Τρίτη άποψη. Έξοδος από την κρίση

Δημ. Α. Σιδερής, Dimitris.sideris@gmail.com

Ηπειρωτικός Αγών. 26 Αυγούστου 2017

Η κατοχή κράτησε 4 χρόνια. Ο εμφύλιος 3. Ποτέ άλλοτε δεν βρισκόμαστε σε τόσο «πλεονεκτική» θέση με ισχυρούς «συμμάχους» και «εταίρους» που μας προστατεύουν. Κι όμως έχομε μια διαρκώς επιδεινούμενη κρίση, ένα φαύλο κύκλο, που δεν δείχνει σημεία κάμψης.

Φταίνε οι πολιτικοί μας. Τα περιέγραψε ωραία ο Χ. Γιανναράς πριν από λίγο καιρό. Η νωθρότητα ενός με την αθετημένη υπόσχεση της «μηδενικής ανοχής» στη διαφθορά. Η διαβεβαίωση ότι «λεφτά υπάρχουν», στα οποία όμως δεν έχομε πρόσβαση, με την είσοδο, χωρίς σχέδιο, στη μέγγενη του διεθνούς δανεισμού. Η ορθή διάγνωση ότι εφαρμόζεται «λάθος συνταγή» με την εφαρμογή της ίδιας συνταγής επαυξημένης μετά την ανάληψη της εξουσίας. Η υπόσχεση για «σκίσιμο των μνημονίων» με την υπογραφή δύο επαχθέστερων μνημονίων. Ενοχή των πολιτικών μας!

Μα εμείς τους ψηφίσαμε. Εμείς φταίμε. «Όλοι μαζί τα φάγαμε». Φάγαμε το δόλωμα των λαϊκιστικών δανείων που σπαταλήθηκαν στον καταναλωτισμό, αντί να επενδυθούν δημιουργικά. Τι μπορούσαν να κάνουν οι πολιτικοί μας; Αν δεν έκαναν ό,τι έκαναν, δε θα τους ψηφίζαμε. Μα κι εμείς κάναμε ό,τι μας προέτρεπαν αυτοί να κάνουμε. Ποιος φταίει; Φαύλος κύκλος.

Ομολογώ ότι ελάχιστα με ενδιαφέρει ποιος φταίει. Μάλλον πρέπει να αλλάξουμε ερώτημα. Περισσότερο με ενδιαφέρει το τι φταίει και, παραπέρα, τι να κάνουμε. Όλοι οι πολιτικοί μας στους οποίους αναφέρθηκα είχαν το εξής κοινό μεταξύ τους. Όλοι μάς τόνιζαν ότι για την κατάντια μας φταίει ο προηγούμενος, αφήνοντας να εννοηθεί ότι αρκεί να πέσει η προηγούμενη κυβέρνηση και θα σωθούμε. Το ίδιο ισχυρίζεται και κάθε δυνητικός επόμενος. Κανένας δεν υπέδειξε ποτέ ένα σχέδιο που θα είχε πιθανότητες να μας βγάλει από τη διαρκώς επιδεινούμενη κρίση. Μπορεί να υπάρξει τέτοιο;

Η έξοδος από φαύλο κύκλο απαιτεί να βγει κάποιος έξω από το επίπεδό του. Είμαστε κυκλωμένοι σαν αιχμάλωτοι μέσα σε ένα αδιάβατο τείχος, τον φαύλο κύκλο. Έξοδος δεν υπάρχει, εκτός αν πηδήξουμε πιο ψηλά από το τείχος ή αν κάνουμε ένα λαγούμι πιο βαθιά από τα θεμέλιά του. Αυτό σημαίνει πλήρη ανατροπή των δεδομένων με βέβαιες θυσίες και μεγάλο ρίσκο. Φοβούμαι πως, αν δεν αλλάξουμε έγκαιρα ριζικά πορεία, ασφαλώς οδεύομε προς τον όλεθρο, ενώ οι πιθανότητες με ένα καλά σχεδιασμένο ρίσκο είναι λιγότερο ολέθριες, έστω και μόνο πιθανότητες, πάντα με ρίσκο. Ριζική αλλαγή πορείας, αλλά προς τα πού;

