ΦΩΝΗΤΙΚΗ ΓΡΑΦΗ

Δημήτρης Α. Σιδερής και Παρασκευή Τσούνα

Ανάρτηση σε πόστερ στην 37ης Ετήσια Συνάντηση Τμήματος Γλωσσολογίας, Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης, 14.05.2016

Εισαγωγή

Στο 19ο αιώνα, κάποιοι συγγραφείς, όπως ο Βηλαράς, ο Φιλήντας και άλλοι, πρότειναν τη φωνητική γραφή, δηλαδή μια ευρεία απλοποίηση της ορθογραφίας, χρησιμοποιώντας όσο γίνεται λιγότερα στοιχεία για να αποτυπωθεί γραπτά ο προφορικός λόγος. Ο όρος «φωνητική γραφή» χρησιμοποιείται σ΄ αυτή την εργασία για να δηλώσει έναν τρόπο γραφής (γράμμα ή συνδυασμό γραμμάτων) για να γραφεί κάθε προφερόμενος φθόγγος και έναν τρόπο προφοράς κάθε γράμματος (ή συνδυασμού γραμμάτων). Όπως είναι γνωστό, τα 5 φωνήεντα που έχομε στη γλώσσα μας, τα Α, Ε, Ι, Ο, ΟΥ, είχαμε 15 τρόπους να τα παραστήσουμε γραπτά: Α, Αι, Ε, ΑΙ, Η, Ηι, Ι, Υ, ΕΙ, ΟΙ, ΥΙ, Ο, Ω, Ωι, ΟΥ. Εξάλλου, μόνο για το φθόγγο «Α», είχαμε τα: α, ᾳ, ά, ὰ, ᾶ, ἀ, ἁ, ἂ, ἃ, ἄ, ἅ, ἆ, ἇ, ᾀ, ᾁ ᾂ, ᾃ ᾄ, ᾄ, ᾅ, ᾆ, ᾇ. Από όλα αυτά όμως απαραίτητα είναι μόνο δύο: τα α και ά. Τελικά, σήμερα έχουν επιβιώσει μόνο αυτά τα τελευταία 2 σύμβολα, το α και το ά. Σχετικά πρόσφατα, κυκλοφόρησε ένα βιβλίο (Σιδερής, 2011), στο οποίο, μεταξύ πολλών άλλων απόψεων, προτείνεται η χρήση της φωνητικής γραφής. Παράλληλα και ανεξάρτητα από το παραπάνω βιβλίο, ένας κύπριος Ευρωβουλευτής, ο Μάριος Ματσάκης, πρότεινε στον Υπουργό Παιδείας την απλοποίηση της Ελληνικής γραφής. Η πρότασή του έγινε ευρέως γνωστή στην Ελλάδα από ένα άρθρο της Έλενας Ακρίτα και στη συνέχεια από ένα μήνυμα αγνώστου στο Διαδίκτυο, που ζητά να προωθηθεί σε όσους γίνεται περισσότερους «Έλληνες», για να το δούμε «μήπως και ξυπνήσουμε». Προφανώς υπάρχουν ισχυρά επιχειρήματα τόσο υπέρ όσο και κατά της φωνητικής γραφής. Μια ανταπόκριση των αναγνωστών του βιβλίου που αναφέρθηκε (Σιδερής, 2011) στη χρήση της φωνητικής γραφής ήταν ότι δυσχεραίνει την ανάγνωση.

Σκοπός

Σκοπός της παρούσας έρευνας είναι να τεκμηριώσει με μεθοδολογία θετικών επιστημών (με τη χρήση στατιστικής) τη δυσχέρεια της ανάγνωσης και κατανόησης της φωνητικής γραφής, καθώς και το μέγεθος της ανάγκης για απλοποίηση της γραφής, καθώς η εμπειρία υπαινίσσεται ότι είναι αξιόλογος ο αριθμός εκείνων που δεν μπορούν να γράψουν σωστά με την τρέχουσα ιστορική ορθογραφία. Δευτερεύοντες σκοποί ήταν να ελεγχθεί αν η ηλικία παίζει κάποιο ρόλο στις μετρήσεις που έγιναν, αν η κατανόηση των κειμένων συσχετίζεται με το χρόνο της ανάγνωσης και αν τα ορθογραφικά λάθη συσχετίζονται με το χρόνο της ανάγνωσης των κειμένων.

