ΑΝΑΠΟΦΕΥΚΤΟ ΚΑΙ ΑΣΦΑΛΕΙΑ

Δημήτρης Α. Σιδερής, ομ. καθηγητής καρδιολογίας, dimitrissideris.wordpress.com

Ηπειρωτικός Αγών, 22 Αυγούστου 2020

Τίποτε στον αισθητό κόσμο δεν μένει εσαεί, αιώνιο. Τα πάντα είναι φθαρτά. Κι ωστόσο, κάθε οντότητα διαθέτει μια προστασία, έναντι αλλογενών επιθέσεων. Αναγκαστικά. Σε μια σταγόνα νερό, τα μόρια που την αποτελούν έλκονται το ένα με το άλλο τείνοντας το καθένα στο να περιβάλλεται από άλλα. Η σταγόνα γι΄ αυτό τείνει να αποκτήσει τη μικρότερη δυνατή επιφάνεια για τον όγκο της και αυτή είναι της σφαίρας. Η δυναμική ενέργεια των επιφανειακών μορίων όμως είναι αυξημένη. Καθώς δέχονται ελκτικές δυνάμεις μόνο προς το κέντρο της σταγόνας, για να έλθουν μόρια στην επιφάνεια, καταναλώνεται ενέργεια κι αυτή αποθηκεύεται. Έτσι, αναγκαστικά, σχηματίζουν ένα είδος προστατευτικού υμένα, την επιφανειακή τάση, που εμποδίζει τη σταγόνα να αποσυντεθεί. Μπορεί τυχαία να σχηματίσθηκε, τυχαία κάποτε θα αποδομηθεί, αλλά ο θάνατός της καθυστερεί χάρη στην ύπαρξη της επιφανειακής τάσης που τη συγκρατεί σε ενιαίο σύνολο. Σαν τη σταγόνα το νερό, κάθε οντότητα διαθέτει μια επιφανειακή προστατευτική κάλυψη. Το γάλα έχει την τσίπα, το ψωμί την κόρα, το αβγό το τσόφλι, τα κύτταρα τη μεμβράνη τους, τα φυτά το φλοιό, τα ζώα δέρμα ή όστρακο, τα έθνη σύνορα.

Αυτή η προστασία είναι προσωρινή, απλώς αναβάλλει τη φθορά, που μοιραία, χάρη στο νόμο της εντροπίας οπωσδήποτε κάποτε θα επέλθει. Πρέπει να το παραδεχθούμε πως η τελική φθορά, ο θάνατος, είναι αναπόφευκτη κατάληξη της ζωής, Χωρίς το θάνατο δεν υπάρχει, πριν από αυτόν, ζωή!

Η τελική φθορά επέρχεται είτε από μια εσωτερική αποδόμηση είτε από εξωτερικούς κινδύνους. Η εσωτερική αποδόμηση οφείλεται στο ότι οσοδήποτε σταθερή και αν είναι η οντότητα, τα στοιχεία της υπόκεινται στον αναπόφευκτο τρομερό, παγκόσμιο νόμο της αταξίας, το νόμο της εντροπίας. Ο θάνατος είναι προγραμματισμένος, σαν την απόπτωση των φύλλων των φυτών το φθινόπωρο. Υπάρχει όμως και ο βίαιος θάνατος, από τις έξωθεν επιδράσεις. Πώς τον αντιμετωπίζει αυτόν μια οντότητα και μάλιστα όταν είναι έλλογη, όπως είναι η ανθρώπινη;

