Νόμοι και νομή

ΠΡΩΤΑΡΧΙΚΗ αποστολή του Νόμου είναι να νέμει τον πλούτο μιας κοινωνίας. Πώς πρέπει να γίνεται αυτή η νομή;

Στα ίσα! Ισομοιρία. Αυτό θα πει δικαιοσύνη. «Ει θέλεις τέλειος είναι, ύπαγε πώλησον τα υπάρχοντά σου και δος πτωχοίς» (Ματθ ιθ 21). Τι γίνεται όμως αν ο πλούσιος δεν το κάνει μόνος του; Εντάξει, αυτός δεν θα εισέλθει στη βασιλεία των ουρανών. Εμένα τι με νοιάζει; Μια εξουσία, το κράτος, μπορεί να παίρνει τα λεφτά από τους πλουσίους και τα μοιράζει στους φτωχούς. Κι ύστερα, τι γίνεται;

Πλούσιοι είναι βέβαια αυτοί που έχουν το κεφάλαιο. Αν τους πάρουμε τον πλούτο και τον μοιράσουμε στους φτωχούς, κεφάλαιο παύει να υπάρχει και να τίκτει τόκο. Και τότε πώς θα ζήσουμε; Γυρίζουμε όλοι πίσω στη μακάρια εποχή που κυνηγούσαμε και βρίσκαμε έτοιμη την τροφή μας στα δάση –αν τη βρίσκαμε.

Ας κάνουμε λοιπόν την αντίστροφη νομή. Παίρνουμε τα λεφτά από τους φτωχούς και τα προσφέρουμε στους πλουσίους. Αυτοί τα κεφαλαιοποιούν και τα λεφτά τίκτουν τόκο. Για να κάνουν τη δουλειά τους, οι πλούσιοι παίρνουν δούλους, ή, έστω, οιονεί δούλους, τους φτωχούς, που έτσι βρίσκουν να φάνε ψίχουλα κοντά στους πλουσίους. Και οι φτωχοί γίνονται ολοένα πιο πολλοί και πιο φτωχοί, ενώ οι πλούσιοι γίνονται ολοένα λιγότεροι και πιο πλούσιοι. Ώσπου φτάνουμε ιδανικά σε ένα μόνο του που έχει μαζέψει την περιουσία όλου του κόσμου, με δισεκατομμύρια φτωχών γύρω του να πένονται και να δουλεύουν γι’ αυτόν για να κερδίζουν τα ψίχουλα τα επιούσια. Χωρίς θεωρίες, εμπειρικά έχει αποδειχθεί ότι όσο μεγαλύτερη είναι η οικονομική ανισότητα σε μια χώρα, τόσο χειρότερα είναι: το προσδόκιμο επιβίωσης, η αγραμματοσύνη, η παιδική θνησιμότητα, οι ανθρωποκτονίες, ο αριθμός των κρατουμένων στις φυλακές, οι γεννήσεις από ανήλικα κορίτσια, η απουσία εμπιστοσύνης μεταξύ των πολιτών, η παχυσαρκία, τα ψυχικά νοσήματα και οι φαρμακευτικοί εθισμοί και η κοινωνική κινητικότητα (Wilkinson).

Δεν πάει καλά ούτε η μια νομή ούτε η άλλη. Τότε; Το ερώτημα είναι, νομίζω, τη θέλουμε ή δεν τη θέλουμε την ανισότητα.