Υλικό και μέθοδος.

Δέκα Έλληνες, ενήλικες, ηλικίας 31-81 ετών έλαβαν μέρος στην πειραματική έρευνα. Όλοι ήταν απόφοιτοι τουλάχιστον του λυκείου (του γυμνασίου οι παλιότεροι) και 6 είχαν πτυχίο ΑΕΙ. Τους δόθηκαν δύο κείμενα πολιτικού λόγου (Α και Β), με έκταση περί τις 500 λέξεις (452 το Α και 552 το Β), κύρια άρθρα από 2 έγκυρες εφημερίδες, αντίστοιχα (Ψυχάρης, 2011. Παπαχελάς, 2011). Καθένα από αυτά τους παρουσιάσθηκε γραμμένο με την τρέχουσα ιστορική ορθογραφία, όπως είναι δημοσιευμένο, και σε φωνητική γραφή. Οι μισοί από τους μετέχοντες στην έρευνα πήραν το κείμενο Α σε ιστορική ορθογραφία και το κείμενο Β σε φωνητική γραφή. Οι άλλοι μισοί πήραν το κείμενο Α σε φωνητική γραφή και το Β σε ιστορική ορθογραφία. Στη συνέχεια, δόθηκε στον καθένα ένα ερωτηματολόγιο με ερωτήσεις πολλαπλής επιλογής, για να ελεγχθεί αν κατανόησαν καλά τα κείμενα που διάβασαν. Σε μια τρίτη φάση τους υπαγορεύθηκε για να γράψουν με την καθιερωμένη ιστορική ορθογραφία ένα άλλο κείμενο 236 λέξεων, απόσπασμα άλλου άρθρου από εφημερίδα (Γιανναράς, 2012) , και μετρήθηκε ο αριθμός ορθογραφικών λαθών.

Για τους χρόνους σε δευτερόλεπτα που χρειάσθηκαν για την ανάγνωση των δύο κειμένων έγινε αναγωγή στις 100 λέξεις, καθώς τα δύο κείμενα, Α και Β, δεν ήταν ίσα σε μέγεθος. Υπολογίσθηκαν οι μέσες τιμές ± σταθερή απόκλιση για τα κείμενα σε φωνητική και σε ιστορική γραφή, σε απόλυτους χρόνους και σε χρόνους ανηγμένους σε 100 λέξεις. Υπολογίσθηκε επίσης η μέση διαφορά χρόνων της ανάγνωσης ανά 100 λέξεις μεταξύ φωνητικής και παραδοσιακής γραφής. Με τη δοκιμασία t κατά ζεύγη (paired t test) υπολογίσθηκε η στατιστική σημασία αυτής της διαφοράς.

Οι ερωτήσεις πολλαπλής επιλογής (με 4 επιλογές) ήταν 5 για το κείμενο Α και 4 για το κείμενο Β με σύνολο 55 ερωτήσεων για τα 10 άτομα που ελέγχθηκαν. Ο αριθμός των ορθών απαντήσεων από τις 55 ερωτήσεις στα κείμενα με τη φωνητική γραφή συγκρίθηκε με τη δοκιμασία χ2, προς εκείνον με την παραδοσιακή γραφή, για να βρεθεί αν ήταν στατιστικά σημαντική η διαφορά που παρατηρήθηκε.

Ο αριθμός των ορθογραφικών λαθών στις 236 λέξεις υπολογίσθηκε ως μέση τιμή ± σταθερή απόκλιση.

Ευρήματα.

