Ο ΝΟΜΟΣ ΤΟΥ MURPHY

Δημήτρης Α. Σιδερής, ομ. καθηγητής καρδιολογίας, dimitrissideris.wordpress.com

Ηπειρωτικός Αγών, 7 Αυγούστου 2020

“Ό,τι μπορεί να πάει στραβά, θα πάει”, λέει ο νόμος Murphy. Είναι εντελώς λογικό, καθώς εξαλείφει από το συλλογισμό την έννοια του χρόνου. Το αδύνατο διαφέρει από το απίθανο. Μαθηματικά, το αδύνατο εκφέρεται ως 0/x. Το απίθανο εκφέρεται ως x/∞. Στον άπειρο χρόνο ό,τι είναι λογικά δυνατό να συμβεί, κάποτε, άγνωστο πότε, θα συμβεί. Το ερώτημα είναι όμως, μήπως ισχύει και το αντίστροφο; “Ό,τι μπορεί να ευοδωθεί, κάποτε θα ευοδωθεί;” Σ΄ αυτό το αντίστροφο δόγμα στηρίζεται η πίστη. Αν πιστεύω σε κάτι ακλόνητα, προσπαθώ ακατάπαυστα, χωρίς να με σταματούν οι επανειλημμένες αποτυχίες. Τελικά, σε άγνωστο πόσο χρόνο, το πιστευόμενο θα συμβεί.

Στον αισθητό κόσμο, στον οποίον κυρίαρχο ρόλο παίζει ο χρόνος, ο μονόδρομος χρόνος, το αντίστροφο του νόμου Murphy δεν ισχύει. Στον αισθητό, υλικό, κόσμο το καθετί, γεννιέται, αλλάζει διαρκώς και κάποτε πεθαίνει, παύει να υπάρχει. Επομένως, στον αντικειμενικό κόσμο δεν υπάρχει η πολυτέλεια του απείρου, με μόνη εξαίρεση την πίστη στο Θεό, που είναι Άπειρος. Όμως δεν είναι αισθητός. “Θεόν  οὐδεὶς  ἑώρακε  πώποτε… Πνεῦμα ὁ Θεός“. Πριν επιτέλους συμβεί το επιδιωκόμενο με την πίστη, είναι ενδεχόμενο να έχει έλθει το τέλος. Ακόμη και το Σύμπαν είναι πεπερασμένο. Έχει υπολογισθεί ότι η ηλικία του, από τη στιγμή που γεννήθηκε με την ασύλληπτη έκρηξη, το Big Bang, είναι 13,8 δισεκατομμυρίων ετών.

Εμείς, οι κοινοί θνητοί όμως πρέπει να εκμεταλλευόμαστε τους υπάρχοντες νόμους προς όφελός μας. Να ένα παράδειγμα, όπου κατεξοχήν εμπλέκεται η Τύχη. Οι περισσότεροι που πάνε στο καζίνο, προσέρχονται έχοντας στο νου τους ότι θα παίζουν συνεχώς, ώσπου να κερδίσουν. Κι όταν κερδίζουν, μια και έχουν “ρέντα”, συνεχίζουν να παίζουν. Με αυτό τον τρόπο είναι απόλυτα βέβαιο ότι κάποτε θα χάσουν. Διότι τα αποθέματά τους είναι πεπερασμένα. Πάω στο καζίνο έχοντας προαποφασίσει πως δεν θα χάσω πάνω από1000€. Τόσα έχω στην τσέπη μου. Μα, είναι βέβαιο πως κάποτε, σε άγνωστο χρόνο, όλοι θα χάσουν τα 1000€. Και όποιοι αυτή τη στιγμή κερδίζουν, οποιοδήποτε ποσό, εφόσον συνεχίζουν, κάποτε θα το χάσουν. Έτσι το καζίνο από το σύνολο των παικτών κερδίζει. Εγώ όμως, αν ποτέ πήγαινα στο καζίνο, θα είχα πάρει μαζί μου απεριόριστο ποσό χρημάτων και θα ήμουν προαποφασισμένος ότι θα σταματήσω να παίζω μόλις κερδίσω 1€. Έτσι, είναι βέβαιο πως θα κέρδιζα. Ελάχιστο ποσό, αλλά με τη βεβαιότητα του κέρδους! Θα μου πείτε, δεν αξίζει τον κόπο. Έτσι λέω κι εγώ και γι΄ αυτό δεν πηγαίνω στο καζίνο.

