ΑΝΟΜΟΙΟΓΕΝΕΙΑ ΚΑΙ ΑΝΙΣΟΤΗΤΑ

Δημ. Α. Σιδερής, ομ. καθηγητής καρδιολογίας. dimitrissideris.wordpress.com

Ηπειρωτικός Αγών, 21 Δεκεμβρίου 2019

Όλα τα κύτταρα του οργανισμού μας έχουν το ίδιο DNA, διαφορετικό από οποιουδήποτε άλλου ανθρώπου. Τα κύτταρα όμως δεν είναι ίδια. Είναι ομαδοποιημένα σε ιστούς. Όσα ανήκουν σε έναν ιστό επιτελούν το ίδιο έργο, διαφορετικό από των άλλων ιστών. Όταν πεθαίνουν τα κύτταρά ενός ιστού, αποκαθίστανται με ελεγχόμενο πολλαπλασιασμό, εκτός από τα νευρικά. Αυτά δεν πολλαπλασιάζονται. Ζουν όσο και ο άνθρωπος. Όλα τα κύτταρά μας διαβρέχονται από ένα υγρό, το “εσωτερικό περιβάλλον” τους, που διατηρεί σταθερή τη σύστασή του, ίδια για όλα. Κι όμως διαρκώς εμπλουτίζεται από το αίμα με χρήσιμες ουσίες που καταναλώνονται από τα κύτταρα, αλλά και με άχρηστες, τοξικές, που διαρρέουν σ΄ αυτό από τα κύτταρα που τις παράγουν και αποκομίζονται με το αίμα. Όλη αυτή η μηχανή εξυπηρετεί έναν ενιαίο σκοπό, την επιβίωση και τη λειτουργία, σωματική, ψυχική, κοινωνική του ατόμου. Στην πολύ συνοπτική αυτή περιγραφή υπάρχει μεγάλη ποικιλία μορφών και λειτουργιών. Είδατε όμως καμιά ανισότητα;

Μμμμ; Αν ανώτερος ορίζεται όποιος διατάζει ενώ άλλοι υπακούν, ο νευρικός ιστός μας με τον εγκέφαλο μοιάζει ανώτερος από τους άλλους ιστούς. Για σκεφθείτε όμως τι γίνεται αν θυμώσει το έντερό μας και σταματήσει να λειτουργεί, πώς επηρεάζεται η λειτουργία του εγκεφάλου μας και όλου του οργανισμού μας; Τώρα διατάζει προφανώς το όργανο που παράγει το σκωρ! Θα μου πείτε, με την απεργία του δεν διατάζει· διαμαρτύρεται! Θυμίζει πάντως πως εξαρτάται από αυτό ο κ. Εγκέφαλος.

Τα χρώματα της ίριδας. Όλα διαφορετικά. Ποιο είναι ανώτερο; Δεν υπάρχει ανισότητα. Ούτε και ισότητα όμως υπάρχει, αφού δεν είναι όλα ίδια. Ισότητα υπάρχει μόνον ως προς μία ιδιότητα. Ένα κιλό σίδερο είναι ίσο με ένα κιλό μπαμπάκι ως προς το βάρος τους. Ανισότητα υπάρχει όταν ένα στοιχείο εξαρτάται από κάποιο άλλο. Αίρεται όταν υπάρχει αλληλεξάρτηση. Ο αφέντης είναι ανώτερος από το δούλο, ως προς το ποιος αποφασίζει τι θα κάνουν κι οι δυο. Όμως, χωρίς την εργασία του δούλου, κανένας τους δεν επιβιώνει. Άρα ως προς την επιβίωση δεν είναι άνισοι. Και ερχόμαστε στην κοινωνία.

Ο Αριστοτέλης διευκρινίζει με σαφήνεια. Το λάθος στη δημοκρατία είναι ότι επειδή όλοι είναι ίσοι σε κάτι (π.χ. εξίσου ελεύθεροι) νομίζουν πως είναι ίσοι σε όλα. Το λάθος στην ολιγαρχία είναι ότι επειδή μερικοί είναι άνισοι σε κάποιον τομέα (π.χ. καταγωγή, πλούτο, μόρφωση κλπ) είναι άνισοι σε όλα. Το ερώτημα είναι λοιπόν, ως προς ποια ιδιότητα είναι όλοι ίσοι και ως ποια άνισοι;

Η κοινωνία αποτελείται από ρόλους που τους αναλαμβάνουν άτομα. Δεν υπάρχει άνθρωπος αισθητά ή νοητά ίδιος με άλλον. Οι κοινωνικοί ρόλοι επίσης διαφέρουν. Σ΄ αυτούς μπορεί να υπάρχει ανισότητα. Ο βασιλιάς διατάζει, ο στρατιώτης υπακούει. Ο διευθυντής διατάζει, ο υφιστάμενος υπακούει. Αυτή η ανισότητα ισχύει όμως αποκλειστικά στο κοινωνικό ωράριο του καθενός. Κι αυτό στους ενήλικες είναι αδρά το 1/3 του 24ώρου. Στα παιδιά και στους ηλικιωμένους, είναι σχεδόν μηδενικό, προς όφελος του αισθητού ωραρίου τους στη διάρκεια του οποίου εξυπηρετούνται οι ανάγκες του αισθητού Εγώ, του σώματός μας. Στους ενήλικες, τα άλλα 2/3 του χρόνου τους καταλαμβάνονται από τις ανάγκες του αισθητού και του νοητού Εγώ τους, που μπορεί να είναι ίδιες ή να διαφέρουν μεταξύ τους, αλλά δεν είναι άνισες.

