ΤΑ ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΑ ΤΗΣ ΜΕΙΟΨΗΦΙΑΣ

Δημ. Α. Σιδερής*, dimitris.sideris@gmail.com

Ηπειρωτικός Αγών, 30 Νοεμβρίου 2018.

Για να επιβιώσει μια πολιτεία πρέπει να έχει μια ενιαία καθολική βούληση, παρά τις διαφορετικές βουλήσεις καθενός πολίτη της. Η κοινή βούληση επιβάλλεται από όποιον έχει ισχύ, εξουσία: από τους άρχοντες. Συχνά την ισχύ την έχουν οι περισσότεροι και είναι λογικό το θέλω τους να αποτελεί το θέλω της ολότητας, αφού η ολότητα, και κατ΄ αναλογία, η πλειοψηφία, θα πληρώσει το κόστος για την επιδίωξή του. Το βασικό εργαλείο για να βρεθεί η βούληση της κοινωνίας είναι η ψηφοφορία. Υπάρχει τόσο στις ρεπούμπλικες, συμπεριλαμβάνοντας την Hellenic republic, που μόνο στην Ελλάδα τις ονομάζομε δημοκρατίες χωρίς να είναι, όσο και στη δημοκρατία. Υπενθυμίζεται ότι, στη δημοκρατία οι άρχοντες κληρώνονται, ενώ στην ολιγαρχία εκλέγονται. (Αριστοτέλης).

Με την ψηφοφορία λύνεται σχεδόν ικανοποιητικά το πρόβλημα της βούλησης της κοινωνίας. Το μεγάλο πρόβλημα είναι όμως τα δικαιώματα της μειοψηφίας. Τι θα γίνει αν π.χ. το 50%+1 ψηφίσει να εκτελεσθούν το 50%-1; Πέρα από αυτό το ακραίο παράδειγμα, τι γίνεται με τη βούληση μιας μικρής μειοψηφίας. Για στατιστικούς λόγους ένα μικρό ποσοστό, π.χ. 1-10% του πληθυσμού είναι ακραία διαφορετικό από τη μεγάλη πλειοψηφία. Θα τους αγνοήσουμε; Αυτός ο 1, ο μοναδικός, ή κάποιοι ελάχιστοι, μπορεί να είναι καθάρματα, αλλά και μεγαλοφυΐες. Αυτοί δεν έχουν δικαιώματα απέναντι στον οδοστρωτήρα της μεγάλης πλειοψηφίας; Διεθνείς οργανισμοί έχουν αποφασίσει και οι σύγχρονες πολιτείες έχουν αποδεχθεί, τα «ανθρώπινα δικαιώματα». Πολλά άρθρα του συντάγματός μας τα περιλαμβάνουν. Πώς να απαλλαγούμε από τους χειρίστους; Είναι λύση να τους εκτελέσουμε και έτσι η κοινωνία να μείνει μόνο με τους μέσους και τους αρίστους; Ασφαλώς όχι! Η συμπεριφορά του συνόλου καθορίζεται από την κοινωνία. Αν η κοινωνία παράγει π.χ. 5% χειρίστους, μετά την εκτέλεσή τους, η ίδια κοινωνία θα εξακολουθεί με την παιδεία της να παράγει χειρίστους που θα αποτελούν πάλι το 5% των μελών της.

Η μορφή του σώματός μας και η λειτουργία του καθορίζονται κυρίως από την κληρονομικότητά μας. Κι αυτή δεν αλλάζει εύκολα. Απαιτεί πάμπολλες γενιές ώστε τυχαίες ή μη επιδράσεις, όπως η κοσμική ακτινοβολία και επιμειξίες να επηρεάσει τα γονίδια μιας φυλής ή ενός είδους. Έτσι εξελίσσονται τα είδη. Αντίθετα, η συμπεριφορά μας, κατευθυνόμενη από την προσωπική βούληση του καθενός, έχει όρια που προκαθορίζονται κυρίως από την παιδεία μας στη διάρκεια μιας ζωής. Και η παιδεία αυτή παρέχεται από την κοινωνία που μας περιβάλλει, πρώτιστα την οικογένεια, τα παιδιά της γειτονιάς, το σχολείο. Αν θέλουμε λοιπόν να μειώσουμε τους χειρίστους, χωρίς μάλιστα να μειώσουμε τους αρίστους, αυτό που πρέπει να κάνουμε είναι να αλλάξουμε την κοινωνία!

