάσταση μετά από ζημιές προσωπικές και σε περιουσίες, ζημιές που μας προκαλούν άθελά τους οι τυχόντες οδηγοί; Τη θέλομε την προστασία των συνόρων μας από ανεπιθύμητους ενόπλους; Τη θέλομε την άριστη παιδεία για όλους; Τη θέλομε την άριστη προσφορά υγείας σε όλους; Τη θέλομε την ανάπτυξη της περιφέρειας; Και τη μέριμνα για τους ηλικιωμένους και τους ανήμπορους; Αν τα οικονομικά μας είναι πολύ στριμωγμένα, σε κάποια από αυτά θα πρέπει να κάνουμε αβαρίες, ιεράρχηση. Ποια θα είναι αυτά; Προφανώς η ιεράρχηση δεν μπορεί να απαντηθεί από εξουσιοδοτημένους προεπιλεγμένους αντιπροσώπους μας, διότι αυτοί ανήκουν στις πιο ασφαλείς πληθυσμιακές ομάδες, σ΄ αυτές που χρησιμοποιούν τα προνομιακά κοινωνικά μέσα. Πρέπει να τα απαντήσει άμεσα ο ίδιος ο λαός. Και ακολουθεί το δεύτερο ερώτημα. Τίποτε δεν γίνεται τσάμπα. Το κράτος δεν είναι μια μηχανή που παράγει λεφτά. Όλοι θα ωφεληθούν το ίδιο από τέτοια μέτρα σαν τα παραπάνω. Τα μέτρα έχουν κόστος οικονομικό δυσβάστακτο. Ποιος θα το επωμισθεί; Μα αφού όλοι, βασιλείς και στρατιώτες, πένητες και πλούσιοι, δίκαιοι και αμαρτωλοί, όλοι εξίσου ωφελούνται, θα πρέπει και όλοι εξίσου να το επωμισθούν. Όμως, η αφαίρεση των ίδιων δυνατοτήτων εξίσου από άνισους ανθρώπους, αυξάνει την ανισότητα. Αν αφαιρέσω το ίδιο 5 από το φτωχό 10, και από το πλούσιο 100, μετά την αφαίρεση, το φτωχό 10, το δέκατο του 100, θα μείνει με 5, που είναι το εικοστό σχεδόν των 95 που μένουν από τα πλούσια 100. Όλες όμως οι γενικευμένες απειλές είναι τόσο μεγαλύτερες εξίσου για όλους, όσο μεγαλύτερη είναι η ανισότητα. Η ανισότητα, επομένως, δεν επιτρέπεται να μεγαλώνει, διότι αυξάνει τους κινδύνους εξίσου για όλους, ακόμη και για αρχηγούς κρατών, όπως η απειλή των ιών. Και Johnson καi Trump. Από την άλλη, ο πλούτος μπορεί να είναι είτε αποκρυσταλλωμένος θησαυρός είτε ζωντανό κεφάλαιο που τίκτει τόκο. Οποιαδήποτε επιλογή μας δεν επιτρέπεται να θίγει το κεφάλαιό μας. Οι θησαυροί πάλι χρειάζονται για ώρα ανάγκης.

Τα δύο ερωτήματα που έθεσα είναι ποσοτικά, όχι ποιοτικά. Τα μέτρα που πρέπει να ληφθούν για την προστασία μας είναι ποιότητα στη ζωή μας. Όμως το μέγεθος της ανάγκης τους και το κόστος τους είναι ποσότητα. Στις ποσότητες υπάρχει πάντοτε η δυνατότητα συμβιβασμών. Τέτοιοι συμβιβασμοί δεν μπορούν να γίνονται από άρχοντες προεπιλεγμένους πριν από εμάς για εμάς, έστω και αν εμείς διαλέγουμε κάποιους από τους προεπιλεγμένους. Πρέπει να γίνεται από τον απροκατάληπτο λαό. Μόνο η δημοκρατία παρέχει τέτοιες δυνατότητες. Η αμετάκλητη απόφαση του λαού με ένα δημοψήφισμα είναι η πιο αξιόπιστα “ορθή” (δηλαδή αποδεκτή) απόφαση, αλλά δεν επιτρέπει διαβούλευση και μπορεί να αποδειχθεί λανθασμένη στο μέλλον. Απαντά σε μια ερώτηση με ένα ναι ή ένα όχι. Εναλλακτικά, η δημοκρατία παρέχει τη δυνατότητα για στατιστικά ορθή απόφαση μετά από διαβούλευση, αλλά με μετρητές πιθανότητες τυχαίου σφάλματος, με κληρωμένους βουλευτές. Σαν τη βουλή των προγόνων μας.