Ένας τρόπος είναι να ενισχυθεί η επιφάνεια, τα σύνορα της οντότητας με αυξημένη δυναμική ενέργεια, οχυρωμένα σύνορα για τα κράτη. Ο άλλος τρόπος είναι υπερευαίσθητες πύλες εισόδου, έτσι που οποιαδήποτε εισβολή να αντιμετωπίζεται με κλείσιμο των πυλών, αντί όλου του συστήματος. Το σπίτι μου είναι γεμάτο καλώδια από όπου περνά ηλεκτρικό ρεύμα για φώτα, ανεμιστήρες, θερμοσίφωνα, κλιματιστικά, ηλεκτρική κουζίνα, σίδερο, ψυγείο κλπ. Η όποια ΔΕΗ φροντίζει το ρεύμα που μου παρέχει να έχει σταθερό δυναμικό, αλλά, όπως κάθε πράγμα, αυτό δεν είναι απόλυτα εφικτό. Άλλοτε πέφτει η τάση κι άλλοτε αυξάνεται η ηλεκτρική ενέργεια που εισάγεται στο σπίτι μου. Πώς να προστατευθώ; Ένας τρόπος είναι να έχω πολύ χοντρά καλώδια στο σπίτι μου. Δαπανηρό. Τα χοντρά καλώδια αντέχουν στο ισχυρό ρεύμα και δεν καίγονται, δεν λιώνει από τη θερμοκρασία το μέταλλό τους. Άδικος κόπος. Ένας κεραυνός, αν πέσει σε ένα καλώδιο της ΔΕΗ, θα διοχετευθεί σε όλες τις συσκευές μου και θα τις κάψει. Ο άλλος τρόπος είναι αντίθετος. Όλο το ηλεκτρικό ρεύμα που φθάνει στο σπίτι μου περνά από ένα λεπτό καλώδιο, την ασφάλεια. Όταν αυξηθεί η ένταση του ρεύματος π.χ. επειδή ταυτόχρονα λειτουργώ όλες τις ηλεκτρικές συσκευές του σπιτιού μου, αντί να καούν τα καλώδια, καίγεται η ασφάλεια. Αν απειλείται ένα νησάκι από έναν ιό, απομονώνεται αυτό, αντί ολόκληρη η χώρα. Πολύ ενοχλητικό αυτό, αλλά σώζονται οι συσκευές μου.

Γενικεύοντας αυτή τη σκέψη, φθάνομε σε συμπεράσματα περίεργα. Όταν υπάρχει κίνδυνος, αυτός μπορεί συχνά να αντιμετωπισθεί, όχι με αυστηρότερα μέτρα, αλλά με ελεγχόμενη ασφάλεια. Ο κίνδυνος μιας λοιμώδους νόσου αντιμετωπίζεται αρρωσταίνοντας από μια παραλλαγή της πολύ ελαφριά, μόλις αισθητή, που αφήνει ανοσία. Αυτά είναι τα εμβόλια. Με τον εμβολιασμό, υφιστάμεθα την ενόχληση μιας μικροαρρώστιας, αλλά προστατευόμαστε από τον κίνδυνο μιας θανατηφόρου νόσου. Μια πολιτεία έχει ανάγκη από ενότητα. Μια αυστηρή τήρηση της τάξης θα μπορούσε να την εξασφαλίσει, φανταζόμαστε, όπως με ένα ολοκληρωτικό καθεστώς, μια δικτατορία, μια αυστηρή μοναρχία γενικότερα. Όμως τίποτε δεν είναι άφθαρτο εσαεί. Όσο υπάρχουν αιτίες δυσαρέσκειας, αυτές αθροίζονται και ο ολοκληρωτισμός θα καταπέσει με τον ένα ή τον άλλο τρόπο, συχνά βίαια, με μεγάλες καταστροφές. Η εναλλακτική λύση είναι ακριβώς αντίθετη. Αποκέντρωση. Δεν λέω να κάνει ο καθένας ό,τι θέλει, αυτό είναι οχλοκρατία που σημαίνει διάλυση. Εννοώ, αποκεντρωτική ασφάλεια. Φυσικά έχει τους κινδύνους της. Αν δοθεί μεγάλη εξουσία στην τοπική αυτοδιοίκηση, οι ανάγκες και επιθυμίες των πολιτών εκτονώνονται με τοπικά μέτρα, που δεν επηρεάζουν τη συνολική κρατική ενότητα. Ο κίνδυνος όμως υπάρχει. Υπερβολική τοπική αυτοδιοίκηση δημιουργεί αποσχιστικές τάσεις. Μια περιφέρεια στην πατρίδα μας με πλούσιους πόρους, π.χ. εύφορα εδάφη, μπορεί να σκεφθεί, γιατί να φεύγουν τα πλούτη της να διανεμηθούν σε άλλες, ενδεείς περιφέρειες; Τι ανάγκη έχουν; Το πρόβλημα αντιμετωπίσθηκε από τους προγόνους μας. Όταν άρχισαν να παρατηρούνται αποσχιστικές τάσεις στις μικροπόλεις που αποτελούσαν τις Αθήνες, οι σοφοί μυθολογικοί βασιλιάδες δεν αύξησαν τις συγκεντρωτικές εξουσίες τους (που θα διακύβευαν την αυξανόμενη αντίδραση, με περισσότερες φυγόκεντρες τάσεις), αλλά, αντίθετα, δημιούργησαν παράλληλη αποκέντρωση, με άξονα όχι τον τόπο αυτή τη φορά, αλλά το επάγγελμα. Δημιούργησαν ένα είδος συνδικαλιστικής διαίρεσης των πολιτών. Έτσι, οι φτωχοί της Αμαρυσίας που ένοιωθαν αλληλέγγυοι με τους πλουσίους της, εναντίον των υπόλοιπων Αθηνών, ένοιωθαν αλληλεγγύοι και με τους φτωχούς της Κεκροπίας και των λοιπών Αθηνών, εναντίον των πλουσίων όλης της επικράτειας. Και η ενότητα αποκαταστάθηκε. 