Να κι άλλο ένα παράδειγμα. Έχομε διαφορές με κάποιους γείτονές μας. Συγκρουόμαστε μαζί τους, Κάποτε νικάμε, κάποτε μας νικούν. Αυτή η ιστορία όμως δεν μπορεί να συνεχίζεται επάπειρον. Είμαστε ένα πραγματικό έθνος, που κάποτε πριν από αιώνες γεννήθηκε και κάποτε, σε άγνωστο χρόνο, θα πεθάνει. Όπως όλα τα έθνη και όλες, και οι πιο ισχυρές, αυτοκρατορίες. Κάτω από αυτούς τους όρους, κάποτε, είναι βέβαιο, θα αφανισθούμε. Αν ακολουθήσουμε το δεύτερο δρόμο όμως, σκεφτόμαστε τι επιδιώκομε από τους γείτονές μας και συγκρουόμαστε μαζί τους. Συνεχίζομε τη σύγκρουση, πότε νικάμε, πότε μας νικούν, και συνάπτομε ειρήνη μόλις επιτύχομε τα ελάχιστα που διεκδικούμε από αυτούς. Με τους αναγκαίους βέβαια συμβιβασμούς. Αυτή η λογική, για να ισχύει, πρέπει να ξέρουμε ξεκάθαρα τι έχομε στο νου μας. Ως πριν από ένα αιώνα, το όραμα που είχαμε ήταν εντελώς αόριστο και οδήγησε στη μεγαλύτερη εθνική καταστροφή στην ιστορία του Ελληνισμού: “Η μεγάλη ιδέα!” Τι πραγματικά θέλαμε τότε; Ο Βενιζέλος ονειρεύτηκε να κάνει Ελληνικά τα εδάφη της Μικράς Ασίας όπου κατοικούσαν Έλληνες, αλλά ήξερε πως μόνο με συμμάχους μπορούμε να επιβληθούμε στους Τούρκους. Ο Μεταξάς επισήμανε πως δεν μπορούμε να κάνουμε εκστρατεία σε εδάφη όπου πλειοψηφούν οι Τούρκοι. Οι διάδοχοι του Βενιζέλου αδιαφόρησαν για τους περιορισμούς και των δύο. Αντί να συμβιβασθούμε στα αυστηρά πλαίσια της Σμύρνης, διέταξαν προέλαση, χωρίς τη συμπαράσταση συμμάχων. Και ήλθε η καταστροφή!

