Η ΑΛΛΗ ΟΨΗ

Δημήτρης Α. Σιδερής, ομ. καθηγητής καρδιολογίας, dimitrtissideris.wordpress.com

Ηπειρωτικός Αγών, 26 Σεπτεμβρίου 2020

Διάβασα μια συγκινητική αληθινή ιστορία. Ένας αγρότης έσωσε τη ζωή ενός νεαρού που είχε βυθιστεί σε ένα βάλτο. Την επομένη μια πολυτελής άμαξα έφθασε στο σπίτι του και ο πλούσιος που επέβαινε θέλησε να ανταμείψει το σωτήρα του γιου του. Ο αγρότης αρνήθηκε. Εμφανίσθηκε το αγόρι του αγρότη στην πόρτα του σπιτιού και ο πλούσιος κύριος πρότεινε τότε να αναλάβει τις σπουδές του στο ίδιο σχολείο που φοιτούσε και το δικό του παιδί. Ο γιος του αγρότη έγινε ένας διάσημος γιατρός. Ο γιος του πλούσιου ευεργέτη του, o Winston Churchill,  αρρώστησε κάποτε με πνευμονία και σώθηκε χάρη στην πενικιλίνη, το θαυματουργό φάρμακο που είχε ανακαλύψει ο Alexander Fleming, το παιδί του αγρότη. Ακούγεται σαν παραμύθι που τελειώνει με την καλή έκβαση, σαν ανταμοιβή της θείας Πρόνοιας στην ευεργεσία που έκαναν ο ένας στον άλλο.

Ήμουν έφηβος και είχα αρχίσει να αμφισβητώ τις παραδοσιακές αρχές και την αδικία που υπάρχει στην κοινωνία. Ο πατέρας μου προσπαθούσε να με συγκρατήσει. “Όταν κάποιος αξίζει, θα βρει το δρόμο του και θα πάει μπροστά. Ο παππούς σου άρχισε από το μηδέν, ορφανός, πάλεψε και έγινε αναγνωρισμένος εργολάβος στον τόπο μας.” Δεν του αντιμίλησα, αλλά μέσα μου είπα: “Καλά, ξέρομε ότι ο παππούς μου πέτυχε. Εκείνους που άξιζαν, αλλά δεν πέτυχαν στη ζωή τους, κανένας δεν τους ξέρει. Τους αποτυχημένους τους αγνοούμε. Μήπως κάποιοι από αυτούς άξιζαν, αλλά οι συγκυρίες δεν τους επέτρεψαν να προχωρήσουν;” Λέω τώρα, ο Φλέμινγκ έγινε ευεργέτης της ανθρωπότητας. Πόσους άλλους μεγάλους άνδρες θα είχε η ανθρωπότητα, αν όλοι οι νέοι είχαν πάρει την εκπαίδευση τη δική του και του Τσώρτσιλ; Κανείς ποτέ δεν θα το μάθει. Οπωσδήποτε, χωρίς την υψηλής ποιότητας εκπαίδευση που πήραν στα καλύτερα σχολεία, είναι απίθανο να είχαν γίνει αυτοί που έγιναν.

Αν η κοινωνία επιθυμεί να ωφελείται από τους πολίτες της, οφείλει να τους παρέχει τις καλύτερες δυνατότητες να γίνουν ό,τι καλύτερο μπορούν και επιθυμούν οι ίδιοι: Παιδεία. Προσέξτε, δεν λέω σε όλους την ίδια παιδεία. Ισότητα δεν σημαίνει να τους παρασχεθεί η δυνατότητα να γίνουν όλοι ίδιοι, αλλά να δοθεί σε όλους εξίσου η δυνατότητα να γίνει καθένας ό,τι καλύτερο μπορεί, επιθυμεί και αξίζει. Επιπλέον, δεν λέω να γίνουν οι όσο γίνεται καλύτεροι υπηρέτες του υπάρχοντος καθεστώτος, διότι έτσι διατηρείται η κοινωνία στην κατάσταση που βρίσκεται. Ο κόσμος όμως εξελίσσεται και κάθε κοινωνία οφείλει να μη μένει στάσιμη, αλλά να προοδεύει. Λέω λοιπόν να παράσχει στον καθένα τις καλύτερες δυνατές συνθήκες για να παιδευθεί στον τομέα που έχει ιδιαίτερες φυσικές ικανότητες. Κανένας δεν γεννιέται ίδιος με οποιονδήποτε άλλον. Αλλά όλοι έχουν κάποιον τομέα στον οποίον ξεχωρίζουν. Χαμένος κόπος είναι να προσπαθείς να κάνεις πρωταθλητή έναν ασθενικό τύπο ή ζωγράφο ένα τυφλό ή επιστήμονα έναν με χαμηλό δείκτη νοημοσύνης. Καθένας όμως μπορεί να επιτύχει σε κάποιον τομέα. Και γι΄ αυτόν χρειάζεται να είναι εκ γενετής προικισμένος με κάποια προσόντα, να αγαπά ό,τι κάνει και να του δοθούν οι δυνατότητες να το αξιοποιήσει. Αν κάποιος σπουδάσει μια επιστήμη που δεν την αγαπά, είναι καταδικασμένος σε αποτυχία, αλλά και σε μια δυστυχία, να κάνει μια ζωή κάτι που δεν του αρέσει. Από την εργασίας μας απολαμβάνομε συνήθως δύο πράγματα: ένα είναι ότι ευχαριστιόμαστε για αυτό που κάνομε. Το άλλο είναι ευχαριστιόμαστε από την αμοιβή που θα πάρουμε για ό,τι κάνομε. Το πρώτο θα το κάνουμε είτε αμειφθούμε είτε όχι, είτε είμαστε κουρασμένοι είτε ξεκούραστοι, είτε μας το ζητούν είτε μένει στα αζήτητα. Ικανοποιεί το νοητό Εγώ μας. Το δεύτερο θα το κάνουμε με αίτηση και επιβολή της κοινωνίας. Κι αν λήξει το ωράριό μας σταματάμε, έστω και αν οι γύρω μας εξακολουθούν να έχουν ανάγκη από το δικό μας έργο.

