ΕΘΝΙΚΙΣΜΟΣ -ΠΑΤΡΙΩΤΙΣΜΟΣ

Δημ. Α. Σιδερής, ομ. καθηγητής καρδιολογίας, dimitrissideris.wordpress.com

Ηπειρωτικός Αγών, 27 Μαρτίου 2020.

Οι λέξεις μπερδεύονται, αλλάζουν περιεχόμενο και, από όσους  προσδοκούν ωφέλεια, γίνεται κατάχρησή τους. Αυτό ισχύει ιδιαίτερα για όσες συμβολίζουν έννοιες με κάποια ιερότητα, με σεβασμό δηλαδή, χωρίς λογική. Τέτοιες λέξεις έχουν σημαντική ισχύ, καθώς μπορούν να παρακινούν σε ομαδικές πράξεις. Θα εστιασθώ ιδιαίτερα σε δύο, που μοιάζουν πολύ μεταξύ τους, εθνικισμός και πατριωτισμός.

Είμαι εθνικιστής σημαίνει ότι ομολογώ ότι ανήκω σε ένα έθνος και αναγνωρίζω τις υποχρεώσεις και τα δικαιώματα που μου δίνει αυτή η ένταξή μου, ότι επικοινωνώ με τους ομοεθνείς μου πιο εύκολα παρά με τους ετεροεθνείς και ότι είμαι υπερήφανος για αυτή την ταυτότητά μου. Το έθνος διαφέρει από το γένος κατά το ότι το γένος ανάγεται στην καταγωγή, στην κληρονομικότητα, ενώ το έθνος στο έθος, τη συνήθεια, την παιδεία. Η διεθνής ορολογία μάλλον αυξάνει τη σύγχυση, καθώς ονομάζει nation και το έθνος και το γένος, ενώ το natio κατάγεται από το λατινικό nasco που σημαίνει γεννώ. Παρόλα αυτά διακρίνουν το ethnicity από το nationality και η σύγχυση μάλλον επιτείνεται.  Ο Ισοκράτης έβαλε τα πράγματα στη θέση τους, θεωρώντας ότι η λέξη Έλληνας αναφέρεται σε ένα έθνος: “Τὸ τῶν Ἑλλήνων ὄνομα πεποίηκε μηκέτι τοῦ γένους ἀλλὰ τῆς διανοίας δοκεῖν εἶναι καὶ μᾶλλον Ἓλληνας καλεῖσθαι τοὺς τῆς παιδεύσεως τῆς ἡμετέρας ἤ τοὺς τῆς κοινῆς φύσεως μετέχοντας“. Ο πατριωτισμός σημαίνει αγάπη της πατρίδας μας. Έχει τις ίδιες προδιαγραφές όπως και ο εθνικισμός, αλλά μπορεί να περιλαμβάνει όχι μόνο ομοεθνείς, αλλά και ετεροεθνείς, μετοίκους, μετανάστες, πρόσφυγες, αλλοθρήσκους, κλπ που αναγνωρίζουν κοινή πατρίδα με τους συμπατριώτες τους Έλληνες.

Παρά την ικανοποιητική, πιστεύω, σαφήνεια των παραπάνω, γίνεται κατάχρηση, ολέθρια συχνά, των παραπάνω όρων. Η κατάχρηση οφείλεται σε προκαταλήψεις που η κυριότερή τους είναι εκείνη της ανισότητας. Στο φυσικό, αντικειμενικό, αισθητό, κόσμο υπάρχει απόλυτη ανομοιογένεια, αλλά όχι ανισότητα. Ο υποκειμενικός, νοητός κόσμος δεν επιδέχεται καν σύγκριση του ενός με του άλλου, διότι είναι άβατος του καθενός για όλους τους άλλους. Η ετερογένεια αποκτά τη δυνατότητα για ισότητα ή ανισότητα μόνο στα πλαίσια του κοινωνικoύ κόσμου, όπου π.χ. ένας ισχυρότερος είναι ανώτερος από έναν άλλον ασθενέστερο ως προς την ισχύ τους, ενώ μπορεί ο ίδιος να είναι κατώτερος ως προς την ωραιότητά του ή ως προς την ευφυΐα του. Και αυτή η ανισότητα έχει σημασία, διότι η κοινωνία απαρτίζεται από ρόλους που κάποιοι είναι υποχρεωτικά εξαρτώμενοι από άλλους. Αυτό δε σημαίνει ότι όλοι είναι εξαρτημένοι και επομένως άνισοι. Αίρεται η κοινωνική ανισότητα αν υπάρχει αλληλεξάρτηση ή εναλλαγή όλων σε ρόλους με εξάρτηση. Δεν αντικαθίσταται όμως από ισότητα με ομοιομορφία, αλλά από ισοδυναμία.