Από φυσική σκοπιά, ανισότητα σημαίνει υψηλή εντροπία. Η εντροπία είναι ένα μέτρο της αταξίας που υπάρχει στη φύση. Κάθε πράγμα αφιέμενο στην τύχη, τείνει να καταλήξει στη μικρότερη δυνατή εντροπία. Η μικρότερη εντροπία υπάρχει στο απόλυτο μηδέν. Όταν επιτευχθεί το απόλυτο μηδέν, στους -273°C βαθμούς τίποτε πια δεν κινείται. Το απόλυτο μηδέν είναι αδύνατο να επιτευχθεί, αν και το έχουν πλησιάσει αρκετά οι επιστήμονες. Σε κοινωνικό επίπεδο, η πολύ χαμηλή εντροπία σημαίνει μια μακαριότητα, μια νιρβάνα, όπου καμιά εξέλιξη δεν συμβαίνει. Είναι η απόλυτη χαλάρωση. Η κοινωνία είναι σταθερή, με μηδενική ελευθερία και μηδενική ανισότητα. Σαν την κοινωνία των μελισσών. Να τα πω και αλλιώς. Χωρίς ανισότητα δεν υπάρχει κίνητρο για πρόοδο, για να φθάσει ο καθένας τον άλλον, να αναπτυχθούν οι φυσικές επιστήμες που μας αυξάνουν τον ορίζοντα της ελευθερίας μέσα στα πλαίσια των φυσικών περιορισμών μας. Αυτή η πρόοδος αυξάνει την εξειδίκευση των πολιτών που σημαίνει ότι αυξάνει κι άλλο την ανισότητα. Παράλληλα, αρχίζουν να επικρατούν τα δεινά που προκύπτουν από την ανισότητα και αναφέρθηκαν παραπάνω. Οι κοινωνικές επιστήμες μπορούν να ανακαλύψουν τους νέους νόμους που προκύπτουν και να βοηθήσουν έτσι να διευρυνθεί ο ορίζοντας των κοινωνικών ελευθεριών μας, που διαρκώς στενεύει από την ανάπτυξη των φυσικών επιστημών.

Και τώρα που αρχίσαμε να υποπτευόμαστε τον μηχανισμό με τον οποίον μας επηρεάζει η ανισότητα, τη θέλουμε ή δεν τη θέλουμε; Είναι προφανές ότι υπάρχουν κάποια όρια, ουδοί (=κατώφλια) και προς τα άνω και προς τα κάτω. Μόλις ξεπερασθούν οι ουδοί, εγκαθίστανται ανεξέλεγκτοι φαύλοι κύκλοι. Με την επιβολή ισότητας, το κράτος εμποδίζει την ανάπτυξη, για να μη γίνουν κάποιοι πιο ισχυροί και ελεύθεροι από τους άλλους. Κι η κοινωνία μένει στάσιμη, υποκείμενη παθητικά στους φυσικούς νόμους που επελαύνουν καταστροφικά με κάθε είδους αποκαλυπτικές θεομηνίες. Με την υψηλή ανισότητα πάλι, υπάρχει μια ολοένα επιταχυνόμενη ανάπτυξη, με διαρκώς αυξανόμενη ανισότητα, ενώ η κοινωνία προσπαθεί να θέσει στο περιθώριο όσους δεν πειθαρχούν. Φυλακίζει τους «κακούς», αφήνει να χαθούν οι περιθωριακοί εξαρτημένοι και οι ανήλικες μητέρες, ανέχεται την αγραμματοσύνη (όποιος πραγματικά αξίζει θα βρει το δρόμο του!) κ.ο.κ. Και το άγχος κορυφώνεται. Οι σεκουριτάδες δεν εξασφαλίζουν τους πλουσίους από την απειλή της λαϊκής οργής, αλλά οι μισθοφόροι παίρνουν τελικά την εξουσία από τους εργοδότες τους. Η κοινωνική βία καραδοκεί. Εμφύλια σύρραξη, βίαιες μετακινήσεις λαών, δικτατορίες.

