Αποχή

Στις εκλογές του Σεπτεμβρίου 2015 η αποχή ξεπέρασε κάθε προηγούμενο. Έφθασε σχεδόν 44%. Επομένως, το πρώτο κόμμα που μας κυβερνά έχει ψηφισθεί από το 19% του εκλογικού σώματος . Είναι όμως αυτό δημοκρατία; Το διάγραμμα δείχνει την εξέλιξη της αποχής από τη μεταπολίτευση ως τώρα. Σταθερή άνοδος της αποχής παρατηρείται μετά το 2004.

Όταν υπάρχει δυνατότητα επιλογών και δεν επιλέγεται καμία, σημαίνει ότι απορρίπτονται είτε όλα τα κόμματα είτε το σύστημα. Η απόρριψη όλων των κομμάτων στις εκλογές μπορεί να εκδηλωθεί και με λευκή ψήφο. Η διαφορά είναι ότι η λευκή ψήφος παραμένει ανώνυμη. Με την αποχή η ψήφος γίνεται φανερή. Με την αποχή της αριστεράς από τις πρώτες μεταπολεμικές εκλογές το 1946, η αστυνομία είχε τη δυνατότητα να καταγράψει όλους τους συμπαθούντες την αριστερά και να ασκήσει εστιασμένη βία εναντίον της. Αυτή ήταν τότε η επιλογή της αριστεράς.

Αν η αποχή στις εκλογές δεν είναι «φυσιολογική» (θάνατος, αναπηρία, διαμονή μακριά κλπ), σημαίνει επομένως απόρριψη του συστήματος. Είτε από αντίθεση σ΄ αυτό είτε επειδή θεωρεί ο απέχων ότι η ψήφος του δεν αλλάζει τίποτε και προτιμά να καθίσει στον καναπέ του ασυνείδητος, ήσυχος και ευτυχής, σαν Καβαφικός Νέρων, ή να βγει στους δρόμους ως επαίτης ή διαμαρτυρόμενος, με άλλοτε άλλο βαθμό βίας.

Ένα όραμα προηγήθηκε από κάθε προοδευτική αναστάτωση. Ο Διαφωτισμός στη Γαλλική επανάσταση, ο Ρήγας και η Φιλική Εταιρεία στην Ελληνική, ο Μαρξισμός στη Σοβιετική, έστω και αν οι επαναστάσεις προδόθηκαν εκ των υστέρων. Άλλαξαν οι συνθήκες, όπως ήταν αναμενόμενο, οπότε έπρεπε να συνεχίζεται ομαλά η οδός της αλλαγής που εγκαινίασε η επανάσταση, πράγμα που δεν έγινε.

Η αποχή είναι άρνηση. Και η άρνηση δεν οδηγεί πουθενά ή ανοίγει λάθος δρόμους αν δεν συνοδεύεται από μια πυξίδα, από ένα όραμα για έναν καλύτερο κόσμο. Αλλιώς, απλώς ανοίγει τις πύλες κι όποιος μπει: Άγγελος ή Διάβολος, καλύτερη δημοκρατία ή τυραννία.

Το υπάρχον σύστημα στην Ελλάδα είναι περιχαρακωμένο. Οι αλλαγές που επιτρέπονται στο σύνταγμα ψηφίζονται από την υπάρχουσα κατάσταση. Ριζικές αλλαγές που θα μηδένιζαν την αποχή δεν επιτρέπονται. Γίνονται οι επιτρεπόμενες αλλαγές αποκλειστικά από την υπάρχουσα βουλή που είναι μέρος του ανεπαρκούς συστήματος που μας εξουσιάζει. Οι κύριες ανανεώσεις που έγιναν ήταν για επιδείνωση του συστήματος (π.χ. αύξηση του ανευθύνου των υπουργών).  Το ακροτελεύτιο άρθρο του Συντάγματος, όμως, που ισχύει σχεδόν αναλλοίωτο από το πρώτο σύνταγμά μας του 1843 ορίζει ότι: «Η τήρησις του Συντάγματος αφιερούται εις τον πατριωτισμόν των Ελλήνων» . Μ΄  άλλα λόγια οι Έλληνες και όχι η αντιπροσωπευτική βουλή τους έχουν τον τελευταίο λόγο.