Η κατάχρηση ως προς το έθνος σημαίνει όχι μόνο ότι είμαι υπερήφανος που ανήκω στο έθνος μου, αλλά και ότι θεωρώ πως το έθνος μου είναι ανώτερο από τα άλλα έθνη. Βεβαίως, κανένα έθνος δεν είναι ανώτερο από τα άλλα. Τα έθνη όλα είναι ισοδύναμα. Καθένα μπορεί να είναι ανώτερο από τα άλλα σε ένα τομέα, αλλά κατώτερο από τα άλλα σε άλλον. Η πίστη  ότι το έθνος μου είναι ανώτερο από τα άλλα (εθνικοφροσύνη με ποικίλες παραλλαγές, όπως φασισμός και ναζισμός) σημαίνει ότι αναγνωρίζω ανισότητα μεταξύ των εθνών και, επομένως, επειδή δεν μπορώ να είμαι ανώτερος σε όλα, σε κάποια είμαι κατώτερος από τα άλλα. Και εγώ δεν δέχομαι ότι το έθνος μου είναι κατώτερο (ούτε ανώτερο) από κανένα άλλο. Είναι μόνο διαφορετικό. Κάθε μη υγιής εθνικόφρονας (για παράδειγμα φασίστας, ναζιστής) θεωρεί ότι το έθνος του είναι ανώτερο από τα άλλα, αλλά επειδή μπορεί να το αμιλλάται κάποιο άλλο, προσπαθεί να το εξουδετερώσει, υιοθετώντας μια επιθετική βίαιη στάση. Ο φασισμός στηρίζεται στο έθνος, που μπορεί να είναι και πολυφυλετικό (π.χ. ΗΠΑ), ενώ ο ναζισμός στη φυλή, στο γένος δηλαδή, που είναι κληρονομικό και επιδιώκει την εξόντωση των υπόλοιπων (θεωρούμενων κατώτερων) φυλών. Και, φυσικά, απαγορεύει τη μίξη με άλλες φυλές για να διατηρηθεί η καθαρότητα της (ανώτερης, πιστεύει) φυλής του.

Γνήσιο πατριωτισμό εξέφραζε το πρώτο Σύνταγμα της Ελλάδας του 1822: “Όσοι έξωθεν ελθόντες, κατοικήσωσιν, ή παροικήσωσιν εις την επικράτειαν της Ελλάδος, εισίν όμοιοι με τους αυτόχθονας κατοίκους ενώπιον των Νόμων. Η Διοίκησις θέλει φροντίσει να εκδώση προσεχώς Νόμον περί Πολιτογραφήσεως των ξένων, όσοι έχουσι την επιθυμίαν να γίνωσιν Έλληνες“. Αναρωτιέμαι, πόσο Έλληνες, όσο εκείνοι οι επαναστάτες πρόγονοί μας τουλάχιστον, είναι εκείνοι που αρνούνται να πολιτογραφήσουν ως Έλληνες τους έξωθεν ελθόντες, για να κατοικήσουν ή παροικήσουν στην Ελληνική επικράτεια, αν έχουν την επιθυμία να γίνουν Έλληνες;