Μια λύση είναι να επιδιωχθεί από το κράτος, με παρεμβάσεις του, ένας «μέσος» βαθμός ανισότητας. Εξαιρετικά δύσκολο να επιτευχθεί. Η άλλη λύση, πολύ πλησιέστερα σε ό,τι συμβαίνει στη φύση, είναι η ταλάντωση. Στη διάρκεια μιας προγραμματισμένης πολιτικο-οικονομικής περιόδου (ενός τριετούς, πενταετούς ή άλλου σχεδίου δηλαδή) η κυβέρνηση περνά από φάσεις. Η αρχική φάση, σε τέτοιου είδους ταλαντώσεις, είναι μια περίοδος ανερέθιστη («περίοδο χάριτος» τη λένε στην πολιτική). Μόλις εκλεγεί μια νέα κυβέρνηση, ό,τι και να κάνει ή ό,τι κι αν παραλείψει είναι ανεκτό. Στο κάτω κάτω για όλα τα στραβά, φταίει η προηγούμενη κυβέρνηση! Σ΄ αυτή τη φάση η νομή θα πρέπει να μαζέψει χρήματα από όλο τον κόσμο και να τα κεφαλαιοποιήσει. Δεν έχει σημασία αν η κεφαλαιοποίηση θα είναι κρατική ή ιδιωτική. Ό,τι είναι αναγκαίο να γίνει και υπάρχουν πόροι και τεχνογνωσία, πρέπει να γίνει. Αν βρεθούν ιδιώτες επενδυτές, καλά. Όσο μεγαλύτερο κεφάλαιο, τόσο μεγαλύτερο κέρδος. Αν δεν βρεθούν, θα πρέπει να το κάνει το ίδιο το κράτος, με χρηματοδότη το σύνολο των φορολογουμένων. Είναι αναγκαίο. Η φάση αυτή δεν μπορεί να κρατήσει επάπειρον. Η επόμενη πρέπει να φροντίσει να συνεχισθεί η ανάπτυξη με κίνητρο την εργασία. Όσο αποδοτικότερη εργασία, τόσο υψηλότερη αμοιβή. Και πάλι είτε είναι στο δημόσιο είτε στον ιδιωτικό τομέα. Στην τελευταία φάση, πριν από την επόμενη βουλή και κυβέρνηση, θα πρέπει να γίνει νομή σε όλο τον κόσμο. Κάθε πολίτης πρέπει να απολαύσει τις θυσίες ολόκληρης της κοινωνίας.Κατά τις ανάγκες του. Κάθε πολίτης δικαιούται κάποιο ελάχιστο, αφού μετέχει στην αναπαραγωγή και στην άμυνα της κοινωνίας (υποχρεωτική θητεία). Υγεία, παιδεία, δικαιοσύνη, ασφάλεια, δώρα. Σ’ αυτή τη φάση θα δοθεί ο χρόνος να ανανεωθούν πόροι και ανακυκλωθούν απόβλητα, που αλλιώς θα οδηγήσουν στον κόρο. Οι κρατικές και οι διεθνείς οικονομίες διαρκώς ταλαντώνονται περίπου όπως περιγράφηκε, αλλά ανεξέλεγκτα. Μια σώφρων πολιτεία οφείλει να τις προγραμματίζει.

Ηπειρωτικός Αγών, 20 Ιανουαρίου 2017

Ο κ. Δημήτριος Α. Σιδερής είναι ομ. καθηγητής Καρδιολογίας__

One thought on “Νόμοι και νομή

  1. Άριστη προσέγγιση. Ιδιαίτερα η αναφορά στο κατώφλι (ουδός) διότι έτσι λειτουργούν όλες οι οντότητες στη φύση, π.χ., οι χτύποι της καρδιάς δεν μπορεί να είναι ούτε πολύ χαμηλοί, ούτε πολύ υψηλοί, αλλά σε ένα μεσοδιάστημα (Αριστοτελική μεσότητα) που καθορίζεται από τον άνω και κάτω ουδό. Αν λοιπόν υπήρχε άνω και κάτω ουδός για τις ανισότητες θα ήταν σε αρμονία με τη φύση και θα είχαμε και ποιότητα ζωής και την απαραίτητη εντροπία για εξερεύνηση, εξέλιξη και πρόοδο. Αν μάλιστα όλα αυτά συνδυασθούν και με τις άλλες ιδέες που έχεις δημοσιεύσει, δηλαδή εκείνοι που θα αποφασίζουν για τον ουδό να έχουν συγκεκριμένα ελάχιστα προσόντα και να κληρώνονται από ένα ευρύτερο σύνολο, τότε πάμε σε πλήρη αρμονία με τη φύση, όπου τα γεγονότα τα καθορίζει και μια τυχαία παράμετρος.Θεωρητικά λοιπόν όλα καλά, αλλά το πρόβλημα είναι ο σκληρός πυρήνας, το καρκίνωμα, που από αρχαιοτάτων χρόνων συγκεντρώνει τον πλούτο και θέλει οι άνθρωποι να είναι εξαθλιωμένοι δούλοι του, και δυστυχώς, υπηρέτες αυτού του καρκινώματος είναι οι Ελληνικέ κυβερνήσεις, εδώ τι κάνουμε;

    Like

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

Connecting to %s