ΤΥΧΗ ΚΑΙ ΠΡΟΚΑΤΑΛΗΨΗ

Δημ. Α. Σιδερής, ομ. καθηγητής καρδιολογίας, dimitrissideris.wordpress.com

Πρωινός Λόγος, Τρίκαλα, 3 Ιανουαρίου, 2020

Τύχη και προκατάληψηΈκανα ένα εικονικό πείραμα.  Όλοι οι αριθμοί που χρησιμοποιήθηκαν ήταν πλασματικοί. Η επεξεργασία τους όμως ήταν αυστηρά, στατιστικά, επιστημονική. Τους πήρα από ένα πίνακα τυχαίων αριθμών σε ένα βιβλίο στατιστικής. Υπέθεσα πως ρώτησα 10 τυχαίους ανθρώπους, χωριστά τον καθένα, κάθε χρονιά την τελευταία 25ετία (1995-2019) πόσο ευτυχισμένοι ήταν. Τους ζήτησα να βαθμολογήσουν την απόλυτη ευτυχία με 1000 και την απόλυτη δυστυχία με 0. Φυσικά, στον καθένα συνέβηκαν, υποτίθεται, ποικίλα γεγονότα, ευχάριστα, κάποιος πήρε του πτυχίο του, άλλος παντρεύτηκε, σε άλλον έπεσε το λαχείο κλπ, αλλά και δυσάρεστα, πέθανε το παιδί του, πτώχευσε, έπεσε κι έσπασε το γοφό του κλπ. Έβαλα σε χρονολογική σειρά τις απαντήσεις καθενός και πήρα τις 10 γραμμές που φαίνονται στο κάτω μέρος της εικόνας. Δύσκολα θα διέκρινε κάποιος σε αυτές μια τάση προς την ευτυχία ή τη δυστυχία. Όμως ύστερα πρόσθεσα τις απαντήσεις τους για κάθε χρονιά και πήρα την επάνω γραμμή, στην οποίαν φαίνεται σαφώς ότι, για τη συνολική ομάδα, το διάστημα από το 1995 ως το 2008, παρά τις τυχαίες αυξομειώσεις, ήταν γενικά πιο ευτυχισμένη περίοδος από ότι από το 2008 ως το 2019. Φυσικά, αυτό δεν ήταν θαύμα ή τυχαίο. Στις υποθετικές απαντήσεις των 10 ατόμων υπήρχε λαθροχειρία: Είχα προσθέσει τις τιμές μιας αρμονικής ταλάντωσης. Η παρέμβασή μου ήταν μάλλον ασήμαντη, καθώς ως μέγιστη τιμή στην ταλάντωση είχε ορισθεί το 100, ενώ η μέγιστη ευτυχία για κάθε άτομο έφθανε τα 1000.  Αν είχα κάνει το υποθετικό πείραμα όχι σε 10, αλλά σε 10 εκατομμύρια ή και σε 300 άτομα, το αθροιστικό αποτέλεσμα θα ήταν πολύ κοντά στην ιδανική γραμμή της ημιτονοειδούς ταλάντωσης. Αυτά που γράφω είναι μαθηματικά αναμενόμενα. Οι τυχαίες αποκλίσεις, ακριβώς επειδή είναι τυχαίες, αλληλοεξουδετερώνονται σε ένα πλήθος, ενώ εκείνες που είναι κοινές για όλους αθροίζονται και αναφαίνονται στο πλήθος.

Ναι, αλλά κάτι τέτοιο συμβαίνει και στην πραγματική μας ζωή. Αν είχα ρωτήσει 10 πραγματικά άτομα, καθένας θα εκτιμούσε τη χρονιά του από τα προσωπικά συμβάματά του πολύ περισσότερο παρά από τα γενικά. Αν αρρώστησε βαριά κάποια χρονιά ή αν του έλαχε το τζακ ποτ στο τζόκερ, το ότι προσφύγαμε στο Διεθνές Νομισματικό Ταμείο, θα ήταν ψιλά γράμματα γι’  αυτόν. Όμως η προσφυγή στο ΔΝΤ, θα είχε μικρή επίδραση μεν στον καθένα, αλλά μεγάλη σε όλους μαζί, προς την ίδια κατεύθυνση. Αυτή είναι η ομαδική προκατάληψη.

