ΔΙΑΖΥΓΙΑ

Δημ. Α. Σιδερής*, dimitris.sideris@gmail.com

Ηπειρωτικός Αγών, 24 Αυγούστου 2018

Πριν από 2-3 γενιές τα διαζύγια ήταν σπάνια. Τώρα γίνονται ολοένα συχνότερα. Απαιτούνται σοβαρές κοινωνιολογικές και ανθρωπιστικές μελέτες για να ερμηνευθεί το φαινόμενο και, ακόμη και αν υπάρχουν, εγώ τις αγνοώ. Μπορώ όμως να φαντασθώ παράγοντες της σύγχρονης κοινωνίας που αποτελούν κίνητρο για τη διάλυση της οικογένειας.

Σε μια οικογένεια, έργο του πατέρα ήταν παλιά να φροντίζει πώς να συντηρεί τη γυναίκα και τα τέκνα της, της μητέρας να φροντίζει τα του οίκου της (περιποίηση τέκνων, ζύμωμα, πλύσιμο, μαγείρεμα κλπ) και των τέκνων να υπακούν τους γονείς τους. Η γυναίκα και τα τέκνα ήταν έτσι εξαρτημένα από τον πατέρα και η διάλυση της οικογένειας θα ήταν καταστροφή γι΄ αυτούς. Η γυναίκα ήταν αναγκασμένη να υφίσταται τις συνέπειες της υποτέλειας από τις οποίες δεν έλειπε συχνά και ο ξυλοδαρμός. Αλλά και ο άντρας δεν προχωρούσε σε διάλυση της οικογένειας, διότι δεν θα εύρισκε εύκολα άλλη σύντροφο. Η κοινωνία πίεζε το ζευγάρι να μένει ενωμένο.

Η κατασκευή των μισών ανθρώπων είναι συμπληρωματική για τους άλλους μισούς και η ανατομική διαφορά τους συνδέεται με το πανίσχυρο αίσθημα της ηδονής. Καθώς ο κόλπος είναι σαν εκμαγείο του πέους σε στύση και η αμοιβαία διέγερσή τους συνεπάγεται θετική ανάδραση με ύψιστη ηδονή, η πράξη του έρωτα είναι ευρύτατα διαδεδομένη σε όλο το ζωικό βασίλειο. Κι ακόμη στα θηλαστικά το στόμα του βρέφους είναι σαν εκμαγείο της θηλής του μητρικού μαστού και η αμοιβαία διέγερσή τους συνεπάγεται θετική ανάδραση και ηδονή. Φυσικά, η ευαισθησία και η ειδικότητα αυτών των οργάνων δεν είναι απόλυτη. Το ρόλο του κόλπου μπορεί να παίξει π.χ. το στόμα ή ο πρωκτός. Και το ρόλο της θηλής, μπορεί να παίξει το πέος ή το τσιγάρο. Οι παραλλαγές της πράξης του έρωτα και του θηλασμού δεν λείπουν από το ζωικό βασίλειο, αλλά είναι εξαιρέσεις. Οι ηδονικές πράξεις, συνουσία και θηλασμός, συνδέονται ταυτόχρονα με πλήθος αισθημάτων και δημιουργία εξαρτημένων αντανακλαστικών. Η διέγερση αυτών των άλλων αισθήσεων, χωρίς την αντίστοιχη σωματική πράξη δημιουργεί ευχάριστα συναισθήματα και έτσι ο δεσμός που δημιουργούν η συνουσία και ο θηλασμός, έρωτας και στοργή αντίστοιχα, διατηρούνται για πολύ, αν και όχι ισόβια. Τα συναισθήματα που συνοδεύουν αυτές τις πράξεις είναι οι μόνοι τρόποι για να έλθουν σε επαφή δύο νοητά Εγώ, που αλλιώς είναι άβατα για όλους πλην του εαυτού τους.