Τι θέλω να πω; Σύγκρουση ή συμβιβασμός; Το ερώτημα είναι λανθασμένο. Δεν υπάρχει τέτοιο δίλημμα. Η ερώτηση είναι: τι ακριβώς θέλομε; Προσδοκώ από την πολιτική μας να διακηρύξει ποια είναι η επικράτειά μας με όλες τις ουρές της, αιγιαλίτιδα ζώνη, αποκλειστική οικονομική ζώνη (ΑΟΖ), υφαλοκρηπίδα, εναέριος χώρος κλπ. Ένα χάρτη της Ελλάδας με σαφή όλα αυτά. Υποστηρίζομε πως αυτά είναι νόμιμα, βασιζόμενα στις διεθνείς συνθήκες. Αν κάποιος τα αμφισβητεί, είμαστε βέβαιοι για τη νομιμότητα των ισχυρισμών μας και καταφεύγομε σε αρμόδια διεθνή δικαστήρια. Τα όσα κερδίσουμε θα έχουμε τη διεθνή υποστήριξη. Για ό,τι χάσουμε σε μια τέτοια δίκη, λυπάμαι, ήταν δικό μας λάθος η εκτίμηση που κάναμε. Η ομαλότητα όμως που θα ακολουθήσει, σύντομα θα αποζημιώσει, με δυνατότητα για συνεργασίες (που έτσι κι αλλιώς είναι αναγκαίες με κάποιους, μακρινούς ή κοντινούς), για μείωση των αμυντικών δαπανών και προπάντων για εγκατάσταση στερεών βάσεων για μια προοπτική γειτνίασης που θα διαρκέσει για απροσδιόριστο χρονικό διάστημα όσο είμαστε γείτονες. Θυμίζω. Μάχες μπορεί να χάνουμε ή να κερδίζουμε, αλλά τον πόλεμο τον κερδίζει ο ισχυρότερος· ο μόνος τρόπος να αντιμετωπισθεί ο ισχυρότερος είναι με συμμαχίες. Προσοχή τώρα! Η προσφυγή σε διεθνή κρίση δεν είναι εθνομηδενισμός ή φοβία. Φοβία είναι η μη διακήρυξη των σκοπών μας. Απαιτεί από τους πολιτικούς γενναιότητα, όχι όμως έναντι των δυνητικών αντιπάλων μας, αλλά έναντι των βέβαιων ψηφοφόρων τους, αφού από μια δικανική κρίση, έστω και διεθνή, είναι μάλλον βέβαιο πως κάτι θα χάσουμε από όσα νομίζαμε πως είναι δικά μας. Σε ένα ολιγαρχικό σύστημα, οι αντίπαλες παρατάξεις καραδοκούν να καταλογίσουν στις ανταγωνιστικές τους οποιαδήποτε απώλεια. Σε ένα δημοκρατικό σύστημα δεν υπάρχουν αντίπαλες παρατάξεις, υπάρχουν μόνον διαφορετικές απόψεις. Η απόφαση έχει ληφθεί από το σύνολο του λαού που, επομένως, θα ανεχθεί και οποιεσδήποτε απώλειες, αφού, είναι βέβαιο, θα υπάρχουν και αντίστοιχα κέρδη. Προσοχή πάλι! Η απόφαση του συνόλου λαού δεν συμπίπτει με την απόφαση προεπιλεγμένων ηγετών μεταξύ των οποίων αποφασίσθηκε κάποια κυβέρνηση. Οι κυβερνώντες επιλέχθηκαν για να εκτελέσουν τις αποφάσεις του λαού, όχι τις δικές τους. Το ίδιο και οι αντιπολιτευόμενοι, που έχουν διαφορετικούς τρόπους εκτέλεσης των λαϊκών αποφάσεων. Και οι λαϊκές αποφάσεις δεν είναι απαραιτήτως οι καλύτερες. Όμως οι αποφάσεις των προεπιλεγμένων πληρεξουσίων υπόκεινται υποχρεωτικά στη βούληση του προεπιλογέα τους, ενώ τα όποια λάθη στη λαϊκή απόφαση θα πληρωθούν από το λαό. Τα όποια οφέλη θα αποδοθούν σε όποιον πήρε τις αποφάσεις.  

ΑΝΙΑ

Δημήτρης Α. Σιδερής, ομ. καθηγητής καρδιολογίας, dimitrissideris.wordpress.com

Πρωινός Λόγος, Τρίκαλα, 6 Αυγούστου 2020.

Καλοκαιράκι. Λαχταρώ να βρεθώ σε μιαν ακρογιαλιά. Έχω κάνει το μπάνιο μου και ξαπλωμένος κάτω από ένα αρμυρίκι στη σκιά χαλαρώνω νοιώθοντας τη χλιαρή ζεστασιά του ήλιου μέσα από τα φυλλώματα και ακούοντας το ρυθμικό φλοίσβο από την ήρεμη κίνηση του νερού. Βγαίνοντας από τη θάλασσα στην αμμουδιά πατούσα τις θίνες που αποτύπωναν σα σε εκμαγείο την κίνηση του μουσικού κύματος. Θεσπέσιο! Χαλαρώνω. Τα βλέφαρά μου πέφτουν· δεν προσπαθώ να τα κρατήσω ανοιχτά. Τίποτε δεν περνά από το νου μου. Διαβαίνουν άκοπα στη φαντασία μου μόνον εικόνες με ταιριαστά χρώματα και σχήματα και αρμονικούς ήχους, χωρίς να τις καλώ εγώ. Παράδεισος! Μακαριότητα. Νιρβάνα. Αιωνιότητα. Κι όμως, κάποια στιγμή σηκώνομαι. Τίποτε δεν με αναγκάζει. Όμως σηκώνομαι. Κουράστηκα να ξεκουράζομαι! Τώρα θέλω να περπατήσω, να κινηθώ ζωηρά. Τι έγινε;