Καθένας μας είναι διαφορετικός από τους άλλους και αλλάζει από τη μια μέρα στην άλλη. Το ίδιο και η βούλησή μας. Όμως, χωρίς να το πολυαντιλαμβανόμαστε, όλοι πέφτομε στη λαθροχειρία στοχευμένων προκαταλήψεων. Όλοι δεχόμαστε την επίδραση ικανών δημαγωγών, αλλά και των ΜΜΕ και των λοιπών μέσων που διαθέτει ο ιστός της ολιγαρχίας που μας κυβερνά, πολιτικών, στρατού, αστυνομίας, εκκλησίας, πανεπιστημιακού και φοιτητικού κατεστημένου, εργοδοτικών καρτέλ και εργατικών συντεχνιών κλπ. Πόσο ελεύθερη είναι λοιπόν πραγματικά η βούληση του καθενός, από όλους που απαρτίζομε το λαό, το δήμο; Προφανώς δεν είναι ελεύθερη, είναι προκατειλημμένη, χωρίς να το γνωρίζει. Ωστόσο, για τον καθένα, αυτή η προκατάληψη έχει κατά κανόνα ελάχιστη ισχύ συγκριτικά με τις τυχαίες επιδράσεις που έχουν ποικίλοι παράγοντες προσωπικά σ΄ αυτόν. Και προπάντων, οι προσωπικές επιδράσεις δεν είναι οι ίδιες για όλους. Αλλιώς αντιδρούν κάποιοι στα “έκτροπα” των νεανικών καταλήψεων και αλλιώς άλλοι στην “περήφανη” στάση τους απέναντι στην κρατική βία. Υπάρχει όμως μια μερίδα πολιτών που αποφασίζουν, και μάλιστα, πολύ ενεργά, με συνέπειες, για το σύνολο, στη βάση προκαταλήψεων, συνειδητά, επειδή η μή συμμόρφωσή τους συνεπάγεται ποινές. Είναι οι πολιτικοί μας, κυβέρνηση, βουλευτές, δικαστικό σώμα. Ο βουλευτής που δεν πειθαρχεί στο κόμμα του, ακόμη και όταν διαφωνεί, διότι θεωρεί ότι η απόφαση έστω και αν το ωφελεί, μπορεί να βλάπτει το σύνολο, διαγράφεται. Καθώς έχει αφιερώσει τη ζωή του στην πολιτική, δεν έχει αναπτύξει ικανό επαγγελματικό περιβάλλον για να επιβιώσει. Και αν καταφύγει σε άλλο κόμμα, άντε να διώξει από πάνω του τη ρετσινιά του αποστάτη. Ακόμη είναι υποχρεωμένος να μεριμνά για τα συμφέροντα των ψηφοφόρων του και των παραγόντων που συνεισφέρουν ψήφους, ΜΜΕ και λοιπών παραγόντων που προαναφέρθηκαν. Το κάνει ακόμη και σε βάρος του συνόλου που δεν τον ψήφισε. Αλλιώς, ποινή, δεν θα ξαναψηφισθεί. Το ίδιο προκατειλημμένος είναι να ενεργεί για το συμφέρον του συνόλου της παρούσας γενιάς για το περιορισμένο διάστημα μιας τετραετίας, ως τις επόμενες εκλογές δηλαδή, σε βάρος των ερχόμενων γενιών, που μπορεί να τις φορτώνει με δάνεια, που μοιράζονται στους ψηφοφόρους ή σε φτηνή ανάπτυξη με ρύπανση του περιβάλλοντος που θα την υποστούν οι απόγονοί μας. Η κυβέρνηση εξαρτάται από την πλειοψηφία της βουλής και η δικανική ηγεσία διορίζεται από την κυβέρνηση. Τόσοι που χειραγωγούν τη βούλησή μου μοιάζει να με έχουν δεμένο χειροπόδαρα. Είναι έτσι;