Τα ευρήματα συνοψίζονται στον Πίνακα. Στα μισά άτομα δόθηκε το κείμενο Α σε φωνητική γραφή και το κείμενο Β σε ιστορική γραφή. Στους άλλους μισούς δόθηκε το κείμενο Α σε ιστορική γραφή και το κείμενο Β σε φωνητική. Οκτώ από τα 10 άτομα διάβασαν το κείμενο της φωνητικής γραφής σε χρόνο μακρότερο από εκείνον που διάβασαν το κείμενο της ιστορικής γραφής. Η μέση διάρκεια ανάγνωσης σε φωνητική γραφή των κειμένων Α (452 λέξεις) και Β (552 λέξεις) ήταν 265,9 ± 136,9 s (μέσος όρος ± σταθερή απόκλιση), ενώ των ίδιων κειμένων σε ιστορική γραφή ήταν 184,0 ± 60,82 sec. Καθώς το μήκος (αριθμός λέξεων) των δύο κειμένων δεν ήταν ίδιο, έγινε αναγωγή των χρόνων ανά 100 λέξεις. Όλα ανεξαιρέτως τα άτομα διάβασαν το κείμενο της φωνητικής γραφής (μετά την αναγωγή στις 100 λέξεις) σε μακρότερο χρόνο (52,31 ± 24,02 s/100 λέξεις) από το κείμενο της ιστορικής γραφής (36,66 ± 11,01 s/100 λέξεις). Η μέση διαφορά στη διάρκεια της ανάγνωσης μεταξύ φωνητικής και παραδοσιακής γραφής ήταν 15,65 ± 16,77 s/100 λέξεις. Η διαφορά ήταν στατιστικά σημαντική (P<0,02).

Σε σύνολο 45 ερωτήσεων πολλαπλής επιλογής ορθές απαντήσεις δόθηκαν στις 36 (80%) που αφορούσαν στο κείμενο που διαβάστηκε σε φωνητική γραφή και 37 (82,2%) που αφορούσαν στο κείμενο που διαβάστηκε στην ιστορική γραφή. Η διαφορά ήταν στατιστικά ασήμαντη (χ2 = 0,60).

Κανένα από τα 10 άτομα που έγραψαν με υπαγόρευση δεν μπόρεσε να γράψει χωρίς κανένα ορθογραφικό λάθος στο κείμενο των 236 λέξεων. Ο αριθμός των λαθών κυμάνθηκε από 1 ως 20 με μέσο όρο λαθών 7,40 ± 6,98 κατ΄ άτομο.

Στο μικρό δείγμα ατόμων που εξετάσθηκε, η ηλικία δεν είχε επίδραση ούτε στον αριθμό των λαθών κατά την υπαγόρευση ούτε στο χρόνο ανάγνωσης των δύο τύπων γραφής ούτε και στον αριθμό των λαθών στις απαντήσεις πολλαπλής επιλογής, ως ενδεικτικών της κατανόησης των κειμένων.

Επίσης, ο αριθμός των λαθών που έκαναν στην υπαγόρευση δεν συσχετιζόταν με τη διαφορά χρόνου στην ανάγνωση μεταξύ φωνητικής και ιστορικής γραφής.

 

Συζήτηση.

Αυτή η μικρή μελέτη έδειξε ότι η ανάγνωση κειμένων γραμμένων με τη φωνητική γραφή παρατείνεται σημαντικά έναντι της ανάγνωσης κειμένων με την ιστορική γραφή. Η διαφορά στο χρόνο ανάγνωσης δεν είναι μόνο στατιστικά, αλλά και ουσιαστικά σημαντική, καθώς αφορούσε στο 1/3 του χρόνου ανάγνωσης περίπου (διαφορά 15,65 δευτερολέπτων σε διάρκεια ανάγνωσης του φωνητικά γραμμένου κειμένου 52,31 δευτερολέπτων). Ωστόσο, η κατανόηση των κειμένων δεν φάνηκε να επηρεάζεται από το είδος της γραφής. Εξάλλου κανένα από τα άτομα που εξετάσθηκαν δεν μπόρεσε να γράψει ένα κείμενο χωρίς ορθογραφικά λάθη κατά την υπαγόρευση. Τα επιμέρους ερωτήματα, όπως η επίδραση της ηλικίας στις επιδόσεις διάρκειας ανάγνωσης, και κατανόησης του κειμένου και στον αριθμό των λαθών δεν ανέδειξαν σημαντικά ευρήματα, πιθανώς λόγω μικρού δείγματος.