Όταν οι άνθρωποι προχώρησαν από τροφοσυλλέκτες σε τροφοπαραγωγούς, εξασφαλίστηκε ότι δεν θα πεθάνουν από πείνα, αλλά ανέκυψαν άλλα προβλήματα. Πρώτο, η περιουσία δεν έπρεπε να σκορπίσει μετά το θάνατο του ιδιοκτήτη της. Φυσικός διάδοχος ήταν το τέκνο του. Καθώς ο πατέρας ήταν άγνωστος, επικράτησε η μητριαρχία. Από τη μάνα στην κόρη, απωθώντας τους άρρενες απογόνους και απαγορεύοντας την αιμομιξία. Δεύτερο, ήλθε η βία. Ένα ζώο δεν σκοτώνει άλλο του ίδιου είδους για να το φάει, διότι έτσι διακινδυνεύει τη δική του ζωή. Με την περιουσία όμως αξίζει τον κόπο, επειδή το γέρας δεν είναι ο άλλος άνθρωπος, αλλά η περιουσία του που εξασφαλίζει τροφή ισόβια. Καθώς οι άνδρες είναι μυϊκά ισχυρότεροι από τις γυναίκες, οι επιδρομείς και οι φύλακες της περιουσίας ήταν άνδρες. Όποιος κι αν νικούσε, η περιουσία περιερχόταν στη δικαιοδοσία του άντρα. Για να έχει απογόνους, έπρεπε η γυναίκα να έχει ένα μόνο επιβήτορα γνωστό σε όλη την κοινωνία και από μητέρα των παιδιών της έγινε μητέρα των παιδιών του αντρός της. Αυτή η κατάσταση της πατριαρχίας επικράτησε απόλυτα από την εποχή του Τρωικού πολέμου ως πριν από ένα αιώνα περίπου. Και ξαφνικά, οι πόλεμοι και η οικονομική ανάπτυξη ανάγκασαν τη γυναίκα να βγει στην παραγωγή, να εργάζεται συνεισφέροντας οικονομικά, με την ανοχή του αντρός. Η εξάρτηση της γυναίκας από τον άντρα έπαψε. Η κοινωνική πίεση που κρατούσε δεμένη την οικογένεια εκτονώθηκε. Παράλληλα, η ανάγκη για ηδονή οδηγούσε σε γάμο σε μικρή ηλικία, διότι αλλιώς θα προέκυπταν τέκνα από άγνωστο πατέρα, που δεν ήταν κοινωνικά ανεκτό. Τα σύγχρονα μέσα αποσύνδεσαν, με τα αντισυλληπτικά, την ηδονή από την τεκνοποιία. Ο γάμος δεν είναι πια αναγκαίος για την απόλαυση του έρωτα.

Μένουν τα παιδιά. Ήταν απαραίτητα, διότι όταν γερνούσαν οι γονείς, κάποιος έπρεπε να αναλάβει τη συντήρησή τους. Κι αφού οι γονείς διατηρούσαν την ιδιοκτησία, τα παιδιά ήταν υποχρεωμένα. Ακόμη, η παιδική θνησιμότητα ήταν τέτοια που σχεδόν τα μισά παιδιά έφθαναν στην ενηλικίωση. Τα παιδιά ζητούν και τους δύο γονείς, ενωμένους. Σήμερα είναι λιγότερο απαραίτητα. Η ιατρική έχει μειώσει την παιδική θνησιμότητα και, επομένως την ανάγκη για πολλά τέκνα. Παράλληλα, το κοινωνικό κράτος μεριμνά για τους γέρους, έτσι που τα παιδιά δεν είναι πια απαραίτητα όπως άλλοτε. Τι μένει;

Στη ζωή μας περνάμε από ποικίλες φάσεις. Οι πενηντάρηδες συνειδητοποιούν ότι έχουν φθάσει στο απόγειο της σταδιοδρομίας τους, άλλο δεν μπορούν να προχωρήσουν, θα αρχίσει η παρακμή. Ήδη έχουν την οικονομική δυνατότητα που δεν είχαν νέοι και επομένως μπορούν να ικανοποιήσουν απωθημένες επιθυμίες της νεότητάς τους. Η φλόγα της πρώτης αγάπης με τη σύζυγο έχει σβήσει. Ώρα να ικανοποιήσουν τα απωθημένα τους, όσο είναι ακόμη καιρός. Κρίσιμη φάση για να προκύψει η μοιχεία, που, αν και έχει πάψει να είναι νομικά απαγορευμένη, είναι ισχυρός παράγοντας για τη διάλυση ενός γάμου. Τα τελευταία χρόνια, με τη χειραφέτηση της γυναίκας, ισχύουν και γιαυτήν παρόμοιες συνθήκες, καθώς μάλιστα είναι πιο σαφής η μετάβαση από τη νεότητα στην ωριμότητα με την κλιμακτήριο.