Η καρδιά μας χαλαρώνει και ρουφά αίμα από τις φλέβες· αμέσως μετά σφίγγεται και αντλεί προωθώντας το αίμα στις αρτηρίες· και πάλι εξαρχής, κάπου 75 φορές το λεπτό. Μια βάζω δύναμη στο πόδι και κάνω το βήμα, μια το χαλαρώνω, ενώ προχωρώ το άλλο, περπατώντας. Κάποια στιγμή πεινάω. Προσδοκώ με όρεξη το φαγητό μου, το τρώω, απολαμβάνω τη γεύση του και την ευχάριστη αίσθηση ότι γεμίζω το άδειο στομάχι μου καταπίνοντας τις μπουκιές μου, ώσπου νοιώθω τον κόρο, το χορτασμό και σταματώ. Σε λίγες ώρες θα ξαναπεινάσω κι αν δεν ξεκινήσω να τρώω, θα αρχίσω να νιώθω τους επώδυνους σπασμούς του στομάχου μου. Η σκέψη μου όλη θα εστιάζεται στο φαγητό. Πολύ δυσάρεστο. Μα κι αν, παρασυρμένος από τις ωραίες γεύσεις, την καλή παρέα και το γιοματάρι, συνεχίσω να τρώω όταν έχω χορτάσει, θα ακολουθήσουν οι πόνοι της βαρυστομαχιάς, μπορεί και οι ανάστροφες κινήσεις της κοιλιάς μου με την αποβολή των καταπιωμένων από κει που μπήκαν. Αηδία!

Η ζωή μας όλη στηρίζεται σε μια αλληλουχία ταλαντώσεων. Από τη χαλάρωση στη διέγερση και πάλι χαλάρωση. Αν η καρδιά μείνει ακίνητη για λίγο είτε στη χαλάρωση είτε στη σύσπασή της, η ζωή φεύγει οριστικά από μέσα μας. Απασχολημένος με τα προβλήματά μου, πρώτιστα πώς να βρίσκω να τρώω και πώς να κάνω έρωτα, νοιώθω κάποια αγωνία. Θα τα καταφέρω; Αγωνίζομαι μαζί με φόβο και ελπίδα για αυτό που προσδοκώ. Συγκεντρώνω την προσοχή μου στις αισθήσεις και τις κινήσεις που χρειάζονται για το σκοπό μου. Κι αυτή η συγκέντρωση με κουράζει. Αχ! να μπορούσα να αναπαυόμουν. Και η ανάπαυση κανονικά έρχεται μετά την πράξη, με τον κόρο, με τον οργασμό. Η πράξη με τον αγώνα συνοδεύονται από τη διέγερση του συμπαθητικού νευρικού συστήματος και την έκκριση πλήθους ορμονών, όπως η αδρεναλίνη, οι ενδορφίνες κλπ. Όλα αυτά κινητοποιούν το μεταβολισμό μου, όλα μέσα μου γίνονται πιο γρήγορα, πιο αποτελεσματικά, όπως τρέχομε στο συναγερμό. Ό,τι καύσιμο κυκλοφορεί μέσα μου καταναλώνεται τόσο γρήγορα που δεν προφταίνει να αναπληρωθεί και ό,τι άχρηστο, σκουπίδι, παράγεται, αθροίζεται τόσο γρήγορα που δεν προλαβαίνει να αποβληθεί ή εξουδετερωθεί. Με αυτές τις συνθήκες, αν ο αγώνας για πάλη ή για φυγή, η υπερένταση, το στρες, συνεχισθεί για πολύ, έρχεται μια στιγμή όπου η έλλειψη χρήσιμων ουσιών και η περίσσεια άχρηστων, τοξικών, πλημμυρίζει τον οργανισμό μου και οι μύες αρνούνται να εκτελέσουν τις προσταγές της βούλησής μου. Κόπωση. Κάματος. Μα κι όταν ξεπερασθεί το πρόβλημα και έλθει η χαλάρωση και αποκατασταθούν τα πάντα, το συναίσθημα με τη βούληση που αλωνίζουν συνεχώς τη νόησή μου γύρω γύρω γιγαντώνονται και με ξεσηκώνουν από την μακαριότητα, τον ύπνο. Η επίμονή μου να μείνω κοιμισμένος, ενώ έχω χορτάσει ύπνο, γίνεται βασανιστική.