Κυριότερη ένσταση στα ευρήματα είναι ο μικρός αριθμός των ατόμων που εξετάσθηκαν. Ωστόσο τα ευρήματα στα κύρια ερωτήματα δεν ήταν απλά στατιστικά σημαντικά αλλά αφορούσαν στο σύνολο των ατόμων που εξετάσθηκαν: Όλα τα άτομα καθυστέρησαν περισσότερο στην ανάγνωση της φωνητικής γραφής και όλα τα άτομα έκαναν ορθογραφικά λάθη σε ένα κείμενο όχι πολύ μεγάλου μεγέθους (236 λέξεων). Επίσης η κατανόηση των κειμένων φωνητικής και ιστορικής γραφής έδωσε τόσο παρόμοια αριθμητικά αποτελέσματα, που είναι εξαιρετικά απίθανο να αναδεικνύονταν στατιστικά σημαντικές διαφορές, αν το δείγμα ήταν πολύ μεγαλύτερο.

Συχνό είναι το επιχείρημα υπέρ της ιστορικής ορθογραφίας ότι η φωνητική γραφή μπορεί να επιφέρει σύγχυση, αφού υπάρχουν ομόηχες λέξεις με διαφορετικό νόημα και γραφή, Η λέξη «αφτί» π.χ. δεν είναι σαφές αν εννοεί το «ους» ή τη θηλυκή αντωνυμία «αυτή» ή τον πληθυντικό «αυτοί». Οι λέξεις όμως μεταφέρουν έννοιες, όχι νόημα, που μεταφέρεται από πλήρεις προτάσεις. Για παράδειγμα σε προτάσεις όπως «αφτί πονάι», «αφτί πονούν», «πονάι το αφτί μου» δεν μένει καμιά αμφιβολία για το τι σημαίνει η λέξη «αφτί» γραμμένη με φωνητική γραφή. Εξάλλου, υπάρχουν περιπτώσεις που με ίδια ιστορική ορθογραφία, αλλά διαφορετική εκφώνηση (και φωνητική γραφή) σαφέστερη είναι η δεύτερη. Π.χ. δεν είναι σαφές τι κάνει μια γυναίκα όταν «βιάζεται»: τρέχει να προλάβει ή καλεί σε βοήθεια; Τέτοιο πρόβλημα δεν έχει η φωνητική γραφή, αφού είναι σαφές ότι «μια γινέκα που βγιάζετε τρέχι να προλάβι, ενό μια γινέκα που βιάζετε καλί σε βοίθια».

Μια άλλη επιφύλαξη αφορά στην επιλογή των ατόμων. Όλα τα άτομα ήταν απόφοιτα τουλάχιστον 12ετούς μέσης εκπαίδευσης και τα 6 ανώτερης ή ανώτατης εκπαίδευσης. Κανένα από τα άτομα αυτά δεν ήταν φιλόλογος, που θα αναμενόταν να κάνει λιγότερα ορθογραφικά λάθη, αλλά δεν περιλήφθηκε και κανένα άτομο με εκπαίδευση μικρότερη των 12 ετών. Έτσι, τα βασικά ευρήματα πρέπει να θεωρηθούν ότι έχουν ικανοποιητική αντιπροσωπευτικότητα για το γενικό πληθυσμό των «μορφωμένων» ενήλικων Ελλήνων. Μεγαλύτερη αντιπροσωπευτικότητα, π.χ. περιλαμβάνοντας αναλογικά άτομα με μικρότερη μόρφωση, αλλά και επαγγελματίες της γλώσσας δεν αναμένεται να ανέτρεπε τέτοια αποτελέσματα. Αναλογικά, στο γενικό πληθυσμό, ο αριθμός των ατόμων με μόρφωση μικρότερη από 12 έτη είναι πολύ μεγαλύτερος από εκείνον με επαγγελματική ενασχόληση με τη γλώσσα. Αντίθετα, για τα επιμέρους ερωτήματα, όπως π.χ. την επίδραση της ηλικίας στα αποτελέσματα και τη συσχέτιση της καθυστέρησης στην ανάγνωση με τον αριθμό των λαθών, το μέγεθος του δείγματος είναι καταφανώς πολύ μικρό, για να δώσει βάσιμες απαντήσεις.