Τις τελευταίες δεκαετίες, ιδίως στον τόπο μας, έχει προκύψει και άλλος ένας πολύ σημαντικός κοινωνικός παράγοντας. Η γυναίκα δεν ζει πια στο σπίτι. Και ο τόπος της εργασίας της μπορεί να είναι σε άλλη πόλη ή χώρα από εκείνη του ανδρός της. Όλο και συχνότερα συμβαίνει αυτό. Ένας γάμος με χώρια το αντρόγυνο δεν μπορεί να κρατήσει για πολύ. Αν χωρίσει το ζευγάρι, τις περισσότερες φορές, ανακαλύπτουν πότε ο ένας και πότε ο άλλος, ότι τα όνειρα που οδήγησαν στο χωρισμό ήταν μια φενάκη. Καμιά ικανοποίηση δεν πήρε ο άντρας στην αγκαλιά άλλης γυναίκες. Το ίδιο και η γυναίκα. Όχι σπάνια, έχουν μετανιώσει. Επειδή όμως η μετάνοια μπορεί να αφορά μόνον τον ένα, ενώ τα συναισθήματα του άλλου διατηρούνται αρνητικά, ίσως μάλιστα με μνησικακία, η επανένωση δεν είναι εύκολη. Μένει στην αυτοσυγκράτηση του καθενός να ξεπεράσει αυτή την κρίσιμη περίοδο της ζωής του.

*Ο κ. Δημήτριος Α. Σιδερής είναι ομ. καθηγητής Καρδιολογίας

2 thoughts on “ΔΙΑΖΥΓΙΑ

  1. Ιωάννης Χατζόπουλος, ομότιμος καθηγητής Πανεπιστημίου Αιγαίου says:

    Είναι ένα εξαιρετικό άρθρο και καλύπτει το θέμα τόσο ανατομικά όσο και ιστορικά. Κατά τα άλλα ο Αριστοτέλης συγκρίνοντας όλες τις ηδονές καταλήγει στο ότι η καλύτερη από αυτές είναι εκείνη που έχει διάρκεια. Συνεπώς, η μεγαλύτερη διάρκεια είναι η εφ’ όρου ζωής και τέτοια διάρκεια μπορεί να έχει μόνο η οικογένεια. Το πρόβλημα, όπως τίθεται στο άρθρο είναι η διασύνδεση στα δύο νοητά εγώ. Η τέλεια διασύνδεση μπορεί να βασίζεται στην πρόθεση, ώστε με συνεχή στόχευση ένας έκαστος να προσπαθεί με τις σκέψεις του/της, με τα λόγια του/της και τις πράξεις του/της να δημιουργεί ένα ευχάριστο περιβάλλον ακόμα και στις πιο δύσκολες καταστάσεις. Αυτό θα πρέπει να επισημαίνει και το σύστημα της παιδείας και αυτό θα πρέπει προληπτικά να εξακριβώσει το κάθε ζευγάρι προκειμένου να δημιουργήσει μόνιμη σχέση και οικογένεια.

    Like

  2. “”Ένας γάμος με χώρια το αντρόγυνο δεν μπορεί να κρατήσει για πολύ. Αν χωρίσει το ζευγάρι, τις περισσότερες φορές, ανακαλύπτουν πότε ο ένας και πότε ο άλλος, ότι τα όνειρα που οδήγησαν στο χωρισμό ήταν μια φενάκη. Καμιά ικανοποίηση δεν πήρε ο άντρας στην αγκαλιά άλλης γυναίκες. Το ίδιο και η γυναίκα. Όχι σπάνια, έχουν μετανιώσει. Επειδή όμως η μετάνοια μπορεί να αφορά μόνον τον ένα, ενώ τα συναισθήματα του άλλου διατηρούνται αρνητικά, ίσως μάλιστα με μνησικακία, η επανένωση δεν είναι εύκολη. Μένει στην αυτοσυγκράτηση του καθενός να ξεπεράσει αυτή την κρίσιμη περίοδο της ζωής του.””

    Είναι πρόσφατη η σκέψη αυτή και έχει συγκεκριμένη αφετηρία;

    Like

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

Connecting to %s