Τα έθνη περνούν τέτοιες παρόμοιες φάσεις. Όποιος ονειρεύεται το ιδανικό πολίτευμα όπου κάποιοι δούλοι, ενδεχομένως ρομπότ, θα κάνουν ό,τι τους διατάζομε ή και πριν, διαβάζοντας τις επιθυμίες μέσα στο άδυτο του νου μας, γελιόνται νομίζοντας πως αυτό είναι ευδαιμονία. Η ευδαιμονία απαιτεί ταλάντωση μεταξύ χαλάρωσης και διέγερσης. Στην οικονομία, απαιτείται λιτότητα μαζί με άθροιση και επένδυση κεφαλαίου που θα τίκτει τόκο εναλλασσόμενη με κατανάλωση που θα ικανοποιεί τις επιθυμίες και τις ανάγκες όλων και του καθενός μας. Όλη αυτή η πορεία με τα εναλλάξ βήματα δεν είναι ένας κύκλος, αλλά μια διαρκής πορεία, ταλαντούμενη, που αφήνει στο διάβα της τα ίχνη της σαν τις θίνες στην αμμουδιά από το κυματάκι. Αυτά τα ίχνη αθροίζονται με το χρόνο και αποτελούν την κοινωνική πρόοδο. Με τέτοια πρόοδο, οι συνολικές ανάγκες της κοινωνίας διαρκώς εξελίσσονται κι αυτές. Οι κανόνες που τις διέπουν και συστηματοποιούν την ταλάντωση, όπως είπαμε για την οικονομία, οι νόμοι δηλαδή, πρέπει αντίστοιχα κι αυτοί να ανανεώνονται. Αλλιώς θα είναι σα να επιμένουμε να αγωνιζόμαστε την ώρα που χρειαζόμαστε ανάπαυση ή να χαλαρώνουμε την ώρα που έρχεται η εγρήγορση. Πρέπει να συνάδουν λοιπόν με την εξέλιξη της κοινωνίας. Τα σύγχρονα καθεστώτα το γνωρίζουν και κάθε 4ετία περίπου αλλάζουν τους άρχοντες, και μ΄ αυτούς αλλάζουν τον προσανατολισμό των νόμων. Σ΄ αυτή την πορεία πρέπει να υπάρχει μια συνέχεια, ένα πλαίσιο νόμων που δεν αλλάζει από τη μια στιγμή στην άλλη, κατά τη βούληση των αρχόντων. Αυτό είναι το Σύνταγμα. Φυσικά, και το Σύνταγμα δεν μπορεί να μένει αναλλοίωτο στο χρόνο. Ακόμη και τα καθοριστικά άρθρα του. Μέσα σε 25 χρόνια περίπου η μια γενιά ανθρώπων διαδέχεται την άλλη. Είναι ουτοπικό και επικίνδυνο να μένει το Σύνταγμα χωρίς νόμιμο τρόπο αλλαγής του εσαεί. Αυτό είναι μια πρόκληση για πραξικόπημα, εξέγερση, δικτατορία, για παράνομες καταστάσεις που θα κάνουν την εκ των πραγμάτων πια αναγκαία αλλαγή.

