ΠΡΟΣΩΠΙΚΗ ΠΕΡΙΠΕΤΕΙΑ

Δημ. Α. Σιδερής, ομ, καθηγητής καρδιολογίας, dimitrissideris.wordpress.com

Ηπειρωτικός Αγών, 3 Ιανουαρίου, 2020.

Έκλεισαν τρία χρόνια από τότε που άρχισε ο Ηπειρωτικός Αγών να φιλοξενεί εβδομαδιαία άρθρα μου. Οι επέτειοι είναι ευκαιρία να περιαυτολογούμε. Συγγνώμη! Θα μιλήσω έτσι για την Ηπειρωτική περιπέτεια της ζωής μου για μια 20ετία. Δύσκολο βέβαια να στριμωχτούν 2 δεκαετίες σε 1000 λέξεις, αλλά θα κάνω μια προσπάθεια.

Εκλέχθηκα καθηγητής στο Πανεπιστήμιο Ιωαννίνων το 1992 και αυτόματα έγινα διευθυντής της καρδιολογικής κλινικής. Η Ελλάδα είναι μια ασυνήθιστα δύσκολη χώρα να διοικηθεί λόγω της γεωγραφίας της. Εκείνο τον καιρό, όποτε είχε κακοκαιρία, ολόκληρη η Ήπειρος απομονωνόταν. Στο Ρίο σταματούσαν τα φέρυ, η Κατάρα έκλεινε από τους πάγους και τα αεροπλάνα δεν πετούσαν. Κι αυτό επηρέαζε τα πάντα, και τη λειτουργία της καρδιολογίας. Ο πληθυσμός, με τα διεθνή τότε δεδομένα, δεν δικαιολογούσε ανάπτυξη καρδιολογικού κέντρου με επεμβατική καρδιολογία και καρδιοχειρουργική. Το μοναδικά επείγον των καρδιολογικών περιπτώσεων όμως με την απομόνωση της περιοχής απαιτούσαν ελαστική εφαρμογή των διεθνών προτύπων. Υπήρχαν ανάγκες, υποδομή και τεχνογνωσία, ενώ πόροι μπορούσαν να βρεθούν. Δεν νοείται ανάπτυξη καρδιοχειρουργικής χωρίς επεμβατική καρδιολογία στον τόπο. Παράλληλα η διάχυτη τότε πίστη ήταν πως δεν επιτρέπεται ανάπτυξη επεμβατικής καρδιολογίας χωρίς παρουσία καρδιοχειρουργικής για να αντιμετωπίσει επείγουσες επιπλοκές. Η διπλή αυτή άρνηση, οδηγούσε σε απαγορευτικό φαύλο κύκλο. Οι ανάγκες όμως πίεζαν. Τα καθήκοντά μου ως διευθυντή καρδιολογικής κλινικής ήταν παροχή καρδιολογικών υπηρεσιών. Ως καθηγητής καρδιολογίας όμως είχα και ερευνητικά καθήκοντα. Για να παρακάμψω το δεοντολογικό ιατρικό κώλυμα, κατέφυγα στην ερευνητική δεοντολογία. Όταν μεταξύ δύο εναλλακτικών λύσεων δεν υπάρχουν διεθνώς δεδομένα υπέρ της μίας, το καλύτερο συμφέρον των αρρώστων είναι η τυχαιοποιημένη έρευνα. Ήταν ήδη γνωστό ότι σε εμμένουσα οξεία ισχαιμία του μυοκαρδίου η επεμβατική καρδιολογία σώζει ζωές. Διεθνώς ήταν άγνωστο αν σε τέτοια περίπτωση είναι πιο συμφέρον για τον άρρωστο να μείνει χωρίς το προνόμιο της αγγειοπλαστικής με στεντ ή να υποβληθεί σ΄ αυτήν χωρίς το προνόμιο της καρδιοχειρουργικής κάλυψης. Έτσι, έπρεπε να κάνουμε έρευνα: Τους μισούς αρρώστους τυχαία με επέμβαση τους άλλους μισούς χωρίς. Μετά από λίγες δεκάδες περιπτώσεων υπήρχε σημαντικά μικρότερη θνησιμότητα με επέμβαση παρά χωρίς αυτήν. Δικαιωθήκαμε. Το νέο είχε, όπως αναμενόταν, διεθνή και πανελλήνια απήχηση. Διεθνώς ακολούθησαν άλλες παρόμοιες έρευνες που επιβεβαίωσαν τα αποτελέσματά μας. Πανελλήνια, οι δραστηριότητες της καρδιολογικής κλινικής εκτοξεύθηκαν. Ξαφνικά, όλοι, το Πανεπιστήμιο, το Υπουργείο Υγείας, οι καρδιοχειρουργοί της χώρας, οι ιδιωτικές εταιρίες (προμηθευτές υλικών και οργάνων) ενδιαφέρθηκαν και προώθησαν την προσπάθεια. Η τοπική κοινή γνώμη συμπαραστάθηκε απεριόριστα. Το καρδιολογικό κέντρο στα Ιωάννινα αναβαθμίστηκε τεράστια, εμπλουτίσθηκε και με καρδιοχειρουργική και έγινε πρωτοποριακό κέντρο σε όλη την Ελλάδα και παγκοσμίως. Συνεχίζει. Προέκυψαν, ωστόσο, απρόβλεπτα προσκόμματα.