Αφού θέλεις να είσαι Έλληνας, υποκριτή Ελληναρά, εκείνους να μιμηθείς.

ΝΙΚΗΤΕΣ ΗΤΤΗΜΕΝΟΙ

Δημήτρης Α. Σιδερής, ομ. καθηγητής καρδιολογίας, dimitrissideris.wordpress.com

Ηπειρωτικός Αγών, 2 Οκτωβρίου 2020

Σε ένα πόλεμο υπάρχουν πάντοτε νικητές και ηττημένοι. Ηττημένοι είναι οι εμπόλεμοι, με οποιαδήποτε έκβαση του πολέμου. Νικητές είναι οι πωλητές όπλων! Ο όχλος αναστατώνεται πάντοτε με την ιδέα του πολέμου. Άλλοτε πανικοβάλλεται και άλλοτε ενθουσιάζεται, πάντως δεν διαλογίζεται. Υπενθυμίζεται πως πανικός είναι ένα αγελαίο χαρακτηριστικό, όπως ατομικό είναι το άγχος. Ο φόβος είναι το φυσιολογικό συναίσθημα μπροστά σε μια απειλή. Συμβάλλει στην προστασία μας. Η αγωνία είναι φόβος που οδηγεί σε αγώνα με πάλη ή φυγή, ανάλογα με την περίπτωση. Άγχος είναι φόβος χωρίς αισθητή προέλευση της απειλής, π.χ. φοβάμαι απλώς μήπως πεθάνω. Έτσι δεν μπορώ ούτε και να αγωνισθώ. Παραλύω. Ο πανικός είναι φόβος, που μεταδίδεται μιμητικά από τον ένα στον άλλον. Στον όχλο επικρατεί η μίμηση. Ο ακραίος φόβος με οποιαδήποτε μορφή συναγείρει τον οργανισμό παράγοντας ορμόνες που αυξάνουν την ταχύτητα των αμυντικών λειτουργιών μας. Αυτές ενισχύονται, συχνά χωρίς ικανή ειδικότητα, αλλά καταναλώνουν χρήσιμες ουσίες και παράγουν άχρηστες με ρυθμό τόσο ταχύ που δεν προλαβαίνει να αποκαθίσταται η ισορροπία. Το αποτέλεσμα είναι ταχεία επέλευση καμάτου, άρνησης των μυών μας να υπακούν στις νευρικές επιταγές, λόγω της ανεπάρκειας εφοδίων και της περίσσειας τοξινών. 

Μια έλλογη εξουσία κυβερνά το δήμο, ο οποίος διαβουλεύεται, και αποτελεί είτε υποχρεωτικά το σύνολο του λαού, ή ένα αξιόπιστα αντιπροσωπευτικό δείγμα του, όπως μια βουλή επιλεγμένη με κλήρωση μεταξύ όλων των πολιτών, αντίθετα από τον όχλο στον οποίον συμμετέχουν όσοι θέλουν και συνθηματολογούν. Προσοχή! Μια βουλή που έχει προκύψει με εκλογή δεν εκπροσωπεί το δήμο, αλλά τα κόμματα. Οι βουλευτές είναι υποχρεωμένοι νόμιμα, έστω και έμμεσα, να ενεργούν όπως απαιτούν 1) το κόμμα που τους εξέλεξε υποψηφίους εναντίον των άλλων κομμάτων, 2) οι ψηφοφόροι που τους επέλεξαν μεταξύ των προεκλεγμένων από το κόμμα συχνά εναντίον των συνυποψηφίων τους του ίδιου κόμματος και 3) οι ενεστώτες πολίτες σε βάρος των ερχόμενων γενεών. Έτσι, σε μια κοινωνία ελεύθερων πολιτών, οι εκλεγμένοι βουλευτές είναι οι μόνοι χωρίς δική τους βούληση, δηλαδή είναι οι μόνοι δούλοι! Και σ΄ αυτούς, τους δούλους, εμπιστευόμαστε να μας εκπροσωπούν. Λογικό;