Γιατί καθυστερεί η ανάγνωση με τη φωνητική ορθογραφία; Όταν το παιδί πρωτομαθαίνει ανάγνωση, γνωρίζει ήδη να επικοινωνεί γλωσσικά, έχει επομένως συνηθίσει να μετατρέπει αντανακλαστικά τον ήχο των λέξεων σε αντίστοιχες έννοιες. Μαθαίνοντας ανάγνωση, διαβάζει στην αρχή μεγαλόφωνα το κείμενο και συνδέει τον ήχο των λέξεων που προφέρει και ακούει με την εικόνα των γραπτών λέξεων που βλέπει. Με τις επαναλήψεις της διαδικασίας δημιουργεί εξαρτημένα αντανακλαστικά που τον κάνουν να μετατρέπει την εικόνα των γραπτών λέξεων σε έννοιες, χωρίς την παρεμβολή των ήχων αυτών των λέξεων: Μαθαίνει δηλαδή να «διαβάζει από μέσα του». Η αντανακλαστική μετατροπή των εικόνων των λέξεων σε έννοιες είναι νοητική διαδικασία σαφώς συντομότερη από εκείνην που διαμεσολαβείται με τον ήχο των λέξεων που προφέρονται από τον ίδιο τον αναγνώστη. Ο ενήλικος που γνωρίζει άριστα ανάγνωση, όταν βρεθεί μπροστά σε ένα κείμενο με φωνητική γραφή, δεν το αναγνωρίζει αμέσως, η μετατροπή του σε νόημα καθυστερεί, μπορεί να χρειασθεί και να το διαβάσει μεγαλόφωνα για να το κατανοήσει, σα να υποστρέφεται ηλικιακά στην 1η τάξη του δημοτικού σχολείου.

Ως προς τα ορθογραφικά λάθη σε ένα κείμενο μέτριου μεγέθους όπως αυτό που χρησιμοποιήθηκε είναι σαφές ότι το αποτέλεσμα είναι απογοητευτικό. Μετά από 12ετή τουλάχιστον εκπαίδευση στη γραφή της γλώσσας μας, ούτε ένας στους 10 που εξετάσθηκαν δεν μπόρεσε να γράψει χωρίς ένα τουλάχιστον λάθος. Φυσικά, υπάρχουν άτομα στον πληθυσμό μας που μπορούν να γράψουν ορθά, αλλά αυτά φαίνεται να είναι μια ασήμαντη μειοψηφία κυρίως μεταξύ επαγγελματιών λογίων. Η αναλογία 10 σε δείγμα των 10 ατόμων (100%) αντιστοιχεί σε μια αναλογία >76% στο σύνολο του πληθυσμού με πιθανότητες 95%. Είναι αμφίβολο αν σε όλο τον αναπτυγμένο κόσμο υπάρχει τόσο υψηλό ποσοστό πολιτών που με τόσο μακρά εκπαίδευση να μην μπορούν να γράψουν ένα κείμενο στη μητρική τους γλώσσα χωρίς ορθογραφικό λάθος. Τα ποσοστά αναμένονται βέβαια σχεδόν μηδαμινά σε χώρες όπου η γραφή είναι (περίπου) φωνητική, όπως είναι η Ιταλία, Ισπανία και άλλες. Είναι προφανές ότι κάτι πρέπει να γίνει γι΄ αυτή την ανεπάρκεια του εκπαιδευτικού μας συστήματος. Μια λύση θα μπορούσε να είναι η καθιέρωση της φωνητικής ορθογραφίας.