Ε, λοιπόν, σχεδόν είναι. Όμως μου έχει μείνει η φωνή. Διαμαρτύρομαι δημόσια, χωρίς συνέπειες, γράφω άρθρα σαν και τούτο που διαβάζετε. Ως το 1974, ιδιαίτερα την τελευταία επταετία, δεν μπορούσα να λέω και να γράφω ατιμωρητί τέτοιες σκέψεις. Είχαμε μοναρχία, και την τελευταία επταετία τη χείριστη όψη της, δικτατορία. Και σ΄ αυτή την κατάσταση βιώσαμε από το 1821 με το απίστευτα ηρωικό ξέσπασμα τότε, ως σήμερα. Σ΄ αυτό το διάστημα, κάτω από καθεστώς μοναρχίας, βιώσαμε καταστροφές, όπως την ήττα του 1897, τη Μικρασιατική καταστροφή, την Κυπριακή τραγωδία. Καθένας σ΄ αυτό το διάστημα μπορεί να έζησε προσωπικά στιγμές ευτυχισμένες ή δυστυχισμένες, αλλά τέτοιες βαριές δυστυχίες είχαν συνέπειες πάνω σε όλους και σε διαδοχικές γενιές. Θα ήταν άραγε καλύτερα αν τις αποφάσεις τις είχε πάρει ο λαός και όχι οι εκάστοτε άρχοντες, που καθοδηγούσαν την όποια επίφαση ελευθερίας παραχωρούσαν στο λαό; Κανένας δεν μπορεί να απαντήσει με ασφάλεια σε ιστορικά ερωτήματα που αρχίζουν με το “εάν”. Το μόνο που μπορούμε να πούμε είναι ότι, χωρίς πραγματική δημοκρατία, ο λαός υφίσταται τις συνέπειες των αποφάσεων των αρχόντων του, χωρίς ο ίδιος να ευθύνεται, ενώ συχνά ακούεται το κυνικό “κάθε λαός έχει ηγέτες εκείνους που του ταιριάζουν”. Στην πραγματικότητα έχει εκείνους που του επιβάλλονται με ποινή θανάτου αν δεν τους αποδεχθεί.

Αποφεύγετε τις προκαταλήψεις. Αναζητείτε συνειδητά, ψάχνοντας ενεργά, την αλήθεια και μη δέχεστε άκριτα εκείνη που σας σερβίρεται έτοιμη χωρίς δικό σας κόπο. Αντισταθείτε στα δολώματα. Και, μ΄ αυτές τις προτροπές, εύχομαι στον καθένα ένα ευτυχισμένο 2020.

 

 

 

 

One thought on “ΤΥΧΗ ΚΑΙ ΠΡΟΚΑΤΑΛΗΨΗ

  1. Θαυμάσια ανάλυση και το κυριότερο η χρήση των μαθηματικών (στατιστικής) για ανάλυση κοινωνικών και ιστορικών φαινομένων για να στηρίξουν με επιχειρήματα φιλοσοφικά ζητήματα όπως είναι το πολιτειακό. Βλέπει κανείς μια τυχαία μεταβλητή όπως είναι η ευτυχία να βιάζεται από μια ημιτονοειδή συνάρτηση πολιτικών αποφάσεων οι οποίες παίρνονται από τους ολιγάρχες παραβιάζοντας την ελευθερία του λαού ο οποίος καταδικάζεται από τους ολιγάρχες να μην έχει άποψη. Ο βιασμός είναι έντονος γιατί από το 1995 μέχρι το 2008 η απόσταση της ευτυχίας από τη δυστυχία είναι (7000-3800)/25 = 128 ενώ για το διάστημα 2009 μέχρι το 2019 είναι (5000-3000)/25 = 80. Δηλαδή στην περίοδο κρίσης λόγω του βιασμού που υπέστη η ευτυχία ελάττωσε την απόσταση της από την δυστυχία κατά 37,5%.

    Συγχαρητήρια για το θάρρος σου Δημήτρη.

    Καλή χρονιά με υγεία, φώτιση και ειρήνη και πάντα μάχιμος!

    Like

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

Connecting to %s