Η ύπαρξή μας αναπόφευκτα διαρκώς αλλάζει. Γεννιόμαστε, αλλάζομε, πεθαίνομε. Πώς αντιμετωπίζομε το αναπόφευκτο. Κάποιοι πιστεύουν στην αιώνια μετά θάνατο ζωή. Είναι μια λύση. Απαλλάσσει όμως από την αγωνία του θανάτου; “Ομοι, οον γνα χει ψυχ χωριζομένη κ το σώματος!” αναφωνεί ο Ιωάννης Δαμασκηνός. Κάποιοι άλλοι, πιο προσγειωμένοι, σκέφτονται πως λίγα κύτταρά τους, τα γεννητικά, επιβιώνουν μετά το θάνατό τους στα παιδιά τους. Και η σωματική, αισθητή αθανασία επιτυγχάνεται. Κάποιοι άλλοι, ξέρουν πως το αποτύπωμά τους μένει σα σε εκμαγείο στη μνήμη της κοινωνίας και ενεργούν έτσι που η κοινωνία να τους θυμάται εσαεί. Ήρωες, Άγιοι! Είναι και άλλοι που νοιώθουν πως η νόησή τους, οι γνώσεις, τα συναισθήματα και οι επιθυμίες τους είναι το πιο σημαντικό. Και όλα αυτά έχουν υλοποιηθεί στα δημιουργήματα που έχουν αφήσει πίσω τους. Το όνειρο της αθανασίας είναι φρούδα ελπίδα. Αυτά είναι, ωστόσο, η Ασφάλειά μας μπροστά στο Αναπόφευκτο. Εξασφαλίζουν την αθανασία της μεταφυσικής άλω που μας περιβάλλει.

2 thoughts on “ΑΝΑΠΟΦΕΥΚΤΟ ΚΑΙ ΑΣΦΑΛΕΙΑ

  1. Η επιφυλλίδα αυτή είναι σπάνιο μνημείο σκέψης και λόγου . Εργο ενός πολύπειρου ανθρώπκυ, φιλοσοφούντος νοός εν όψει του ΑΝΑΠΟΠΕΥΚΤΟΥ, χωρίς παραμυθιτικές διόπτρες, αλλά και σε πλήρη ωριμότητα (δηλαδή αίσθηση του ατομικού του Χρόνου).
    Χαίρε Δημήτρη άξιε και ακριβέ!

    Like

  2. Εξαιρετική ανάλυση. Επιπλέον, η ασφάλεια επηρεάζεται από την κατάσταση ισορροπίας, που είναι ο σημαντικότερος κανόνας στη φύση για την ομαλή κατάσταση των όντων. Συνεπώς, όταν η εντροπία επηρεάζει την ισορροπία εντός συγκεκριμένων ορίων, τότε υπάρχει ασφάλεια.

    Like

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

Connecting to %s