Οι κοινωνίες θα ζούσαν πολύ καλύτερα χωρίς βία, αναλίσκοντας τις προσπάθειές τους σε δημιουργικά, όχι καταστροφικά έργα, όπως γίνεται στον πόλεμο. Δανείζονται χρήματα ή προκαλούν δημιουργικό πληθωρισμό για οργάνωση, ανάπτυξη, για πιο αποδοτική, λιγότερο καταστρεπτική διαχείριση της φύσης. Δυστυχώς αυτό δεν είναι δυνατό, έχει αποδείξει η ιστορία και η βιολογία. Ομαδική βία στα πλαίσια του ίδιου ζωικού είδους υπάρχει όπου και οργανωμένη κοινωνία, όπως στις μέλισσες και στα μυρμήγκια. Και κάθε ανθρώπινη κοινωνία αντιμετωπίζει το πρόβλημα ότι μια άλλη ανθρώπινη κοινωνία ενδέχεται να επιβουλεύεται τα επιτεύγματα του μόχθου της. Και τότε, μόνο τότε, δικαιολογείται η χρήση βίας, που ονομάζεται άμυνα. Άμυνα είναι η βία που ασκείται για να αντιμετωπισθεί βία παρούσα και άδικη εναντίον κάποιου που απειλείται ή και εναντίον τρίτου. Με την άμυνα δεν αποσοβείται η βία, η συνήθως αμοιβαία καταστρεπτική, αλλά αλλάζει το θύμα, εκείνος που κυρίως θα πληρώσει την αμοιβαία καταστροφή.

Την  παρουσία της απειλής δεν την ορίζομε. Επομένως, είμαστε υποχρεωμένοι να είμαστε διαρκώς ετοιμοπόλεμοι. Το άδικό της ξένης επίθεσης όμως έχει αντικειμενικότητα. Οφείλομε να επιδιώκουμε τη νομιμότητα των ενεργειών μας και την επιβολή νομιμότητας στους άλλους. Η πολεμική βία δεν θίγει μόνο τους εμπολέμους, αλλά και τους τρίτους. Ήδη, μια απειλή που αιωρείται μεταξύ της πατρίδας μας και των ανατολικών γειτόνων μας, έχει αρχίσει να εμπλέκει τρίτους, και από τις δυο πλευρές με ειδικές συμφωνίες μάλιστα με ορισμένους, όπως Κύπρο, Ισραήλ, Αίγυπτο, Ιταλία, Γαλλία, Λιβύη, Κατάρ. Προλάβαμε τη Βόρεια Μακεδονία, δεν προλάβαμε την Αλβανία. Κρίμα! Το πρόβλημα περιπλέκεται, καθώς πολλά ισχυρά κράτη επωφελούνται από μια εμπλοκή μας σε πόλεμο με οποιονδήποτε, καθώς θα αυξήσουν τις πωλήσεις όπλων που παράγουν. Τέτοια κράτη διατηρούν μια αμφιλεγόμενη στάση, αδιαφορώντας για το δίκαιο (“βρείτε τα μόνοι σας!”, μας λένε), όπως είναι οι ΗΠΑ, η Ρωσία, η Γερμανία κλπ.

Αλλά και εμείς φοβόμαστε τη βία του γείτονα. Λογικό. Έχει 8πλάσιο πληθυσμό και αντίστοιχη οικονομία και οπλισμό. Συγχρόνως όμως φοβόμαστε και το Δίκαιο. Διακηρύσσομε μεταξύ μας ότι ενεργούμε σύμφωνα με το διεθνές δίκαιο, αλλά αρνιόμαστε να θέσουμε όλες τις διαφορές μας στην κρίση των διεθνών δικαστηρίων, προβλέποντας πως θα έχουμε να χάσουμε κάτι. Μα, αν είναι έτσι, δεν έχομε το Δίκαιο με το μέρος μας. Φυσικά, η επιθετικότητα του αντιπάλου είναι προφανής. Διαθέτει στρατό έξω από την επικράτειά του, σε Κύπρο, Συρία, Λιβύη και δεν ξέρω πού αλλού.  Αυτό κι αν είναι άδικο! Εμείς διαθέσαμε στρατό έξω από την επικράτειά μας, μόνο στα πλαίσια μιας υποχρεωτικής διεθνούς συμμαχίας, όπως στην Κορέα, παλιότερα στη μπολσεβίκικη Κριμαία κλπ. Προσωπικά δεν θα είχα αντίρρηση ακόμη και να συνεκμεταλλευθούμε με την Τουρκία βραχονησίδες που, ακατοίκητες και ανεκμετάλλευτες από εμάς, απέχουν μια τουφεκιά από τα παράλιά της, αν απέσυρε τους στρατούς της βαθιά μέσα στην επικράτειά της. Όμως μόνο αν απέσυρε το στρατό της μπορούμε να συζητήσουμε ψύχραιμα για τα σύνορα στις θαλάσσιες ζώνες, και τη συνεκμετάλλευσή τους. Αναρωτιέμαι τι είναι καλύτερο, ένας “διάλογος” με ανοιχτές απειλές από τον άλλον ή προσφυγή στο διεθνές δίκαιο περιλαμβάνοντας όλα τα θέματα που απαιτεί αυτός, αλλά επιπλέον και εκείνα που εμείς θα θέσουμε, όπως απόσυρση όλων των στρατευμάτων μέσα στην επικράτειά τους περιλαμβάνοντας την Κύπρο, διάλυση της “στρατιάς του Αιγαίου” κλπ. Στο κάτω κάτω καμιά εξόρυξη πετρελαίου δεν μπορεί να γίνει στη θάλασσα ούτε από εμάς ούτε από αυτούς, μόνους μας· χρειαζόμαστε βοήθεια (συνεργασία το λέμε) από “μεγάλους”. Γιατί όχι μεταξύ μας, αποφεύγοντας τους έξω από δω; Το κέρδος, ακόμη και με παθητική πορεία της οικονομικής επιχείρησης, θα είναι τεράστιο και για τους δυο μας, όταν θα πάψουμε να εξοπλιζόμαστε για να πολεμήσουμε μεταξύ μας.