Κι εγώ στον καναπέ μου, με το τηλεκοντρόλ μπροστά στην τηλεόραση, αναπαύομαι, αντί να σκέπτομαι και να συζητώ με τους γύρω μου, πώς να αλλάξουμε την κατάσταση που πια δεν μας ικανοποιεί. Κουράζομαι να ξεκουράζομαι, πλήττω από ανία. Ο νόμος μας όμως, η ρεπούμπλικα στα πλαίσια της οποίας ζούμε, δεν μου αφήνει άλλα περιθώρια. Έλα στα 4 χρόνια, ρίξε την ψήφο σου κι από κει και πέρα ξένοιασε, το κράτος σου φροντίζει για όλα, εσύ δεν έχεις να κάνεις τίποτε άλλο από το να υπακούς στους κανόνες κι αυτό, ρουτίνα είναι, δεν κουράζει. Στον ελεύθερο χρόνο σου κάθιζε στον καναπέ σου με το τηλεκοντρόλ στο χέρι. Μη νοιάζεσαι. Θα συνηθίσεις να μη σε ενοχλεί που δεν μετέχεις. Έτσι κι αλλιώς, με μικρή προσπάθεια, τα απολύτως αναγκαία σου εξασφαλίζονται. Δούλος είσαι!

ΤΟ ΔΙΚΙΟ ΜΟΥ

Δημήτρης Α. Σιδερής, ομ. καθηγητής καρδιολογίας, dimitrissideris.wordpress.com

Κοινή Γνώμη, 4 Αυγούστου 2020

Διαβάζω σε έγκριτη πανελλήνια εφημερίδα τις μελετημένες απόψεις τεκμηριωμένα μελετημένου συγγραφέα. Θυμίζει στον Τούρκο πρόεδρο, που γνωρίζει ιστορία, τις δόξες μας του 1821, του 1912-3 κι ότι το 1921 ο ελληνικός στρατός έφτασε έξω από την Άγκυρα. Πολύ τόνισε το άρθρο του το ηθικό μου. Καθώς μάλιστα επισημαίνει ότι οι βασικοί θεσμοί του δυτικού κόσμου (ΝΑΤΟ, ΕΕ) έχουν αποδειχθεί απρόθυμοι ή αδύναμοι να συμπαρασταθούν δυναμικά και αποτελεσματικά στις σύμμαχες χώρες Ελλάδα και Κύπρο, συμπεραίνει σωστά την ανάγκη να αναπτύξουμε τις αμυντικές δυνατότητές μας.

Πριν από αρκετές δεκαετίες (φανταστική ιστορία) άφησα τα χωραφάκια του χωριού όπου με μεγάλωσε ο πατέρας μου, για να σπουδάσω “γράμματα, του Θεού τα πράματα”. Μετά από πολλά χρόνια επέστρεψα και προσπάθησα να ζωντανέψω το χωραφάκι του συχωρεμένου του μπαμπά. Αφοσιωμένος στις ενασχολήσεις μου τόσον καιρό το είχα αφήσει χέρσο. Στο μεταξύ ο γείτονας, βλέποντας τον έρημο χώρο εγκαταλειμμένο από τον ξεχασμένο πια αφέντη του, άρχισε να το σπέρνει, να το θερίζει, να το εκμεταλλεύεται. Όταν επέστρεψα, είδα την καταπατημένη γη μου. Και εδώ που τα λέμε, όλοι οι γύρω μας, οι άλλοι γείτονες, είχαν ξεχάσει και τον πατέρα μου και εμένα ή δεν ήθελαν να αναμιχθούν στη διαμάχη δυο γειτόνων. Έτσι είσαι; για να μην κάνω κακό στον ίδιο και έχω μπελάδες, σκοτώνω το γάιδαρό του. Μετά από λίγες μέρες βρίσκω και το δικό μου γάιδαρο ψόφιο. Το παράκανε! Βάζω κι εγώ φωτιά στο παραδοσιακά δικό του χωράφι. Μετά από λίγες μέρες λαμπάδιαζε και το δικό μου χωράφι. Είδα κι έπαθα να σβήσω τη φωτιά. Η κοινωνία γύρω μας επιτέλους κινητοποιήθηκε, κλήθηκε και η επίσημη δικαιοσύνη και, κατά κάποιον τρόπο είμαστε κι οι δυο μας, κι εγώ και ο γείτονας, περήφανοι βλέποντας καθένας τα πτώματα των γαϊδάρων μας και τα αποκαΐδια από τα χωράφια μας. 