Ποικίλα προβλήματα αναφύηκαν από πανεπιστημιακούς συναδέλφους. Όταν το συζήτησα με το διευθυντή του νοσοκομείου, μου απάντησε μονολεκτικά: “Φθόνος!” Οι προμηθευτές μάς βοήθησαν ποικιλοτρόπως, αλλά άρχισε η προσπάθεια εκμαυλισμού. Μου έγιναν έμμεσα, προσεκτικά, προτάσεις, που βέβαια απέκρουσα. Όμως δεν είμαι βέβαιος ότι αποκρούσθηκαν το ίδιο από όλους τους συνεργάτες μου. Οι νόμοι δεν μου άφηναν περιθώρια για πειθαρχικά μέτρα, ενώ, φυσικά, δεν είχα καμιά απόδειξη για τις διαδόσεις που κυκλοφορούσαν και στιγμάτιζαν την κλινική, της οποίας εγώ ήμουν υπεύθυνος. Αντιδράσεις λοιπόν από κάποιους συνεργάτες μου στην προσπάθεια να ελέγξω την κατάσταση. Κάποια στιγμή αναφάνηκε, σχετικά, η σημασία της γεωγραφίας και των διεθνών προτύπων. Για τις πολύπλοκες επεμβατικές καρδιολογικές πράξεις χρειάζονται τεράστια ποικιλία υλικών. Σε Αθήνα και Θεσσαλονίκη, μόλις χρειασθεί ένα υλικό που δεν διαθέτει το νοσοκομείο, ειδοποιείται ο προμηθευτής και σε μισή ώρα ό,τι είναι αναγκαίο βρίσκεται στα χέρια του χειριστή καρδιολόγου. Τέτοια παρακαταθήκη δεν ήταν δυνατό να διατηρούν οι προμηθευτές στα Ιωάννινα. Έπρεπε, επομένως, να τα προαγοράζει το νοσοκομείο. Ο παλιός κανονισμός του πρόβλεπε με αρκετή ασάφεια ότι τέτοια υλικά θα έπρεπε να φυλάσσονται από το φαρμακείο ή από τη διοικητική υπηρεσία (αποθηκάριοι κλπ). Όμως αυτή η ρύθμιση δεν μπορούσε να εξυπηρετεί τις επείγουσες ανάγκες των καρδιολογικών περιστατικών, που απαιτούν σε απρόβλεπτους χρόνους μέρας και νύχτας την άμεση διάθεση των υλικών. Επομένως έπρεπε να φυλάσσονται από την αναρμόδια καρδιολογική κλινική και η ευθύνη βάραινε το διευθυντή της κλινικής και την αντίστοιχη νοσηλευτική υπηρεσία. Τόσο αναγκαίο πλήθος αγορασμένων υλικών οδήγησε στην ύπαρξη ληγμένων υλικών. Σημειώνω ότι η ημερομηνία λήξης, π.χ. 31 Δεκεμβρίου, δεν σημαίνει ότι το εμπόρευμα είναι αποτελεσματικό και ασφαλές την τελευταία μέρα, αλλά αναποτελεσματικό ή βλαβερό την επομένη. Σημαίνει ότι μια ανεπιθύμητη δράση πριν χρεώνεται στον προμηθευτή, ενώ μετά, στο χρήστη. Έλαβα επίσημα γνώση του γεγονότος όχι από την καρδιολογική κλινική, αλλά από αναφορά στο διοικητή που κοινοποιούνταν στο διευθυντή της ιατρικής υπηρεσίας, που έτυχε να είμαι τότε εγώ. Τι να κάνω; Να το αναφέρω στη διοίκηση δεν είχε νόημα. Σ΄ αυτήν απευθυνόταν η αναφορά. Η δική μου νόμιμη εισήγηση θα ήταν επομένως να συγκροτηθεί κατάλληλη επιτροπή και να καταστραφούν τα ληγμένα υλικά. Αυτό θα σήμαινε όμως σημαντική οικονομική ζημιά για το νοσοκομείο. Έμεινα αδρανής. Σ΄ αυτό το σημείο συνταξιοδοτήθηκα.