Η ανισότητα της καταγωγής έχει σήμερα μικρή σημασία. Η ανισότητα πλούτου, μειώθηκε μετά το Β΄ΠΠ, αλλά τελευταία σταθερά μεγεθύνεται. Η ανισότητα στην εκπαίδευση, όσο περνάει ο καιρός μειώνεται. Πριν από ένα αιώνα η πλειονότητα των Ελλήνων ήταν αγράμματοι. Σήμερα, οι περισσότεροι εισάγονται σε τριτοβάθμια εκπαίδευση. Οι γέροι διαμαρτυρόμαστε. “Μα όλοι θα γίνουν γιατροί, δικηγόροι, μηχανικοί;” ‘Η διαμαρτυρόμαστε αλλιώς. “Μα είναι δυνατό να έχει ίση ισχύ η ψήφος του αγράμματου και του επιστήμονα;” Το θέμα είναι: ισότητα ως προς τι;

Η πολιτεία αποτελείται από ανθρώπους, όλους διαφορετικούς μεταξύ τους που, ωστόσο, στο κοινωνικό τους ωράριο εντάσσονται σε ομάδες όπου επιτελούν έργο ίδιο και διαφορετικό από άλλων ομάδων. Όλοι αυτοί συμβάλλουν περίπου εξίσου στην ανάπτυξη αυτάρκειας και ενότητας της πολιτείας, ώστε να προσφέρει αυτοτέλεια, τη δυνατότητα για ευδαιμονία των πολιτών της. Όλοι, ανεξάρτητα από την ομαδοποίησή τους, έχουν περίπου τις ίδιες ανάγκες διατροφής, ένδυσης, στέγασης, υγείας κλπ. Όταν λείπουν τέτοια αγαθά, το άτομο υποφέρει και θέλει να καλύψει την έλλειψη. Εξάλλου, όλοι, ανεξάρτητα από την ομαδοποίησή τους, πλάθουν ο καθένας διαφορετικά όνειρα να πραγματοποιήσουν. Κάποια από αυτά προκύπτουν από τις διαφορετικές γνώσεις καθενός, κάποια άλλα από τη φυσιολογική ταλάντωση των οργάνων τους (περιοδική πείνα, δίψα κλπ) που είναι κοινή και περίπου ισοδύναμη για όλους.

Αν αναγάγουμε την ανθρώπινη δομή στην κοινωνική, θα πρέπει να δεχθούμε πως τα θέλω κάθε ανθρώπου και κάθε κοινωνικής ομάδας στην οποίαν ανήκει είναι ισοβαρή και μεταφέρονται αξιόπιστα (π.χ. με κληρωμένη βουλή) σε ένα εκτελεστικό κέντρο (την κυβέρνηση). Σε κάθε ομάδα, όπως στους ιστούς, τα άτομα που την αποτελούν θα είναι αναλώσιμα, αντικαθιστάμενα από την ίδια κατά τις ανάγκες. Με προαποφασισμένα κριτήρια, ο Ιατρικός Σύλλογος εγκρίνει γιατρούς, το Τεχνικό Επιμελητήριο μηχανικούς, ο Δικηγορικός Σύλλογος δικηγόρους κλπ. Τηρώντας την αναλογία, η κυβέρνηση θα αποτελείται από εξειδικευμένα άτομα που διατάζουν και είναι ισόβια, όπως είναι τα κύτταρα του νευρικού μας συστήματος. Τότε όμως, η πολιτεία θα πέθαινε με το θάνατο αυτών των εξειδικευμένων αρχόντων. Ονειρευόμαστε όμως την πολιτεία αθάνατη, με θνητούς τους πολίτες της, εξουσία αθάνατη, με αναλώσιμους άρχοντες. Η κυβέρνηση οφείλει να αποτελείται όντως από εξειδικευμένα άτομα με πείρα στην οργάνωση και διοίκηση και ποικίλες, κατά τις ανάγκες ειδικότητες. Η επιλογή τους επομένως απαιτεί προεπιλογή στη βάση προαποφασισμένων κριτηρίων. Σε αυτοεπιλογή από την ίδια την κυβέρνηση, όπως στους επαγγελματικούς συλλόγους, υπάρχει κίνδυνος τόσης αυτονομίας σε ένα σώμα εξουσίας, που να επαναστατούν οι πολίτες και να εκβιάζουν την πολιτεία, όπως εκβιάζει το έντερο με ένα ειλεό. Εναλλακτικά, μεταξύ των προεπιλεγμένων με αντικειμενικά κριτήρια, ο λαός εκλέγει τους κυβερνήτες του. Βουλευτές κληρωμένοι από το σύνολο των πολιτών εγκρίνουν τους νόμους που εισηγείται η κυβέρνηση κι αυτή τους εφαρμόζει, ελεγχόμενη από τρίτη ανεξάρτητη εξουσία, τη δικαιοσύνη, με τεκμηριωμένα ειδικευμένα μέλη (νομικούς), που διαθέτουν και τη συναίνεση του δήμου. Η αστική δικαιοσύνη αποκλειστικά από νομικούς, η ποινική από ένορκους λαϊκούς δικαστές, με εξασφάλιση δικονομίας από νομικούς.

Τώρα, αποσαφηνίζεται κάπως η απάντηση: Αποφασιστική ανισότητα απαιτεί η  εκτελεστική εξουσία, βουλητική ισότητα η νομοθετική εξουσία, μεικτή επιλογή η δικαστική εξουσία.

 

One thought on “ΑΝΟΜΟΙΟΓΕΝΕΙΑ ΚΑΙ ΑΝΙΣΟΤΗΤΑ

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

Connecting to %s