Υπάρχει και το γόητρο! Η “Κόκκινη Μηλιά” από εμάς με τη Μεγάλη Ιδέα και η “Γαλάζια Πατρίδα” της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας στους Τούρκους. Νοιώθομε εκδικητικά, για ό,τι πάθαμε στη Μικρά Ασία, αλλά το φταίξιμο ήταν πρώτιστα δικό μας. Οι άλλοι νοιώθουν εκδικητικά, καθώς είμαστε οι πρώτοι που ξεκινήσαμε την αποδόμηση της αυτοκρατορίας τους το 1821, αλλά και για τη συμπεριφορά μας για τη Μεγάλη Ιδέα στη Μικρασιατική εκστρατεία, που, ομολογουμένως, δεν ήταν βελούδινη. Αλλά η εκδίκηση δεν είναι ηθικά νόμιμη βία, ενώ η άμυνα είναι.

ΠΑΝΔΗΜΙΑ ΚΑΙ ΚΛΙΜΑΤΙΚΗ ΑΛΛΑΓΗ

Δημήτρης Α. Σιδερής, ομ. καθηγητής καρδιολογίας, dimitrissideris.wordpress.com

Πρωινός Λόγος, Τρίκαλα, 1 Οκτωβρίου 2020

53. Πανδημία και κλιματική αλλαγή.JPG

Η τελευταία 5ετία ήταν η θερμότερη από όλες τις προηγούμενες. Η κλιματική αλλαγή έχει αρχίσει να μας επηρεάζει έντονα. Τυφώνες, πυρκαγιές, πλημμύρες, καύσωνες, ξηρασίες, γίνονται όλο και πιο συχνά και εντονότερα. Αυτή τη χρονιά, επιπλέον, είχαμε και την πανδημία του κορωνοϊού. Σχετίζονται; Δύσκολο να αποδειχθεί, αλλά ότι αλληλεπηρεάζονται είναι βέβαιο. Οποιαδήποτε κλιματική κρίση, π.χ. μια πυρκαγιά, απαιτεί εκκενώσεις πληθυσμών, και μεταφορά τους σε άλλους τόπους. Τέτοιες διαδικασίες, με τον επείγοντα μάλιστα χαρακτήρα τους, σημαίνουν συνωστισμό κόσμου που γίνεται το φυτώριο για την ανάπτυξη οποιασδήποτε επιδημίας. Για την αντιμετώπιση τέτοιων καταστάσεων, ευθύνη έχουν τόσο οι άρχοντες όσο και οι αρχόμενοι, κάθε πλευρά μόνη της, και σε συνδυασμό.