Λίγα χρόνια αργότερα, υπήρξαν επείγουσες περιπτώσεις που απαιτούσαν τη χρήση υλικών, από τα οποία μόνο ληγμένα υπήρχαν. Ο καρδιολόγος, σωστά, δε δίστασε. Τα χρησιμοποίησε. Σώθηκαν από βέβαιο θάνατο δύο ασθενείς. Ο φθόνος(;) όμως υπήρχε σε ευρύ στρώμα. Ειδοποιήθηκε σκανδαλοθηρικό ΜΜΕ και η είδηση διαδόθηκε αστραπιαία πανελλήνια: Στα Γιάννενα χρησιμοποιούν ληγμένα υλικά! Ο θόρυβος κινητοποίησε κόσμο. Οι αρμόδιες υπηρεσίες και οι προμηθευτές ενδιαφέρθηκαν και τα ληγμένα υλικά αντικαταστάθηκαν από αντίστοιχα που δεν είχαν λήξει. Καμιά ζημιά για το νοσοκομείο! Τότε όμως κινητοποιήθηκε η δικαιοσύνη. Κατηγορούμενοι ολόκληρη η ιεραρχία από το διοικητή, τους υπεύθυνους της καρδιολογικής κλινικής τότε και στο παρελθόν, την αντίστοιχη νοσηλευτική υπηρεσία. Περίοδος με πολιτική κυνηγιού μαγισσών. Η δικογραφία πρόβλεπε κατηγορίες που συνεπάγονταν ως 20 χρόνια φυλακή. Στο μεταξύ στα δικαστήρια από τον Άννα στον Καϊάφα, η υπόθεση σερνόταν χρόνια. Η δικαιοσύνη έδρασε τελικά έλλογα και νόμιμα, με απαλλαγή όλων με βούλευμα. Στο μεταξύ όμως υπήρχε απαγόρευση της εξόδου από τη χώρα και έξοδα για κάθε κατηγορούμενο στην τάξη των €35000 (αμοιβές δικηγόρων, εισιτήρια, ξενοδοχεία κλπ). Και φυσικά, ψυχική οδύνη.

Επετειακά τώρα. Έχω θέσει επανειλημμένα την ερώτηση: Θα μπορούσε να είχε ελευθερωθεί η κοινωνία από τον καρδιολογικό βραχνά, με την προσφορά και την αυτοθυσία τόσων ανθρώπων (όλων των συνεργατών μου) χωρίς αυτή την τρομερή περιπέτεια; Απάντηση στο ερώτημα πήρα μόνον από έναν, τον Ανδρέα Κάλβο: “Θέλει αρετήν και τόλμην η ελευθερία!”.

 

 

2 thoughts on “ΠΡΟΣΩΠΙΚΗ ΠΕΡΙΠΕΤΕΙΑ

  1. θαυμάσια αναφορά στη θλιβερή όσο και ηρωική εκείνη φάση της ζωής σου.
    Το έθνος σε ευγνωμονεί.

    Like

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

Connecting to %s