Ένας πόλεμός μας με μια γειτονική χώρα θα έχει αβέβαιη, όπως κάθε πόλεμος, έκβαση. Στο σημαντικό άρθρο του ο μελετημένος συγγραφέας που ανέφερα παρέλειψε να θυμίσει τις δικές μας ατιμωτικές και ολέθριες ήττες το 1897, το 1922 και το 1974. Και ακόμη παραλείπει να μας υπενθυμίσει ότι οι δικές μας δόξες οφείλονταν στους ηρωισμούς των προγόνων μας, αλλά και στις παρεμβάσεις ξένων δυνάμεων. Η μεγαλειώδης Ελληνική Επανάσταση είχε σχεδόν σβήσει και θα είχε πνιγεί στο αίμα, όταν εμείς είμαστε διχασμένοι, ενώ οι Οθωμανοί διπλασιασμένοι με τη συνδρομή της Αιγύπτου, αν δεν είχαν επέμβει οι Μεγάλες Δυνάμεις στο Ναβαρίνο. Οφείλομε εσαεί ευγνωμοσύνη στην Αγγλία, τη Γαλλία, τη Ρωσία, μολονότι δεν φέρθηκαν έκτοτε όπως θα περιμέναμε, μερικές φορές μάλιστα συμπεριφέρθηκαν αντίθετα από τις προσδοκίες μας. Και στους Βαλκανικούς πολέμους πολεμήσαμε τους Τούρκους μαζί με τους λοιπούς γείτονές μας και, στη συνέχεια, μαζί με τη μεγάλη παράταξη που νίκησε στον Α΄ Παγκόσμιο Πόλεμο. Και η προέλασή μας ως έξω από την Άγκυρα, χωρίς πια την υποστήριξη των μεγάλων δυνάμεων, κατέληξε στη μεγαλύτερη καταστροφή που έχει υποστεί ο Ελληνισμός εδώ και χιλιάδες χρόνια.