Μένει να καθορισθεί πώς οι διαφορετικοί κρίνονται ως χείριστοι και ως άριστοι. Η χρησιμότητα των ενεργειών τους είναι ένα κριτήριο, αλλά, αν αυτό ήταν το μόνο, δεν θα εξελισσόταν προς το καλύτερο η κοινωνία. Οι άριστοι χαρακτηρίζονται από το ότι έχουν μακροπρόθεσμο δημιουργικό όραμα, το μετατρέπουν σε σκοπό, με στόχο και σχέδιο για το πώς θα επιτευχθεί και εργάζονται ακάματα για την υλοποίησή του. Εμείς οι κοινοί θνητοί συμπεριφερόμαστε, όπως έχομε μάθει συναντώντας ποικίλες τρέχουσες λίγ΄ ως πολύ απρόβλεπτες προκλήσεις, αλλά και ανάλογα με τις βιοτικές ανάγκες μας που ταλαντώνονται περιοδικά, ανεξάρτητα από το περιβάλλον. Κάθε τόσο θέλω να φάω, χωρίς να μου έχει παρουσιασθεί ορεκτικός μεζές και επιθυμώ να κάνω έρωτα χωρίς να δω μπροστά μου ένα προκλητικό γυμνό. Ενεργώ δηλαδή καθοδηγούμενος από το παρελθόν και το παρόν μου. Βέβαια όλοι έχομε ένα όνειρο να πραγματοποιήσουμε στο μέλλον. Οι άριστοι όμως έχουν αυτό το όνειρο κύρια πυξίδα σε όλες τις περιπλανήσεις τους. Αυτό το όνειρο δεν φαίνεται να έχει άμεση χρησιμότητα, αφού δεν ικανοποιεί ανάγκες. Ωστόσο, μακροπρόθεσμα, η χρησιμότητά του μπορεί να είναι μέγιστη. Για να σκεφθούμε: Τι χρησιμότητα είχε η οικοδόμηση του Παρθενώνα τον καιρό του Περικλή; Προφανώς καμία! Δημιουργούσε βέβαια – αυτή ήταν η δικαιολογία – το κατάλληλο περιβάλλον για να εορτάζονται τα Παναθήναια. Κάλυπτε όμως αυτή η δικαιολογία το «φιλοκαλούμεν μετ΄ ευτελείας» δηλαδή δίχως πολυτέλεια, του Περικλή, για να διατεθούν τόσοι πόροι στην κατασκευή του αφαιρούμενοι από άλλες ανάγκες, όπως η διατροφή και η στέγαση τόσων Αθηναίων; Αξίζει να διατηρούμε το Τρίτο Πρόγραμμα, όταν οι φιλόμουσοι που το παρακολουθούν συστηματικά στην Ελλάδα είναι κάτω από 5%; Άξιζε να φθάσει ο Άνθρωπος στο φεγγάρι με τις γιγαντιαίες δαπάνες, όταν αυτές θα μπορούσαν να στραφούν στην κάλυψη τόσων λιμοκτονούντων πάνω στη γη – ή και σε καθαρά αμυντικούς σκοπούς της χώρας καθενός; Υπενθυμίζω πως στα 2500 χρόνια που έχουν περάσει ο Παρθενώνας είναι η πιο επικερδής επένδυση που έχει γίνει ποτέ στον τόπο μας. Εκατομμύρια άνθρωποι από όλη τη γη έρχονται στον τόπο μας κάθε χρόνο, αφήνοντας εδώ τα χρήματά τους, για να δουν απλώς τα ερείπια αυτού του αριστουργήματος της τέχνης. Παρόλα αυτά, η ωφελιμότητα που υπάρχει, μελλοντική, δεν είναι το κύριο επιχείρημα για την αξία τέτοιων ανθρώπινων επιτευγμάτων. Τα πανανθρώπινα, ή έστω πανεθνικά, επιτεύγματα είναι κύρια μέσα διαπαιδαγώγησης των ανθρώπων. Προσφέρουν παιδεία. Ο σκοπός του Τρίτου Προγράμματος δεν είναι μόνο να παρέχει εκλεκτή μουσική στους φιλόμουσους. Επιπλέον να προβάλλει Έλληνες συνθέτες που δεν έχουν πια άλλες επιλογές. Υπενθυμίζεται ότι από τότε που η μουσική παρέχεται δωρεάν (ραδιόφωνο και προπάντων διαδίκτυο) δεν υπάρχει ουσιαστική δισκογραφία για να αμείβεται ο μουσικός, ενώ η διεθνής προβολή του επηρεάζεται αποφασιστικά από εξωμουσικούς παράγοντες, δηλαδή από τους νόμους της αγοράς. Είναι όμως προπάντων ο σκοπός να παιδαγωγεί στη μουσική τους Έλληνες. Και η προσπάθεια για τα άστρα παρήγαγε απρόβλεπτα πλήθος παράπλευρων εφευρέσεων που διευκολύνουν ποικιλοτρόπως τη ζωή των πολιτών του πλανήτη, ενώ, προπάντων, διεύρυνε τους ορίζοντες της ανθρωπότητας. Ανάλογα ισχύουν για κάθε μορφή πολιτισμού. Δεν είναι πια ωφελιμότητα, αλλά παιδεία, νέα νοοτροπία, ενίσχυση της επινοητικότητας, της εφευρετικότητας, ανάταση του ανθρώπινου πνεύματος.

Όσο για τους χειρίστους, υπάρχει βέβαια ο ποινικός νόμος για την προστασία της κοινωνίας, ψηφισμένος από ενισχυμένες πλειοψηφίες. Ωστόσο, δεν αρκεί. Ο ποινικός νόμος προστατεύει βραχυπρόθεσμα, αλλά και δημιουργεί μίσος κατά της εξουσίας των αρχόντων που τον έχουν ψηφίσει και νόμιμα τον ασκούν. Άλλα παράλληλα σωφρονιστικά μέτρα πρέπει να θεσπισθούν – και υπάρχουν. Προπάντων όμως οφείλει να αλλάξει η κοινωνία προς το καλύτερο. Κι αυτό σημαίνει όσο γίνεται σύμπτωση του δικαίου με την ηθική, τη βούληση της κοινωνίας. Αυτό μόνο με δημοκρατία προσπελάζεται.

*Ο κ. Δημήτριος Α. Σιδερής είναι ομ. καθηγητής Καρδιολογίας

One thought on “ΤΑ ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΑ ΤΗΣ ΜΕΙΟΨΗΦΙΑΣ

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

Connecting to %s