Για τους υπεύθυνους των ΗΠΑ π.χ. γράφει το New England Journal of Medicine ότι υπήρξε “καθυστερημένη και ασυντόνιστη κυβερνητική δράση, άρνηση επιστημονικών στοιχείων, παραμόρφωση της αλήθειας, απόσυρση από κρίσιμες παγκόσμιες συμμαχίες και εξάρτηση από παλαιές υποδομές δημόσιας υγείας και εύθραυστα συστήματα υγειονομικής περίθαλψης”. Αυτή η κριτική ισχύει περισσότερο ή λιγότερο για όλες τις κυβερνήσεις. Παρόμοια κριτική μπορεί να ασκηθεί και για την αντιμετώπιση των κλιματικών κρίσεων παντού, ιδιαίτερα στον τόπο μας. όπου διαδοχικές κυβερνήσεις έχουν επιδείξει ιδιαίτερα έντονη ανικανότητα ή ατολμία να πάρουν τα αναγκαία μέτρα που έχουν βέβαια μεγάλο κόστος, και οικονομικό, αλλά, προπάντων, πολιτικό. Η λήψη των αναγκαίων μέτρων θα μειώσει σημαντικά τις ψήφους στο κυβερνών κόμμα. Θυμίζω κρίσεις σε μας, όπως την πλημμύρα στη Μάντρα, τις πυρκαγιές στην Ηλεία, στο Μάτι, στις Μυκήνες και τόσα άλλα.

Για όλα φταίνε οι άλλοι! Εμείς απλώς είμαστε αναγκασμένοι να αντιμετωπίζουμε τις ανάγκες μας. Χτίζομε αυθαίρετα μέσα σε δάση ή σε ρεματιές. Φυσικά, πληρώνομε κάτι παραπάνω και λίγο μαύρα, και το αυθαίρετό μας νομιμοποιείται. Ποιος φταίει τώρα; Κι αν η κυβέρνηση εφαρμόσει τα μέτρα που προτείνει η επιστημονική κοινότητα, χωρίς όμως να σχεδιάσει τα δικά της μέτρα για την αντιμετώπιση των, π.χ. οικονομικών, ανεπιθύμητων ενεργειών τους, φυσικά αντιδρούμε. Και η αντίδρασή μας δεν περιορίζεται σε απείθεια, αλλά επεκτείνεται στο να αρνιόμαστε επιστημονικά στοιχεία, να παραμορφώνουμε την αλήθεια, να αρνιόμαστε τη συνεργασία με τα αρμόδια όργανα κ.λπ. και να διαφημίζουμε αυτές τις απόψεις μας με κάθε τρόπο, κάνοντας έτσι γενναία αντιπολίτευση στους κακούς ηγέτες μας, στην άρχουσα τάξη και ολιγαρχία. Μόνο που οι ομάδες του πληθυσμού που υποφέρουν περισσότερο, δεν είναι η άρχουσα τάξη, αλλά οι πιο ευάλωτες, είτε λόγω ηλικίας και αναπηρίας είτε λόγω οικονομικής ανέχειας. Τα επιστημονικά δεδομένα (NEJM) λένε π.χ. ότι η υποχρεωτική μάσκα για όλους αφενός περιορίζει τη μετάδοση του ιού, καθώς εμποδίζει το φορέα να τον εκτοξεύει γύρω του και τον δέκτη να τον εισπνέει και αφετέρου, αν, παρά τη μάσκα, μολυνθεί κάποιος με τον ιό, η νόσηση θα είναι ηπιότερη ή ασυμπτωματική, καθώς το πλήθος των ιών που θα έχουν εισπνευσθεί θα είναι μικρό, ενώ αυτό το λίγο, θα είναι αρκετό για να δημιουργήσει την επιθυμητή ανοσία. Κι αυτά τα στοιχεία, μαζί με το πλύσιμο των χεριών και τις αποστάσεις, προσπαθούν να τα δυσφημίσουν.

Ασφαλώς, η ύπαρξη επαρκούς υγειονομικού συστήματος είναι κυρίως ευθύνη του κράτους. Η εξάρτηση από τον ιδιωτικό τομέα, διότι η ενίσχυση της δημόσιας υγείας είναι υπόθεση του επικατάρατου κομμουνισμού, είναι βέβαια ολέθρια. Ακόμη και αν επιστρατευθεί ο ιδιωτικός τομέας (που μπορεί να είναι όντως πολύτιμος), η ανάγκη ενός επαρκή δημόσιου δεν αίρεται.