Η έκβαση όλων των πολέμων είναι πάντοτε αβέβαιη. Οι μάχες κερδίζονται από τους στρατούς, αλλά οι πόλεμοι από τους πολιτικούς. Κανένας πόλεμος δεν έχει τελειώσει αν δεν έχουν μπει οι κατάλληλες υπογραφές. Στη διαμάχη μας με τους γείτονες τα προβλήματα είναι πολυσχιδή. Απαιτούν περιοχές που είναι δικές μας. Εμείς βέβαια, σωστά, δεν το δεχόμαστε. Επικαλούμαστε το διεθνές δίκαιο που είναι με το μέρος μας. Οι γείτονες αντιτείνουν: Πάμε τότε στα διεθνή δικαστήρια. Εμείς λέμε, τουλάχιστον από την εποχή του Ανδρέα Παπανδρέου θυμάμαι, ότι το μόνο θέμα που δεν καλύπτεται με σαφήνεια από το διεθνές δίκαιο είναι η υφαλοκρηπίδα. Οι άλλοι λένε, όχι μόνο για την υφαλοκρηπίδα, αλλά για όλες τις διαφορές μας. Μα εμείς δεν διεκδικούμε τίποτε δικό τους, αυτοί διεκδικούν δικά μας. Τα δικαστήρια προσπαθούν να δώσουν μια “μέση” λύση που σημαίνει ότι απαραιτήτως κάτι θα χάσουμε πηγαίνοντας στα δικαστήρια, ενώ εμείς δεν έχομε να κερδίσουμε τίποτε, αφού τίποτε δικό τους δεν ζητάμε. Μένουν όμως σε μένα κάποια ερωτήματα αναπάντητα. Ποιος είναι ο χάρτης της πατρίδας μας για τον οποίον είμαστε όλοι έτοιμοι να χύσουμε το αίμα μας, για να τον υπερασπιστούμε; Θυμάμαι, αντιπολίτευση ο Ανδρέας, ζητούσε επιτακτικά από τον Καραμανλή επιτέλους να έχουμε το χάρτη της Ελλάδας. Ο πρωθυπουργός όμως ήταν βαρήκοος. Όταν η αντιπολίτευση έγινε κυβέρνηση, ο νέος ηγέτης της χώρας ξέχασε να εκδώσει τέτοιο χάρτη. Ο χάρτης όμως θα διασαφηνίσει τι ακριβώς θεωρούμε δικό μας και τι δικό μας διεκδικούν οι άλλοι. Αλλιώς, οποιοσδήποτε Κουφιοκεφαλάκης θα πάει να υψώσει αναρμόδια μια μεγάλη ιερή σημαία, χωρίς το κράτος μας να είναι προετοιμασμένο για πόλεμο και άντε τότε να τα βγάλεις πέρα. Επιπλέον, με την ύπαρξη σαφήνειας για το τι ακριβώς θεωρούμε δικό μας γίνεται φανερό, αν και όλος ο κόσμος, η κοινωνία γύρω μας, συμφωνεί με εμάς. Ηχεί πραγματικά παράδοξο να διατυμπανίζουμε ότι ακολουθούμε το διεθνές δίκαιο, αλλά αρνιόμαστε να δεχθούμε τη διαιτησία των διεθνών δικαστηρίων. Τι μένει; Ο πόλεμος!

Η έκβαση όλων των πολέμων είναι αβέβαιη. Υπάρχει όμως κάτι βέβαιο. Με τους σύγχρονους πολέμους δεν λεηλατεί πια ο νικητής τον ηττημένο. Ένα είναι βέβαιο. Με το τέλος του πολέμου, όποιος κι αν αναδειχθεί νικητής, και οι δύο αντιμαχόμενοι θα έχουν μείνει με ψόφιους γαϊδάρους, καμένη γη, και κατεστραμμένη όλη την αμυντική οργάνωσή τους, για την οποίαν όμως θα εξακολουθούν να πληρώνουν όλες οι ερχόμενες γενιές, και των δύο μερών. Και τελικά θα γίνει αυτό που θα αναγκαστεί να επιβάλλει εκόντας άκοντας η διεθνής κοινότητα. Οι μάχες κρίνονται από τους στρατιωτικούς, οι πόλεμοι από τους πολιτικούς. Μένει τίποτε;      

Πρώτο, να μην αφήνουμε τίποτε χέρσο, αλλά να ξανακατοικήσουμε και ζωντανέψουμε τα ερημονήσια παράγοντας φυσική, αιολική, ηλιακή, κυματική και βιολογική ενέργεια με θαλασσοκαλλιέργειες. Και ακόμη αναρωτιέμαι, μήπως είναι καλύτερα να προσφύγουμε στη διεθνή δικαιοσύνη πριν από τον πόλεμο, που μπορεί έτσι να αποφευχθεί, παρά μετά; Μα να πάμε για όλα τα ανοιχτά ζητήματά μας; Σκέφτομαι, ναι, για όλα, αρκεί να εννοούμε πραγματικά ΟΛΑ, όπως π.χ. την παρουσία ξένων στρατευμάτων στην Κύπρο, τη θρησκευτική ελευθερία μας  με επαναλειτουργία της Θεού Σοφίας, Σουμελά κλπ και στην παιδεία, σχολή Χάλκης, τη μοιρασιά των ΑΟΖ σε όλη τη Μεσόγειο, συμπεριλαμβάνοντας και λοιπά κράτη που έχουν λόγο, Αίγυπτο, Γαλλία, Ισπανία, Ισραήλ, Κύπρο, Λιβύη, Μάλτα, Μαρόκο, Συρία κλπ.