Όχι, είναι και αυτοί Έλληνες. Το έχουν αυτό το δικαίωμα, αν πληρούν τους όρους που προδιαγράφηκαν παραπάνω. Βρίσκονται όμως σε βαριά πλάνη, σε βαριά προκατάληψη, που τους εμποδίζει να δουν την αλήθεια. Η συμπεριφοράς μας είναι απόλυτα εξαρτημένη από την παιδεία μας και όχι από την κληρονομικότητά μας. Κληρονομικά, το είπαμε ήδη έχομε απεριόριστες διαφορές ο ένας από τον άλλο. Φανταστείτε όμως δυο δίδυμα παιδιά, το ένα γεννημένο με κληρονομικές προδιαγραφές να γίνει μυώδες, το άλλο μάλλον εξασθενημένο. Αν οι γονείς και το περιβάλλον τους τούς δώσουν κατά το δυνατό την ίδια γυμναστική παιδεία, ο πρώτος θα πετυχαίνει τους στόχους του και θα γίνει ένας αισιόδοξος άνθρωπος. Ο δεύτερος με τις ίδιες προκλήσεις προγύμνασης, θα αποτυχαίνει και θα γίνει απαιδιόδοξος. Αν, αντίθετα, το περιβάλλον προσαρμόζει την εκπαίδευση στα μέτρα καθενός, και τα δυο παιδιά μπορούν να γίνουν το ίδιο αισιόδοξοι. Η παιδευτική ισοπέδωση είναι το ίδιο καταστροφική όπως και η διάκριση, με βάση την οποία στα ικανότερα παιδιά δίνεται μεγαλύτερη προσοχή και έμφαση για να εκπαιδευθούν παρά στα λιγότερο ικανά. Φαύλος κύκλος. Η κοινωνία έχει ανάγκη από τη συνδρομή όλων και όχι μόνο κάποιων εκλεκτών, δηλαδή εκείνων που είναι κατάλληλοι για να συντηρούν εκείνη τη δομή της κοινωνίας που ήδη υπάρχει. Ειδικότερα η πατρίδα μας από τα μυθικά χρόνια στηρίχτηκε στους επήλυδες για να αναπτύξει τον Ελληνισμό. Ο Προμηθέας, παππούς του Έλληνα, ήταν γιος του Ιαπετού, του Ιάφεθ, γιου του Νώε δηλαδή, που ήλθε από το Αραράτ στην Ευρώπη. Ο Πέλοπας, παππούς του Αγαμέμνονα και του Μενέλαου ήταν γιος του Τάνταλου και είχε έλθει από τον Καύκασο. Ο Κάδμος, προπάππους του Οιδίποδα, είχε έλθει από τη Φοινίκη (Συρία) αναζητώντας την αδελφή του την Ευρώπη. Μια συνεχής μίξη λαών πάνω σ΄ αυτόν το μοναδικά ευλογημένο τόπο υπήρξε πάντοτε ο Ελληνισμός.

 

 

One thought on “ΕΘΝΙΚΙΣΜΟΣ -ΠΑΤΡΙΩΤΙΣΜΟΣ

  1. Οι Έλληνες ανεξάρτητα αν ήρθαν από τον Καύκασο ή τη Συρία, είχαν ένα κοινό γνώρισμα που τους διαχώριζε από τους βαρβάρους με συγκεκριμένη διαχωριστική γραμμή και το γνώρισμα αυτό ήταν η στόχευση στον ενάρετο άνθρωπο. Τον άνθρωπο που είναι ισορροπημένος εσωτερικά με επάρκεια λογικής κατά τον Πλάτωνα να ισορροπεί την επιθυμία και το θυμό και ισορροπημένο εξωτερικά, δηλαδή που προσπαθεί οι σκέψεις και οι πράξεις του να μην είναι ελλιπείς ούτε υπερβολές, αλλά να ακολουθούν την Αριστοτελική μεσότητα. Ο ενάρετος άνθρωπος αποτελεί τον πυρήνα του Ελληνισμού και του Ελληνικού Έθνους. Ο πατριωτισμός αφορά την εδαφική ακεραιότητα της πατρίδας μας, ώστε αυτή να ακτινοβολεί τις πανανθρώπινες αξίες του Ελληνισμού

    Liked by 1 person

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

Connecting to %s