Όλα τα παραπάνω ανάγονται τελικά σε γενικότερες αρχές και αιτίες. Υπερπληθυσμός και ανισοκατανομή του πληθυσμού στη γη και του πλούτου της. Οι διαδικασίες για την διατήρηση του πλήθους των κατοίκων της γης δημιουργούν απόβλητα που επιδεινώνουν ραγδαία το κλίμα. Ο συνωστισμός σε κάποιες περιοχές, ενώ υπάρχουν έρημοι, όπως η Σαχάρα ή η Σιβηρία, ευνοεί την εμφάνιση και διάδοση πανδημιών. Αλλά για όλα αυτά εμείς εδώ ελάχιστα μπορούμε να κάνουμε. Ωστόσο:

Μπορούμε να αντισταθούμε στην επέλαση της κλιματικής αλλαγής επεκτείνοντας τα δάση, τη χλωρίδα και την πανίδα τους, με την αντίστοιχη βιοποικιλία. Η πυρόσβεση είναι ένα μικρό μόνο μέρος αυτής της διαδικασίας. Η χειμερινή εργασία, με καθαρισμό των δασών από τα ξερά, η δενδροφύτευση, η προστασία από ανθρώπινες ενέργειες, μετατροπή των δασικών περιοχών σε τσιμέντο ή βοσκότοπο, είναι κάποια άλλα μέτρα. Παράλληλα, η ανακύκλωση και η χρησιμοποίηση μη αναλώσιμων μορφών ενέργειας, ήλιου, ανέμων, κυμάτων, συμβάλλει τα μέγιστα, αρκεί η ανάπτυξη αυτών των τρόπων να μη διακυβεύει τον πρωτογενή στόχο της επέκτασης του βιοτόπου.

Για τον υπερπληθυσμό στον τόπο μας δεν μπορούμε να κάνουμε πολλά πράγματα, όταν μάλιστα κάθε ζευγάρι στην πατρίδα μας γεννά 1,1-1,3 παιδιά. Μπορούμε όμως να θέσουμε σε έλεγχο τη μετανάστευση, με προγράμματα ενσωμάτωσης στον τρόπο ζωής μας όσων επιθυμούν να μείνουν εδώ, συμπληρώνοντας τα κενά που αφήνει η υπογεννησιμότητά μας. Θυμίζω πως τέτοια ενσωμάτωση απαιτεί περί τις 2-3 γενιές, με σωστή συμπεριφορά τόσο των κυβερνήσεών μας όσο και ημών των πολιτών, που πρέπει να αγκαλιάσουμε, όχι να διώχνουμε τους μετανάστες που θέλομε να γίνουν όπως εμείς. Μπορούμε όμως να κάνουμε πάρα πολλά για την κατανομή του πληθυσμού. Με κίνητρα που δόθηκαν σκόπιμα ή τυχαία ο πληθυσμός της Ελλάδας εγκατέλειψε τις πατροπαράδοτες εστίες του και συγκεντρώθηκε στις πόλεις. Πρόκειται για συμφορά. Η Αττική στην ακμή της στην αρχαιότητα είχε 300000 κατοίκους. Τώρα έχει πάνω από 4000000. Οι πόλεις είναι τόποι κατανάλωσης, όχι παραγωγής. Αν, ό μη γένοιτο, γίνει κάποιος πόλεμος και δυσκολέψουν – πάντα έτσι γίνεται σε όλους τους πολέμους – οι συγκοινωνίες, πώς θα επιβιώσει αυτός ο κόσμος; Μέσα σε λίγα χρόνια, οφείλουν οι κυβερνήσεις μας να λάβουν μέτρα αντίστροφα από εκείνα που έφεραν όλον αυτόν τον κόσμο μέσα σε 200 χρόνια στις μεγάλες πόλεις. Επείγει! Είμαστε μια ευλογημένη χώρα. Όλα τα θετικά στοιχεία που αναφέρθηκαν παραπάνω υπάρχουν σε περίσσεια στις ακτογραμμές, ενώ η χερσαία έκταση είναι  κατάλληλη για καλλιέργειες, εκτροφή ζώων κ.λπ. Για μια χερσαία έκταση λοιπόν 130000 τ.χλμ περίπου έχομε ακτογραμμή μήκους 16000 χιλιομέτρων. Η Τουρκία με 6πλάσια επιφάνεια (770000 τ.χλμ) έχει ακτογραμμή μόνο 9300 χλμ.

Όλα αυτά απαιτούν πολιτική θαρραλέα και πολίτες που θα τα δεχθούν πριν φθάσει η καταστροφή. Θα ψηφίσω όποιο κόμμα παρουσιάσει πρόγραμμα που συνάδει με τα παραπάνω, έστω και αν είναι ακροδεξιό ή ακροαριστερό. Φοβούμαι όμως πως δεν θα βρεθεί. Αυτό που χρειαζόμαστε δεν είναι άλλο κόμμα, υποπτεύομαι, αλλά διαφορετικό (δημοκρατικό) πολίτευμα.