Το πιο συνηθισμένο επιχείρημα εναντίον της φωνητικής ορθογραφίας είναι ότι αυτή η αλλαγή θίγει την εθνική μας ταυτότητα. Η γλώσσα μας είναι ένα από τα πιο σημαντικά τεκμήρια της Ελληνικής ταυτότητάς μας. Βεβαίως αυτή η στάση στηρίζεται σε μια σύγχυση. Η φωνητική απλοποίηση της γραφής δεν αφορά στη γλώσσα μας, αλλά στη γραφή της. Η σύγχυση των όρων είναι τεράστια. Λόγος, γλώσσα, γραφή. Συγχέονται συχνά. Ο λόγος είναι αμιγώς νοητός. Η γλώσσα και η γραφή, αντίθετα, είναι αισθητές, η γλώσσα ακουστή, η γραφή οπτική. Γλώσσα είναι ο ακουστός, νοητός λόγος. Η γραφή μπορεί να εξεικονίζει οπτικά το νοητό λόγο άμεσα, όπως γίνεται με τα ιδεογράμματα. Για παράδειγμα, το γραπτό σύμβολο 4 γίνεται αντιληπτό από όλους ως σύμβολο της τετράδας. Εμείς όμως το προφέρομε «τέσσερα», οι ιταλοί «κουάτρο», οι γάλλοι «κατρ», οι Άγγλοι, «φόορ», οι γερμανοί «φίιρ», οι τούρκοι «ντορτ» κλπ. Μπορεί όμως η γραφή να παριστάνει το λόγο έμμεσα, με σύμβολα που εξεικονίζουν τους φθόγγους της γλώσσας. Είναι προφανές ότι όσο πιο πιστά η γραφή εξεικονίζει τη γλώσσα, τόσο πιο πολύ στηρίζει τη γλώσσα. Οι αρχαίοι πρόγονοί μας είχαν φωνητική γραφή, ώσπου η ελληνική γλώσσα εξαπλώθηκε στους Ελληνιστικούς χρόνους σε μεγάλο πληθυσμό «βαρβάρων». Η γλώσσα τότε εξελίχθηκε, η γραφή όμως έμεινε στην παράδοση, αποσυνδεμένη από την τρέχουσα κοινή ελληνική. Η σύγχυση των όρων δεν είναι μόνο Ελληνικό φαινόμενο, αλλά και διεθνές. Έτσι ο λόγος στις πρώτες φράσεις του κατά Ιωάννην Ευαγγελίου: «Εν αρχή ήν ο λόγος και ο λόγος ήν προς τον Θεόν…» μεταφράσθηκε από τους άλλους λαούς με λέξεις που σημαίνουν τη λέξη ή την ομιλία (verbum, parole, parola, word, Wort, слово κλπ» αλλοιώνοντας έτσι το Ευαγγέλιο θεμελιωδώς, αφού μετατράπηκε η πνευματικότητα του λόγου σε πεζό αισθητό υλισμό. Το επιχείρημα παίρνει μερικές φορές τη μορφή εθνικιστικού φανατισμού. Παρόμοιος φανατισμός είχε παρατηρηθεί στις αρχές του 20ού αιώνα, όταν έγινε απόπειρα να αποδοθούν τα Ευαγγέλια στη δημοτική. Κατηγορήθηκε τότε η βασίλισσα Όλγα ότι αυτή υποκινούσε την κίνηση της μετάφρασης με σκοπό να εκσλαβίσει τους Έλληνες (Αναστάσιάδη-Συμεωνίδη, 2011). Παρόμοια γλωσσική προκατάληψη οδήγησε στην αντιπαράθεση καθαρεύουσας – δημοτικής, που οδηγούσε στο χαρακτηρισμό κάθε δημοτικιστή ως κομμουνιστή ή συνοδοιπόρο. Τεκμηριωμένα επιχειρήματα βασισμένα στην πιο αντικειμενική μεθοδολογία των θετικών επιστημών συνήθως απουσίαζαν. Οι εξαιρέσεις ήταν λίγες, όπως π.χ. για τη γλώσσα των επιστημονικών κειμένων (Σιδερής, 1976). Αναρωτιέται πραγματικά κανένας πόσο «(αντ;)εθνικός» ήταν ο συγγραφέας του κειμένου της εικόνας.

Ένα πολύ πιο σοβαρό επιχείρημα υπέρ της ιστορικής ορθογραφίας είναι η συνεισφορά της στην αναγνώριση της ετυμολογίας των λέξεων. Η παρούσα μελέτη δεν εξετάζει αυτό το θέμα. Η σημασία της ετυμολογίας είναι γενικά πολύ μεγαλύτερη από όσο οι περισσότεροι νομίζουν. Η μελέτη της είναι εξαιρετικά σοβαρή επιστήμη, αν και είναι συζητήσιμο πόσο σημαντική είναι για το χρήστη της γλώσσας, όπως είναι ο πολύς κόσμος. Εξάλλου, για την ετυμολογία απαραίτητη είναι η γνώση της αρχαίας γλώσσας τουλάχιστον, ενώ η τήρηση της ιστορικής ορθογραφίας από το χρήστη της γραφής είναι συζητήσιμο πόσο σημαντική είναι. Σοβαρά επιχειρήματα υπέρ της ιστορικής ορθογραφίας έχουν παρουσιασθεί από επιστήμονες με διεθνή φήμη (Μπαμπινιώτης, 2008). Οι μελέτες πάνω στις διαφορές μεταξύ προφορικού (γλώσσα) και γραπτού (γραφή) λόγου που να στηρίζονται πάνω στη φυσιολογική λειτουργία των οργάνων του σώματός μας σπανίζουν. Για παράδειγμα για τη γλώσσα αναγκαία είναι η φυσιολογική λειτουργία του αναπνευστικού συστήματος, ιδιαίτερα των οργάνων του στόματος, για τον πομπό και του οργάνου της ακοής για το δέκτη∙ για τη γραφή, αναγκαία είναι η φυσιολογική λειτουργία του χεριού για τον πομπό και του οργάνου της όρασης για το δέκτη. Και στις δύο περιπτώσεις απαραίτητη είναι η φυσιολογική λειτουργία του εγκεφάλου όπου σχηματίζεται ο λόγος. Η επίδραση της φυσιολογίας στη γλώσσα έχει αναφερθεί (Σιδερής, 1976).