Ο διαχωρισμός όμως δεν είναι, ευτυχώς, απόλυτος. Γράφει ο Κ.Παλαμάς: “Ο άντρας: Όσο γνωρίζεις πιο καλά, τόσο αγαπάς πιο πλέρια. Η γυναίκα: Όσο και πιο πολύ αγαπάς και πιο καλά γνωρίζεις”. Γεννιόμαστε συνήθως με πολλαπλά ταλέντα και κλίσεις. Οι συγκυρίες, η επίδραση της οικογένειας, να μάθουμε κάτι που να μπορεί να μας στηρίζει οικονομικά, να συνεχίσουμε τη στρωμένη δουλειά των γονιών μας κλπ, μπορεί να μας πιέσει να κάνουμε κάτι με το οποίο δεν ενθουσιαζόμαστε. Αν όμως γνωρίσουμε καλά το έργο που κάνομε, αν επενδύσουμε σ΄ αυτό πολλή σκέψη, το έργο εμπεριέχει τη σκέψη μας, κάτι από εμάς τους ίδιους επομένως, και αρχίζομε να το αγαπάμε, ακριβώς διότι είναι σαν κάτι από τον εαυτό μας. Αρκεί να μην το αντιπαθούμε. Και, παράλληλα, αν κάνουμε κάτι επειδή μας αρέσει, όλο και περισσότερο το γνωρίζομε και, με τη βοήθεια του Λόγου μας, βελτιώνομε την απόδοσή μας.

Οι σύγχρονες κοινωνίες διέπονται από τις αρχές του καπιταλισμού που έχει αρχίσει να γίνεται ανεξέλεγκτος, αυτός διατάσσοντας τις πολιτικές αρχές πώς να ενεργούν. Και αυτός επιβάλλει να εκπαιδεύονται τα παιδιά μας έτσι που να μπορούν να ικανοποιούν τις ανάγκες του. Όχι να ικανοποιούν τους εαυτούς τους. Και εδώ βρίσκεται η μεγάλη αντίφαση της σύγχρονης κοινωνίας. Ενώ έχει επιτύχει σε σημαντικό βαθμό παγκοσμίως την ικανοποίηση των σωματικών αναγκών του αισθητού μας Εγώ, έχει επιτύχει την “ευτυχία”, έχοντας παρατείνει το προσδόκιμο της επιβίωσης, έχοντας μειώσει τους λιμούς, λοιμούς, τον αναλφαβητισμό κλπ, δεν έχει κατορθώσει να κάνει τον άνθρωπο πιο ευδαίμονα – το αντίθετο μάλιστα. Θα έλεγε κανένας πως ο σύγχρονος άνθρωπος είναι ο πιο δυσαρεστημένος από όλους των περασμένων γενεών. Έχουν μειωθεί οι ώρες της αλλοτριωμένης εργασίας του, αλλά έχει αλλοτριωθεί ο ελεύθερος χρόνος του, με “άρτον και θεάματα”. Τα ΜΜΕ μας κατακλύζουν με δολώματα που αποσπούν την προσοχή μας από ό,τι θα θέλαμε να κάνουμε με τη δική μας φαντασία, τις σκέψεις, τις επιθυμίες το δικό μας μόχθο, και από τα κοινωνικά προβλήματα που θα οφείλαμε να σκεφτόμαστε πώς θα τα λύσουμε καλύτερα μετέχοντας ενεργά στην επιλογή των καλύτερων από τις προβαλλόμενες από τους ειδικούς λύσεις. Αντί να σκεφτόμαστε ποια πολιτική ακολουθεί κάθε ηγέτης μας, συζητάμε αν είναι απατεώνας ή αν, αντίθετα, οι αντίπαλοί του είναι σκευωροί. Αυτά μας προβάλλονται, όχι οι σκέψεις τους. Από αυτές όμως εξαρτάται περισσότερο η ευδαιμονία μας. Την ικανότητα κρίσης οφείλει να ασκεί η παιδεία. Και η κοινωνία να παρέχει σε όλους τις δυνατότητες που είχαν ο Τσώρτσιλ και ο Φλέμιγκ.

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

Connecting to %s