Πολλές φορές τα κόμματα πρόβαλαν στη συνθηματολογία τους το αίτημα της αλλαγής ονομάζοντάς την «Αλλαγή», «Απαλλαγή», «Επανίδρυση του κράτους» κλπ. Κοινό χαρακτηριστικό όλης αυτής της συνθηματολογίας ήταν ότι η κατάσταση από την οποίαν θα φεύγαμε ήταν γνωστή. Ποτέ όμως, δεν προσδιορίσθηκαν τα χαρακτηριστικά της κατάστασης που επιδίωκε. Όμως, όσο κι αν η καλύβα που μένω μπάζει από παντού αέρα, βροχή, κρύο το χειμώνα, ζέστη το καλοκαίρι, είναι αφροσύνη να την γκρεμίσω πριν να έχω έτοιμο το σχέδιο για να οικοδομήσω στη θέσης της μιαν ανθρώπινη κατοικία. Κι αυτό το σχέδιο που θα επιδιωκόταν με την αλλαγή, ποτέ κανένας πολιτικός δεν μας το έδωσε. Προφανώς δεν το είχε!

Ένα αίτημα που έχει αρχίσει δειλά να αναπτύσσεται τόσο διεθνώς όσο και στην Ελλάδα είναι η ενεργός συμμετοχή του λαού στην εξουσία. Η άμεση δημοκρατία μπορεί να εφαρμοσθεί σχετικά εύκολα σε μικρές κοινότητες, όπως είναι η τοπική αυτοδιοίκηση και ο τοπικός συνδικαλισμός. Για μεγαλύτερες κοινότητες κατάλληλη είναι η απροκατάληπτη αντιπροσώπευση, όπως είναι η βουλή με κλήρωση. Το σύστημα δεν είναι νέο. Δοκιμάσθηκε και συνδέθηκε με τον υψηλότερου επιπέδου πολιτισμό που έχει εμφανισθεί πάνω στη γη, την Αθηναϊκή Δημοκρατία.

Μια βουλή με κλήρωση: Πρώτο, δεν μπορεί να επιλέξει τους αρίστους, μπορεί να αποκλείσει όμως τους χειρίστους. Αποκλεισμός από εκλογοδικείο μετά την εκλογή δεν μπορεί να εφαρμοσθεί, διότι η απόφαση του λαού που ψήφισε τον κοινωνικά απαράδεκτο, είναι αμετάκλητη, ενώ στη βουλή με κλήρωση οι βουλευτές δεν έχουν εκλεγεί με την ψήφο του λαού. Δεύτερο, είναι η μόνη απροκατάληπτη αντιπροσώπευση με στατιστικά ίδια κατανομή της βούλησης του λαού στην κοινωνία και στη βουλή. Τρίτο, αποκλείει την αποχή. Τέταρτο, πολιτικοποιεί το σύνολο του λαού και τον ωριμάζει, αφού καθένας ξέρει ότι μπορεί να είναι αυτός που αύριο θα νομοθετεί. Η δημοσκόπηση είναι πολύ διαφορετική, διότι, αφενός η επιλογή του δείγματος δεν μπορεί να είναι πραγματικά απροκατάληπτη και αφετέρου οι απαντήσεις είναι ανώνυμες και, άρα, ανεύθυνες.

Τελικά, η αποχή είναι όπλο ισχυρότερο από όσο φανταζόμαστε. Και όπως κάθε ισχυρό όπλο, οφείλει να χρησιμοποιείται όταν υπάρχει σαφής σκοπός για το τι ακριβώς επιδιώκεται. Η δημιουργία σκοπού ή οράματος οφείλει να προηγείται. Αλλιώς το όπλο της αποχής μπορεί να αποδειχθεί μπούμεραγκ.

Αποχή. Δημ. Α. Σιδερής Klirosi.org

One thought on “Αποχή

  1. Το πραγματικό πρόβλημα δεν είναι τόσο το πολιτειακό, όσο η παιδεία των ανθρώπων να έχουν γνώση του καλού και του κακού και να προάγουν το καλό και να τιμωρούν το κακό. Αυτό το αναφέρει ξεκάθαρα ο Πλάτωνας για τους φρουρούς της πόλης, οι οποίοι αν δεν έχουν την παιδεία να ξεχωρίζουν τον φίλο από τον εχθρό, τους παρομοιάζει με το σκύλο που γαβγίζει αυτούς που δεν γνωρίζει ακόμα και αν είναι φίλοι.

    Η λύση του προβλήματος λοιπόν, βρίσκεται στο τι παιδεία πρέπει να έχει ο άνθρωπος για να έχεςι ποιότητα ζωής και να κάνει εξερεύνηση.

    Like

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

Connecting to %s