Σολωμός

Φύλο

/ηλικία

Φωνητική γραφή Παραδοσιακή γραφή Διαφορά χρόνου Φων-Παραδ./ 100

λέξεις

Λάθη (236 λέξεις)
Χρόνος ανάγνωσης Ν ορθών απαντ Χρόνος ανάγνωσης Ν ορθών απαν-τήσεων
Κείμε Απόλ (s) Ανά 100 λέξεις Κείμε Απόλ (s) Ανά 100 λέξεις
Θ / 81 Α* 217 48,01 5/5 Β* 200 36,23 2/4 11,78 1
Θ / 56 Α 140 30,97 4/5 Β 105 19,02 4/4 11,95 6
Θ / 59 Α 330 73,01 5/5 Β 315 57,06 4/4 15,95 1
Θ / 31 Α 196 43,36 5/5 Β 220 39,86 4/4 3,5 3
Α / 49 Α 150 33,18 4/5 Β 170 30,80 3/4 2,38 2
Θ / 32 Β 545 98,73 4/4 Α 210 46,46 3/5 52,27 2
Θ / 77 Β 448 81,16 3/4 Α 190 42.04 5/5 39,12 15
A / 35 Β 143 25,90 2/4 Α 110 24,34 2/5 1,56 20
Θ / 45 Β 268 48,55 0/4 Α 180 39,83 5/5 8,72 9
A / 39 B 222 40,22 4/4 A 140 30,97 5/5 9,25 15
Μέσος όρος 265,9 52,31 184 36,66 15,65 7,4
Στ. απόκλ. 136,94 24,02 60,82 11,01 16,77 6,98
Κείμενο Α: 452 λέξεις. Κείμενο Β: 552 λέξεις

2 thoughts on “ΦΩΝΗΤΙΚΗ ΓΡΑΦΗ

  1. <>: αν η γλώσα είναι ακουστή, η γραφή είναι ορατή· ή, αν η γραφή είναι οπτική, η γλώσα είναι ακουστική …

    <>: ως κομουνιστή ή συνοδοιπόρου (αν το “δημοτικιστή” που προηγείται είναι σε πτώση γενική).

    Οι βιβλιογραφικές παραπομπές, που υπάρχουν στο κείμενο, πού παραπέμπουν; Δεν βρήκα βιβλιογραφικές αναφορές στο τέλος.

    <>: Αυτό το εύρημα μπορεί να είναι παραπλανητικό. Η ερμηνεία του είναι σημαντικότερη και από αυτό το ίδιο το εύρημα. Ο Ενεστώς “παρατείνεται” σημαίνει ότι έτσι συμβαίνει ΠΑΝΤΑ, ότι βρήκαμε γλωσικό νόμο. Αμφιβάλω. Αυτό που βρέθηκε είναι μόνο ότι η διάρκεια ανάγνωσης στο ΣΥΓΚΕΚΡΙΜΕΝΟ πείραμα ήταν μεγαλύτερη στη φωνητική παρά στην ιστορική γραφή. Αυτό καθόλου δεν σημαίνει ότι “η ανάγνωση κειμένων στη φωνητική παρατείνεται σημαντικά έναντι της ανάγνωσης στην ιστορική”. Για δύο λόγους:

    (α) Ένα εύρημα πρέπει να επαναληφθεί πολές φορές από διαφορετικούς ερευνητές με παρόμοια ή διαφορετική μεθοδολογία και κάθε φορά τα ευρήματα να συγκλίνουν (αντί να αληλοδιαψεύδονται) πριν γενικεύσομε ένα εύρημα σε επίπεδο νόμου.