Ο λαός είναι δεδομένος. Δεν αλλάζει. Αλλαγή πολιτικού ηγέτη δε φέρνει σωτηρία. Τι μένει; Αλλαγή συστήματος είναι το ένα. Έχω επανειλημμένα προτείνει να ανατρέξουμε στις αρχές των προγόνων μας (εκείνων για τους οποίους περηφανευόμαστε). Αυτό σημαίνει πολλά και πρώτιστα ότι αλλάζουμε το πρώτο άρθρο του Συντάγματος. Αντί «Το πολίτευμα της Ελλάδας είναι Προεδρευόμενη Κοινοβουλευτική Δημοκρατία», να αποφασίσουμε ότι «Το πολίτευμα της Ελλάδας είναι Δημοκρατία». Και «…ΛΕΓΩ Δ΄ΟΙΟΝ ΔΟΚΕΙ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΚΟΝ ΜΕΝ ΕΙΝΑΙ ΤΟ ΚΛΗΡΩΤΑΣ ΕΙΝΑΙ ΤΑΣ ΑΡΧΑΣ, ΤΟ Δ’ ΑΙΡΕΤΑΣ ΟΛΙΓΑΡΧΙΚΟΝ», ορίζει ο Αριστοτέλης. Δηλαδή, οι δύο από τις τρεις εξουσίες μας (βουλή και δικαιοσύνη) οφείλουν να αποτελούνται από κληρωτούς άρχοντες, αφήνοντας την τρίτη (κυβέρνηση) αιρετή, μια και η εκτελεστική εξουσία χρειάζεται άρχοντες ειδικά εκπαιδευμένους για κάθε τομέα.

Πήγα στο μινιμάρκετ της γειτονιάς. «Θέλω έξι αβγά, φρέσκα, σαν εκείνα που αγόρασα τον περασμένο μήνα». «Μην ανησυχείτε, έχω από τα ίδια!». Προσοχή! «ΤΑ ΠΑΝΤΑ ΡΕΙ» (Ηράκλειτος). Όλα αλλάζουν. Και τα αβγά. Αν αγοράσω από τα ίδια, έχουν χάσει τη θεμελιώδη επιθυμητή ιδιότητά τους, να είναι σήμερα φρέσκα. Αν ακολουθούμε το γράμμα και όχι την ουσία, νομίζομε πως διατηρούμε την ταυτότητά μας, ενώ πραγματικά διαρκώς απομακρυνόμαστε από αυτήν. Η δημοκρατία χαρακτηρίζεται από ελευθερία και ισότητα. Λέει ο Αριστοτέλης πάλι: Ελευθερία είναι «ΕΝ ΜΕΝ ΤΟ ΕΝ ΜΕΡΕΙ ΑΡΧΕΙΝ ΚΑΙ ΑΡΧΕΣΘΑΙ…ΕΝ ΔΕ ΤΟ ΖΗΝ ΩΣ ΒΟΥΛΕΤΑΙ ΤΙΣ», τονίζοντας την ταυτόχρονη ισότητα, εν μέρει να άρχει και εν μέρει να άρχεται κάποιος, με την ελευθερία να ζει όπως θέλει. Το ασπάσθηκε και η Γαλλική Επανάσταση: «Liberte, Egalite, Fraternite». Από τα ουσιώδη στοιχεία της ισότητας και δημοκρατίας είναι η ισηγορία. Χωρίς να είναι όλοι οι Έλληνες εγγράμματοι, ικανοί να εκφράζονται επαρκώς προφορικά και γραπτά, δε θα μπορούσε να έχει υπάρξει δημοκρατία στην αρχαιότητα. Η γλώσσα μας εξελίχθηκε αβίαστα, σαν το καθετί όπως πρόβλεπε ο Ηράκλειτος. Η γραφή της όμως, που επιβάλλεται από τον δάσκαλο, ακόμα και με τη βέργα, έμεινε καθηλωμένη στη μορφή της μετά τον Αλέξανδρο εποχής, χωρίς πια να υπηρετεί τις ίδιες αρχές όπως στην αρχαιότητα: «Ένα γράμμα για κάθε φθόγγο και ένας φθόγγος για κάθε γράμμα». Η γραφή μας είναι ίδια όπως πριν από πάνω από δύο χιλιετίες, είναι όμως πια μπαγιάτικη, έχοντας αποβάλει τη βασική ιδιότητά της, σαν τα προ μηνός αβγά. Η φωνητική γραφή, όπως είχαν οι πρόγονοί μας, για όλες τις χρήσεις, με παράλληλη εξοικείωση στην αρχαία γλώσσα ήδη από τις πρώτες τάξεις της υποχρεωτικής εκπαίδευσης είναι, έχω προτείνει, ουσιώδης για την επανεγκατάσταση δημοκρατίας σ’ εμάς, τους απογόνους Προμηθέα, Κάδμου, Παλαμήδη, Σόλωνα, Κλεισθένη.