    (β) [εδώ θα γράψω περισότερα]: 6 πτυχιούχοι ΑΕΙ (έστω μέση διάρκεια φοίτησής τους σε κάποιο ΑΕΙ 5 έτη) και 4 απόφοιτοι Λυκείου = 6 με διάρκεια σπουδών 17 έτη + 4 με διάρκεια 12 έτη = 10 με συνολική μέση διάρκεια (17×6+12×4)/10 = (102+48)/10 = 15 έτη. Όλοι που πήραν μέρος στο πείραμα έβλεπαν ιστορική γραφή επί 15 χρόνια κατά μέσο όρο, και ξαφνικά βρέθηκαν για πρώτη φορά μπροστά σε κείμενο γραμένο κάπως αλιώς. Ώσπου να αντιληφθούν τον μηχανισμό του νέου τρόπου, έχασαν το τρένο και τους προσπέρασαν οι άλοι. Αν ο παράγοντας “ΕΞΟΙΚΕΙΩΣΗ με τον τρόπο γραφής” ήταν ίδιος (και όχι 15 έτη έναντι μίας μόνο φοράς), υποστηρίζω ότι δεν θα υπήρχε καμία διαφορά στην ταχύτητα ανάγνωσης (κι αν θα ήταν κάποιος χρόνος ανάγνωσης μικρότερος αυτός μάλον θα ήταν του κειμένου με φωνητική).

    Ο παράγοντας “εξοικείωση” αποτελεί θεμελιώδη συγχυτικό παράγοντα του συγκεκριμένου πειράματος (confounding factor, για να χρησιμοποιήσω ορολογία Επιδημιολογίας) και απαιτείται εξουδετέρωσή του (control for confounding). Έχει δε βιολογική βάση: για να χρησιμοποιήσω ορολογία Νευροφυσιολογίας, εξαρτημένα αντανακλαστικά επί 15ετία πώς είναι δυνατόν να υπερκεραστούν από αντανακλαστικό που για πρώτη φορά πάει να χτιστεί; Υποψιάζομαι ότι αν το πείραμα είχε επαναληφθεί έστω και μόνον μία ακόμα φορά με τα ίδια άτομα και ίδιες όλες τις λοιπές συνθήκες, η διαφορά θα ήταν μικρότερη (αν όχι πολύ μικρότερη). Μετά δε την τρίτη ή την πέμπτη το πολύ επανάληψη η διαφορά θα είχε εξαφανιστεί.

    Διαβάστε δύο ή τρεις φορές (και ΜΕΤΡΗΣΤΕ ΚΑΘΕ ΦΟΡΑ ΤΗΝ ΤΑΧΥΤΗΤΑ ΣΑΣ) το κείμενο ετούτο (κλικ εδώ: https://dl.dropboxusercontent.com/u/7661680/ylo/Diavase-to-yriyora_Mboris.jpg) και θα γίνει αντιληπτό τι ενοώ “εξοικείωση”. Θα ήθελα πολύ να μάθω τα αποτελέσματα του πειραματισμού σας!

    Like

    1. ΔΙΟΡΘΩΣΗ: Τα τρία “:” που εμφανίζονται στην αμέσως πριν απάντησή μου ―για λόγο που δεν γνωρίζω (ο δαίμων του ηλεκτρονικού τυπογραφείου;)― αντικατέστησαν συγκεκριμένα χωρία του κειμένου τα οποία και σχολιάζω, με αποτέλεσμα τα παραπάνω σχόλιά μου να μην είναι κατανοητά. Τα χωρία αυτά ήταν τα εξής:
      – πρώτο : “η γλώσσα ακουστή, η γραφή οπτική.”
      – δεύτερο : “ως κομμουνιστή ή συνοδοιπόρο.”
      – τρίτο : “Αυτή η μικρή μελέτη έδειξε ότι η ανάγνωση κειμένων γραμμένων με τη φωνητική γραφή παρατείνεται σημαντικά έναντι της ανάγνωσης κειμένων με την ιστορική γραφή.”
      Ζητώ συγνώμη,

      Like

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

Connecting to %s