Η επαναφορά της ταλάντωσης στην οικονομία μας, όπως ήταν από παλιά είναι το άλλο, συμπλήρωμα στην αλλαγή πολιτεύματος. Εφαρμογή λιτότητας που επιτρέπει την κεφαλαιοποίηση και την ανάπτυξη οφείλει να ταλαντώνεται προς την κατανάλωση που επιτρέπει να ικανοποιούνται οι ανάγκες μας και να ανακυκλωθούν τα απόβλητα της ανάπτυξης (οικολογία). Από τον καιρό των Πρωτοπλάστων, εναλλασσόταν η κεφαλαιοποίηση από τη νηστεία με πολλαπλασιασμό των κοπαδιών ως τη θυσία, με κατανάλωσή τους και πάλι νηστεία. Η παρούσα οικονομική κρίση οφείλεται βασικά στο ότι για πολλές δεκαετίες εφαρμόσαμε μια διαρκή καταναλωτική πολιτική (με βραχείες εξαιρέσεις στις οποίες έγιναν έργα), ενώ στα τελευταία χρόνια της κρίσης εφαρμόζομε διαρκή (τοξικό) συνδυασμό λιτότητας με απαγόρευση της ανάπτυξης. Χωρίς ανατροπή αυτής της κατάστασης, έξοδος από την κρίση δεν υπάρχει.

Επιτελικός κρατικός σχεδιασμός της ανάπτυξης με εκτελεστική ιδιωτική πρωτοβουλία φαίνονται απαραίτητα. Ο επιτελικός σχεδιασμός οφείλει να εστιαστεί εκεί όπου συνυπάρχουν ανάγκες, πόροι και τεχνογνωσία. Αυτό σημαίνει εκμετάλλευση του φυσικού πλούτου μας (αέρας, ήλιος, θάλασσα, γη). Σημασία έχει η ορθή οργάνωση. Το αν η εκτέλεση θα γίνει από κρατικό ή ιδιωτικό τομέα, στο πλαίσιο της ΕΕ ή έξω από αυτήν και με ποιον πρωθυπουργό, εξοστρακίζει τη σκέψη, (έστω και αν η ενδοευρωπαϊκή λύση μου μοιάζει προτιμότερη). Σημασία για την επιβίωσή μας έχει η οργάνωση με στόχο, μέθοδο, αξιολόγηση. «Δεν με νοιάζει αν η γάτα είναι άσπρη ή μαύρη, αρκεί να πιάνει τα ποντίκια.» (D. Xiaoping, Γιάννης Ρώτας).

* Ο κ. Δημήτριος Α. Σιδερής είναι ομ. καθηγητής καρδιολογίας

 

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

Connecting to %s